III SA/Wa 1658/15

Dnia 5 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka – Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.B. i M. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący P.B. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie m. in. okoliczności jak: brak znacznych dochodów, utrzymywanie się przede wszystkim ze stosunku pracy przy uprzednim funkcjonowaniu dobrze prosperującej firmy, obsługa zobowiązań. Wyjaśnił, że działalność gospodarcza Skarżącego opiera się obecnie na wynajmie części pomieszczeń służących w przeszłości wykonywaniu tej działalności. Do majątku zaliczył nieruchomość rolną o powierzchni ponad 57 ha i nieruchomości związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podał zestawienie kosztów gospodarstwa domowego, wśród których wymienił gaz, prąd (460 zł), wodę, kanalizację (60 zł), koszty ogrzewania mieszkania (350 zł), telefon (100 zł), ubezpieczenie na życie (60 zł), pozostałe wydatki (1.200 zł). Skarżący wskazał źródła utrzymania i wysokość osiąganego dochodu swojego i żony. Ujawnił mianowicie, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w wysokości 1.850 zł brutto, z tytułu renty inwalidzkiej 415,71 zł, zaś z działalności gospodarczej do maja 2016 r. poniósł stratę w wysokości 51.932,14 zł. Żona Skarżącego w 2015 r. uzyskała dochód w wysokości 4.773,32 zł. Wyjaśnił, że z uwagi na egzekucję rachunek bankowy nie wykazuje obrotów i bank nie przesyła mu wyciągów. Skarżący przedstawił ewidencję środków trwałych, zeznania podatkowe, zestawienie wysokości kredytów, deklaracje VAT, księgę przychodów i rozchodów, spis wydatków, oświadczenie o nieruchomościach. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 lipca 2016 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że wszelkie ustalenia Sądu nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Skarżący podkreślił, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2016 r., poz. 718), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mimo to ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy jak również okoliczności faktyczne sprawy, należy stwierdzić, iż brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku Skarżącego. Skarżący bowiem, zdaniem Sądu, nie wyjaśnił w sposób szczegółowy i wystarczający swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie udokumentował wyciągów z rachunków bankowych. Wyciągi takie są niezbędne dla oceny możliwości płatniczych strony poprzez zobrazowanie jakiego rzędu wpływy pieniężne osiąga i w jakich wysokościach następuje ich dystrybucja. Inaczej mówiąc wyciąg bankowy daje rzeczywisty obraz operacji dokonywanych na rachunku, a więc przedstawia rzeczywistą płynność finansową jego właściciela. Z nadesłanych materiałów nie wynika też czy na posiadanych gruntach rolnych Skarżący prowadzi działalność rolniczą. Jako źródła utrzymania wskazał bowiem jedynie stosunek pracy Skarżącego, jego rentę inwalidzką oraz działalność gospodarczą. Nie wiadomo również czy do gruntów tych otrzymują dopłaty, a jeśli tak to w jakiej wysokości. Skarżący nie udokumentował także wysokości bieżących wydatków gospodarstwa domowego. Wskazał jedynie, że wynoszą one 2.300 zł. Z tych wszystkich względów uznać należało, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącego. Nawet jednak te informacje, które Skarżący ujawnił nie dają podstaw do stwierdzenia, że opłacenie kosztów postępowania w niniejszej sprawie spowoduje negatywne skutki w odniesieniu do sytuacji bytowej, jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący dysponuje bowiem znacznym majątkiem, w tym nieruchomościami, co obrazuje ewidencja środków trwałych. Nadto jest on w stanie wygospodarować odpowiednie kwoty pieniężne na obsługę zobowiązań kredytowych o charakterze cywilnoprawnym. Nie sposób zatem uznać, że nadmiernym obciążeniem będzie poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Podobnie o możliwościach płatniczych Skarżącego wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 6 października 2015 r. (II FZ 688/15) i 30 września 2015 r. (II FZ 776/15). O możliwościach tych świadczy także fakt opłacenia wpisów należnych w zawisłych przed tutejszym Sądem sprawach – jak choćby w sprawie III SA/Wa 2297/15, III SA/Wa 2296/15, III SA/Wa 2295/15, III SA/Wa 2097/15, III SA/Wa 1658/15, III SA/Wa 1121/15. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.