III SA/Wa 1619/05
WyrokWSA w Warszawie2005-10-18
Skład orzekający: Bogdan Lubiński, Bożena Dziełak, Dariusz Turek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma obowiązek odroczyć termin płatności podatku VAT w sytuacji, gdy podatnik argumentuje, że odroczenie ułatwiłoby funkcjonowanie działalności gospodarczej prowadzonej przez jego żonę, z którą pozostaje we wspólności majątkowej?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie ma obowiązku odroczenia terminu płatności podatku VAT, nawet jeśli istnieją przesłanki wskazujące na możliwość jego udzielenia, ze względu na uznaniowy charakter tej instytucji. Odroczenie terminu płatności jest ulgą nadzwyczajną, która powinna być udzielana wyłącznie w uzasadnionych przypadkach, związanych z ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, a nie w celu wspierania działalności gospodarczej innego podmiotu, nawet jeśli jest to małżonek pozostający we wspólności majątkowej. Sąd administracyjny nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, a jedynie bada legalność postępowania.Stan faktyczny
Skarżący K. Z. złożył wniosek o umorzenie lub odroczenie terminu płatności podatku VAT w związku z likwidacją działalności gospodarczej i przekazaniem nieodpłatnie żonie środków trwałych (pojazdów ciężarowych). Argumentował, że odroczenie płatności pomogłoby w funkcjonowaniu firmy żony i zapobiegłoby zwolnieniu pracowników. Organy podatkowe odmówiły odroczenia, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 48 Ordynacji podatkowej, a interes żony nie może być podstawą do udzielenia ulgi podatnikowi. Skarżący złożył skargę do WSA w Warszawie, podtrzymując swoje argumenty.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak (spr.), Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy odroczenia terminu zapłaty podatku od towarów i usług za marzec 2004r. oddala skargę.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. K. Z. wniósł o umorzenie podatku od towarów i usług w kwocie [...] zł, należnego w związku z likwidacją działalności gospodarczej, a wynikającego "z odliczenia w związku z zakupem pojazdów ciężarowych" do prowadzenia tej działalności. Wyjaśnił, że pojazdów tych, jako jedynych środków trwałych nie sprzedał, a przekazał nieodpłatnie żonie, prowadzącej działalność w takim samym jak on zakresie.
Skarżący podniósł, iż ubiega się o zasiłek przedemerytalny, a dochody jakie uzyskiwał, a także dochody osiągane przez żonę z prowadzonej działalności są "na granicy opłacalności". Żona zatrudnia tych samych co on pracowników, a zwrot podatku wiązałby się z koniecznością zwolnienia jednego z nich oraz sprzedażą jednego samochodu. Dla zobrazowania nierozłączności wspólnych przedsięwzięć
w małżeństwie, Skarżący poinformował, że działalność gospodarczą prowadził wspólnie z żoną od czerwca 1993 r. do stycznia 2002 r., po czym z uwagi na złą koniunkturę zmuszony był "wyrejestrować żonę", aby zmniejszyć koszty.
Zdaniem Skarżącego traktowanie jego i żony, zgodnie z art. 5 Ordynacji podatkowej, jako oddzielne podmioty gospodarcze jest uzasadnione. Jednakże podkreślił, że w dalszym ciągu prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i wydatki ustalane są wspólnie. Podniósł też, że żona otrzymała z Urzędu Skarbowego pismo stwierdzające, iż przepisy Ordynacji podatkowej nie regulują kwestii przekazywania pomiędzy małżonkami, których łączy wspólność, majątku trwałego nabytego przez jednego z nich, a służącego prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Jest to zatem "niedoskonałość przepisu", który możnaby zinterpretować na korzyść podatnika. Umorzenie podatku byłoby w istocie przesunięciem jego płatności w czasie, ponieważ przy wymianie pojazdów na nowsze obowiązek rozliczenia tego podatku byłby nieunikniony. W efekcie nie powodowałoby to obowiązku jednorazowego zwrotu tak dużej kwoty i pomogło funkcjonować firmie jego żony.
W piśmie z dnia [...]kwietnia 2004 r. Skarżący wyjaśnił, że wniosek powyższy jest w istocie wnioskiem o "przesunięcie decyzji o pobranie podatku VAT do chwili wymiany samochodów na nowsze, pojedynczo lub wszystkich naraz". Traktowanie jego i żony jako odrębnych podmiotów jest sprzeczne z kodeksem cywilnym, co do łączącej ich wspólności majątkowej. Natomiast do protokołu z dnia[...] maja 2004 r. Skarżący wniósł o rozpatrzenie wniosku, w którym zawarta jest prośba o "zaniechanie poboru podatku VAT".
Decyzją z dnia [...] lipca 2004 r., wydaną na podstawie art. 22 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowił wniosek Skarżącego "załatwić odmownie".
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] września 2004 r. uchylił powyższą decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia. Wniosek Skarżącego należało rozpatrzyć jako wniosek o odroczenie terminu płatności podatku.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., opartą na art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowił wniosek Skarżącego "załatwić odmownie".
Podkreślił, że decyzje w przedmiocie odroczenia zapłaty zaległości podatkowej mają charakter uznaniowy i wydawane są w sporadycznych wypadkach, ponieważ zasadą jest płacenie podatków w terminach określonych ustawą. Przyznanie tej ulgi winno być podyktowane szczególnymi względami gospodarczymi lub ekonomicznymi, w przeciwnym bowiem razie budżet państwa będzie pełnił rolę kredytodawcy wspomagającego działalność gospodarczą. Z jej nadzwyczajnego charakteru wynika, że stanowić ona może incydentalną pomoc w stabilizowaniu sytuacji finansowej podatnika, gdy istnieje pozytywna prognoza co do dalszych wyników zobowiązanego. Skarżący natomiast zaprzestał wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w związku z likwidacją działalności gospodarczej w dniu 1 marca 2004 r.
W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego argumenty Skarżącego o dalszym prowadzeniu działalności przez jego żonę z wykorzystaniem przekazanych jej samochodów "nie wypełniają w całości" przesłanki z art. 48 Ordynacji podatkowej. Odroczeniem zapłaty podatku nie może również skutkować to, że uiszczenie podatku w momencie wymiany pojazdów na nowsze pomoże funkcjonować firmie żony. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.t.u.", oraz art. 5 Ordynacji podatkowej, organ I instancji wyjaśnił, że w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej każdy z małżonków winien stosować przepisy prawa indywidualnie w odniesieniu do zdarzeń i czynności przez siebie podejmowanych. Wskazał też przepisy regulujące opodatkowanie podatkiem od towarów i usług w przypadku likwidacji działalności.
Organ I instancji zauważył, że Skarżący wystąpił z wnioskiem o odroczenie już po likwidacji działalności. W jego przypadku nie można zatem mówić o udzieleniu pomocy przysługującej małym firmom. Dopuszczalne jest odstępstwo od zasady terminowego regulowania należności budżetowych, ale względy racjonalności nakazują, aby ich wpływ nastąpił w możliwie najszybciej. Nie ma to uzasadnienia w przypadku Skarżącego, który wniósł o odroczenie terminu płatności do momentu wymiany pojazdów na nowe. Należy domniemywać, że w odniesieniu do pojazdów nabytych w latach 2002 i 2003 konieczność taka nie nastąpi w najbliższym czasie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił również, że przepisy dotyczące podatku od towarów i usług stwarzają możliwość uzyskania zwrotu zapłaconego podatku bezpośrednio po zakupie, z którego to prawa Skarżący skorzystał. Zastosowanie przepisów prawa wiąże się "nie tylko z przywilejem konsumpcji, ale także i realizacją obowiązków, a takie były w związku z zakończeniem działalności gospodarczej". Za niedopuszczalne odstępstwo od wynikającej z art. 120 Ordynacji podatkowej, zasady działania na podstawie przepisów prawa, uznał postulat Skarżącego, aby rozpatrzenie wniosku nastąpiło w aspekcie udzielenia pomocy, a nie tylko przez pryzmat artykułów i paragrafów. Z punktu widzenia podatnika zawsze istnieje jego słuszny interes w wystąpieniu o udzielenie pomocy w spłacie zobowiązań. Takiego interesu, ani interesu publicznego nie znalazł jednak organ podatkowy.
Od decyzji powyższej Skarżący złożył odwołanie. W jego ocenie za możliwością odroczenia przemawiają względy ekonomiczne, polegające na pomocy nowemu podmiotowi gospodarczemu. Za przesadzone uznał twierdzenie o kredytowaniu przez budżet posiadający tylko 18,3% udziału w wartości środka trwałego, gdy pozostałe 81,97% to kapitał prywatny wykładany na działalność gospodarczą. Skarżący ponowił argumentację o wspólnej, jako małżonków, odpowiedzialności za wszelkie sprawy finansowe. Wskazał również na względy społeczne, a mianowicie spowodowane koniecznością zapłaty podatku ewentualne zwolnieniem 4 kierowców, którzy nie mieliby gwarancji znalezienia pracy.
Ponadto Skarżący wyjaśnił, że jego korespondencja z Urzędem Skarbowym w sprawie podatku od towarów i usług rozpoczęła się w czasie, kiedy prowadził jeszcze działalność: pierwsze pismo nosiło datę [...] listopada 2003 r. i do chwili obecnej średnio jedno pismo miesięcznie. Samochody wyprodukowano w 1998, 1999 i 2000 r. Nie są to więc pojazdy nowe, a ich wymiana zostanie sfinansowana z prywatnego budżetu małżeństwa. Zdaniem Skarżącego przy odroczeniu nie byłoby uprzywilejowania jednego podmiotu i dyskryminacji drugiego, ponieważ "sprawa VAT byłaby w tej kwestii uregulowana w rozliczeniu z zaległym VAT, ale już dla nowego podmiotu tj. B. Z.".
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Podniósł, że występujące w art. 48 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej określenia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" mają charakter klauzul generalnych tj. są pojęciami nieostrymi, których treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Decyzja w przedmiocie odroczenia zapada w warunkach uznania administracyjnego, pozwalającego organowi podatkowemu na wybór jednej z kilku możliwych konsekwencji prawnych danego prawnopodatkowego stanu faktycznego. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odwoławczy stwierdził, iż wynika z niego, że za wyborem możliwości odroczenia terminu płatności przemawia wyłącznie wystąpienie okoliczności losowych, powstałych niezależnie od postępowania podatnika bądź spowodowanych czynnikami, na które nie mógł on mieć wpływu. Odroczenie terminu płatności jest instytucją nadzwyczajną i taką też cechę winny mieć przypadki uzasadniające jej zastosowanie.
Skarżący złożył wniosek przed upływem terminu płatności podatku. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika wprawdzie, że źródłem utrzymania jest dla niego zasiłek przedemerytalny w kwocie [...] zł miesięcznie, ale nie posiada on na utrzymaniu innych osób, a w toku postępowania wielokrotnie podkreślał, że żona, z którą pozostaje we wspólności majątkowej, od 2004 r. prowadzi działalność gospodarczą. Skarżący posiada własnościowe spółdzielcze prawo do mieszkania
o pow. [...] m2, działkę rekreacyjną, samochód Opel Vectra rok prod. 2003, stan konta na [...].10.2004 r. – [...] zł. Ustalono, że żona Skarżącego w lipcu 2004 r. osiągnęła dochód w kwocie [...] zł. Dochód Skarżącego w 2002 r. to kwota [...] zł, a w 2003 r. – [...] zł. W świetle tych ustaleń Dyrektor Izby Skarbowej nie stwierdził wystąpienia sytuacji losowej, która spowodowałaby okresową niemożność zapłacenia należnego podatku. Jego zdaniem sytuacja finansowa Skarżącego, tak na dzień złożenia wniosku, jak i obecnie nie uzasadnia odroczenia. Skarżący nie wykazał przejściowych trudności, które mogłyby ustąpić w określonym przedziale czasowym. Przeciwnie, powołuje się raczej na trwały stan pozostawania na zasiłku przedemerytalnym oraz wspólność majątkową z żoną. Odroczenie terminu płatności zastosowane do całej kwoty podatku nie stanowiłoby skutecznego rozwiązania jego problemu finansowego, związanego z wysokością kwoty do zapłacenia.
Za wystarczającą podstawę do odroczenia nie została uznana okoliczność nieodpłatnego przekazania pojazdów małżonce. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że Skarżący miał pełną swobodę wyboru sposobu zadysponowania pozostałymi mu samochodami, a uczynienie z nich przedmiotu darowizny było świadomą decyzją. Skarżący powinien był wziąć pod uwagę to, że decydując się na taki sposób przeniesienia własności pozbawi się świadczenia wzajemnego, z którego ewentualnie mógłby zapłacić podatek. Nie może on oczekiwać, że podjęte przez niego ryzyko finansowe związane z pozbawieniem siebie środków na zapłatę podatku przejmie Skarb Państwa poprzez udzielenie ulgi.
Na decyzję powyższą Skarżący złożył skargę, w której wniósł o odroczenie terminu płatności podatku od towarów i usług do momentu sprzedaży samochodów, tak jak w przypadku podatku dochodowego, który ma być zapłacony w chwili faktycznego zbycia środka trwałego.
Skarżący podniósł, że wprawdzie zgodnie z art. 6a ust. 5 u.p.t.u. podatnik zobowiązany jest do sporządzenia remanentu końcowego i zwrócenia podatku, jednakże w jego przypadku nie było sprzedaży pojazdów, a ich nieodpłatne przekazanie żonie do prowadzenia działalności gospodarczej. Zdarzenia tego "ustawa nie reguluje". Przekazanie środków trwałych odbyło się bezpłatnie, ponieważ posiada on z żoną wspólność majątkową, a środki te były i są ich wspólną własnością, zakupioną w czasie trwania małżeństwa. Zdaniem Skarżącego, gdyby miał on zapłacić podatek, a żona uczyniłaby to w chwili sprzedaży pojazdów, to wystąpiłoby podwójne opodatkowanie podatkiem od towarów i usług. Skutkowałoby to również nierównym traktowaniem podatników.
W ocenie Skarżącego art. 48 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej jest "ułomny", gdyż "pozostawia Urzędowi traktowanie podatnika uznaniowo". Skarżący ponowił argumentację o konieczności zwolnienia pracownika. Podniósł, że prowadzenie działalności gospodarczej wymaga zaplecza finansowego na np. spowodowane wypadkiem koszty naprawy samochodu. Rentowność tego rodzaju działalności, przy wzrastającej cenie paliwa, jest bliska zeru. Wskazany w decyzji dochód żony za lipiec 2004 r. to dochód narastający od początku 2004 r., a za cały ten rok wyniósł on [...] zł. Skarżący przedstawił też wyliczenia swoich średnich, miesięcznych dochodów. Opisał przebieg prowadzonej samodzielnie i z żoną działalności.
Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem argumentacja Skarżącego dotycząca rozliczenia podatku od towarów i usług nie ma związku
z przedmiotem sprawy, tj. zasadnością odroczenia terminu płatności podatku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Uchylenie aktu (np. decyzji) wydanego przez organ administracji, wymaga zatem stwierdzenia, że doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na ten wynik, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Tak określony zakres właściwości Sądu uniemożliwia uwzględnienie wniosku Skarżącego i orzeczenie o odroczeniu terminu płatności podatku nawet w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji. O uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzygają organy administracji publicznej. Oznacza to, że rozstrzygnięcie co do odroczenia terminu płatności przedmiotowego podatku należy wyłącznie do kompetencji organów podatkowych.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w opisanym wyżej zakresie stwierdzić należy, że skarga nie jest zasadna.
Decyzje będące przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie wydane zostały na podstawie art. 48 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych jego ważnym interesem lub interesem publicznym może między innymi odroczyć termin płatności podatku.
Uznaniowy charakter rozstrzygnięć w przedmiocie odroczenia terminu płatności podatku z uwagi na wymienione wyżej przesłanki nie budzi wątpliwości. W świetle zaś ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie sądów administracyjnych koncepcji interpretacyjnej przepisów zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, nawet stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności świadczące o spełnieniu określonych przepisami przesłanek, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem udzielenia ulgi w zapłacie podatku dysponuje w tym przypadku organ podatkowy, który może, ale nie musi, odroczyć termin płatności podatku. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom odroczenia, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek odroczenia. Z tego też względu sama odmowa odroczenia terminu płatności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki odroczenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca. Stanowisko takie zajął też Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 1998 r. Sygn.akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877). Wprawdzie wyrok ten dotyczył umorzenia zaległości podatkowej, jednakże zarówno ta instytucja, jak i odroczenie terminu płatności należą do kategorii ulg w spłacie należności, opartych na uznaniu administracyjnym.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem, jak już wskazywano, wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje zatem zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi. Sąd nie ocenia natomiast decyzji z punktu widzenia jej słuszności czy sprawiedliwości.
Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej organy podatkowe prawidłowo przyjęły, że nie zachodzą przesłanki do odroczenia Skarżącemu terminu płatności podatku. Sąd podziela pogląd organów podatkowych o nadzwyczajnym charakterze ulgi w postaci odroczenia terminu płatności podatku oraz związanym z tym szczególnym charakterze okoliczności uzasadniających jej udzielenie.
W toku postępowania nie stwierdzono, aby zaistniały okoliczności, którym można byłoby przypisać tego rodzaju charakter.
Odroczenie terminu płatności podatku oparte być przy tym musi na okolicznościach dotyczących podmiotu, który wystąpił z wnioskiem o zastosowanie tego rodzaju ulgi. Innymi słowy, przesłanki, jakie uzasadniają przyznanie takiej ulgi związane być muszą z osobą podatnika – w tym przypadku – Skarżącego. Wynika to z istoty zobowiązania podatkowego, określonej w art. 5 Ordynacji podatkowej. Przepis ten w sposób wyraźny wiąże obowiązek zapłaty należnego podatku z osobą podatnika. Skoro zatem zobowiązanie podatkowe ma charakter osobisty, to przyznane w drodze decyzji prawo ulgi dotyczącej tego zobowiązania również może mieć wyłącznie taki charakter.
W świetle powyższego, organy podatkowe nie miały możliwości uwzględnienia argumentacji Skarżącego, że odroczenie terminu zapłaty podatku ułatwi funkcjonowanie innego podmiotu gospodarczego – firmy prowadzonej przez jego żonę. Wynika to również z treści art. 48 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym rozpatrując wniosek, organ podatkowy winien kierować się ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Interes innego podmiotu gospodarczego – w rozpatrywanej sprawie firmy prowadzonej przez żonę Skarżącego – nie mieści się w tym zakresie. Jakkolwiek więc oczywistym jest, że dochody uzyskiwane przez żonę Skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, wobec łączącej ich wspólności majątkowej małżonków, w rezultacie wpływać też mogą na sytuację finansową Skarżącego, to rację mają organy podatkowe podkreślając odrębność działalności Skarżącego i jego małżonki. Wspólność majątkowa między małżonkami, wynikająca z samego faktu zawarcia związku małżeńskiego, nie jest równoznaczna ze wspólnotą praw i obowiązków w zakresie prawa podatkowego i może być uwzględniana tylko w takim zakresie, jaki przewidują przepisy prawa podatkowego. Skoro Skarżący, z powodów wskazywanych przez niego, m.in. z uwagi na możliwość uzyskania zasiłku przedemerytalnego, zlikwidował swoją działalność, to brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do utożsamiania tej działalności z działalnością jego żony. Skarżący nie kwestionuje zresztą odrębności działalności prowadzonej przez żonę, odwołując się do łączącej ich wspólności majątkowej.
Organy podatkowe dla uzasadnienia swojego stanowiska mogły też odwołać się do braku celowości udzielenia ulgi podmiotowi, który zakończył działalność gospodarczą. Tym bardziej, że Skarżący ubiegał się o odroczenie terminu płatności do czasu wymiany samochodów na nowsze, co miałoby nastąpić już w ramach działalności prowadzonej przez jego żonę.
Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej podnosząc, że samo odroczenie terminu płatności nie zwalnia z obowiązku zapłaty podatku, a jego skutkiem jest tylko przesunięcie tej zapłaty w czasie. Na Skarżącym w dalszym ciągu spoczywałby obowiązek uiszczenia podatku. W żadnym zaś razie ewentualny obowiązek zapłaty podatku przez żonę Skarżącego związany z zamierzonym nabyciem nowych samochodów, nie skutkowałby zwolnieniem Skarżącego z obowiązku uiszczenia podatku, wykazanego w remanencie likwidacyjnym jego działalności.
W ocenie Sądu nie jest zasadny zarzut Skarżącego, że gdyby miał on zapłacić podatek, a żona uczyniłaby to w chwili sprzedaży pojazdów, to wystąpiłoby podwójne opodatkowanie podatkiem od towarów i usług. Obowiązek uiszczenia podatku przez każdego z nich, wynikałby bowiem z odrębnych zdarzeń, z którymi ustawa wiąże postanie zobowiązania podatkowego. Nie jest też "nierównym traktowaniem podatników" opodatkowanie różnego rodzaju zdarzeń gospodarczych. Nie jest nim także wskazywana przez Skarżącego okoliczność, że mógł on odliczyć podatek naliczony przy nabyciu samochodów, czego nie może uczynić "drugi podmiot", jak należy rozumieć - jego żona.
W sprawie, której przedmiotem jest udzielenie ulgi w zapłacie podatku nie mogły być skutecznie podnoszone argumenty odnoszące się do zasadności obciążenia podatkiem. Są to bowiem okoliczności związane z określeniem wysokości zobowiązania podatkowego. Dotyczy to również zakresu regulacji ustawy o podatku od towarów i usług i uwzględnienia w niej, czy też nie, nieodpłatnego przekazania środków trwałych między małżonkami, z czego Skarżący wydaje się wywodzić brak obowiązku zapłaty podatku.
Sąd nie podziela stanowiska Skarżącego o "ułomności" przepisu art. 48 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej z uwagi na jego uznaniowy charakter. "Uznanie administracyjne" jest akceptowaną instytucją prawa administracyjnego, a rzeczą ustawodawcy jest określenie w jakich przypadkach i w oparciu o jakie przesłanki organy podatkowe mogą działać w ramach tego uznania.
Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w oparciu o art. 48 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej obciąża organy podatkowe obowiązkiem jak najpełniejszego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, celem wykazania, że zbadał on sprawę w zakresie ustawowych przesłanek zastosowania ulgi, jak również zebrał i rozważył cały materiał dowodowy. W przypadku decyzji podejmowanych w ramach uznania administracyjnego uzasadnienie spełnia bowiem szczególnie istotną rolę, pozwalając na dokonanie oceny, czy decyzja nie została wydana z takim naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
a w szczególności czy organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, czy nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub czy nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Powyższe stanowisko znalazło wielokrotnie wyraz w orzecznictwie, m.in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2004 r. Sygn.akt III SA 791/02, a także w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 lutego 1996 r., sygn. akt SA/Gd 320/95, z dnia 30 września 1996 r. sygn. akt SA/Wr 3095/95, z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt SA/Gd 2096/95, czy też w wyroku z dnia 21 lutego 1997 r., sygn. akt SA/Bk 1120/95.
W ocenie Sądu organy podatkowe w prawidłowo przeprowadziły postępowanie. Ustalono sytuację materialną Skarżącego i jego stan rodzinny, a każda z okoliczności podnoszonych przez niego została przez organy podatkowe oceniona, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji.
Podejmując rozstrzygnięcie organy podatkowe uwzględniły wysokość bieżących dochodów Skarżącego oraz jego małżonki, z którą pozostaje we wspólności majątkowej, wysokość dochodów uzyskanych w latach ubiegłych, a także składniki majątkowe, znajdujące się w jego posiadaniu. Wnioski z tej oceny, a także stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej co do argumentów podnoszonych przez Skarżącego w toku postępowania zostały wyczerpująco przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak tego wymaga art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Sąd zauważa, że sformułowanie rozstrzygnięcia zamieszczonego w sentencji decyzji organu I instancji jest wadliwe. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. postanowił wniosek Skarżącego "załatwić odmownie". Rozstrzygnięcie to nie odzwierciedla treści przepisu, który stanowił podstawę jego podjęcia. Należało odmówić odroczenia terminu płatności. Jednakże nieprawidłowość ta nie może stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji, ponieważ aczkolwiek wadliwie sformułowane, rozstrzygnięcie to nie budzi wątpliwości co do swojego znaczenia i stanowiska Naczelnika Urzędu Skarbowego.
Z tych wszystkich względów Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, a zatem skargę – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło