III SA/Wa 1663/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-17
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Bożena Dziełak, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma obowiązek wszcząć postępowanie w sprawie wydania indywidualnej decyzji podatkowej umożliwiającej zaliczenie zapłaconego podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych i niezapłaconych przez dłużnika faktur na poczet przyszłego podatku należnego, gdy brak jest wyraźnych przepisów prawa podatkowego regulujących taką możliwość?Ratio decidendi
Organ podatkowy nie ma obowiązku wszczynać postępowania w sprawie wydania indywidualnej decyzji podatkowej, jeśli brak jest wyraźnych przepisów prawa podatkowego, które normowałyby możliwość żądania przez stronę określonego zachowania organu. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej jest obligatoryjna, gdy istnieją przyczyny uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie żądania, w tym brak podstaw prawnych do jego rozpatrzenia w trybie postępowania podatkowego.Stan faktyczny
Spółka E. sp. z o.o. wniosła o wydanie indywidualnej decyzji podatkowej umożliwiającej zaliczenie zapłaconego podatku VAT z tytułu niezapłaconych faktur na poczet przyszłego podatku należnego, argumentując brak możliwości odzyskania należności od dłużnika w postępowaniu upadłościowym i cywilnym. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania, wskazując na brak podstaw prawnych. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wydania decyzji w zakresie podatku od towarów i usług oddala skargę
1. Pismem z dnia 29 czerwca 2011r., skierowanym do Naczelnika [...] Skarbowego W., Skarżąca - E. sp. z o.o. z siedzibą w W. wniosła o podjęcie decyzji umożliwiającej jej dokonanie korekty naliczonego i uiszczonego podatku od towarów i usług oraz zaliczenie zapłaconego podatku od towarów i usług na poczet przyszłego podatku należnego z tytułu wystawienia przez Spółkę na rzecz G. niezapłaconych przez dłużnika faktur.
2. Pismem z dnia 25 sierpnia 2011r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego wezwał Skarżącą do sprecyzowania żądania zawartego w ww. wniosku.
3. W odpowiedzi Skarżąca wniosła o wydanie indywidualnej decyzji umożliwiającej Spółce zaliczenie zapłaconego podatku od towarów i usług na poczet przyszłego podatku należnego. W uzasadnieniu wskazała, iż nie ma żadnej możliwości dochodzenia swoich należności, bowiem nie została dopuszczona do udziału w postępowaniu upadłościowym, zaś postępowanie cywilne zostało przez Sąd umorzone z powodu zmiany trybu toczącego się postępowania upadłościowego z układowego na likwidacyjny. Spółka nie może ubiegać się ani o stwierdzenie nadpłaty, ponieważ prace zostały wykonane, a faktury prawidłowo wystawione, ani też nie może dokonać korekty deklaracji dla podatku od towarów i usług w trybie art. 89a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), z uwagi na fakt, że dłużnik pozostaje w stanie upadłości.
4. Postanowieniem z dnia [...] października 2011r., wydanym na podstawie art. 165a i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: "O.p.", Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania indywidualnej decyzji podatkowej umożliwiającej Skarżącej zaliczenie zapłaconego podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych i niezapłaconych przez dłużnika faktur na poczet przyszłego podatku należnego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w aktualnie obowiązujących przepisach prawa podatkowego brak jest podstaw do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Przepis prawa musi natomiast normować możliwość żądania przez Stronę określonego zachowania organu, aby postępowanie mogło się toczyć.
5. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o ponowną analizę jej sytuacji faktycznej i prawnej oraz wydanie decyzji, na podstawie której będzie upoważniona do odliczenia od przyszłych zobowiązań zapłaconego w 2008r. podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych i nie zapłaconych przez dłużnika faktur.
W uzasadnieniu podniosła, iż nie ma możliwości odzyskania nienależnie wpłaconego podatku, bowiem dłużnik znajduje się w stanie upadłości likwidacyjnej, a Spółka nie bierze udziału w postępowaniu upadłościowym. Ponadto umorzone zostało postępowanie cywilne z powodu upadłości likwidacyjnej dłużnika, jak również niemożliwe jest dokonanie korekt zgodnie z przepisami, gdyż dłużnik nie zaksięgował faktur. W ocenie Skarżącej, płacąc należny podatek od niezapłaconych faktur dokonała ona nienależnego przysporzenia na rzecz Skarbu Państwa i ponosi jedynie negatywne konsekwencje działania zgodnego z prawem, podczas gdy niesolidny dłużnik celowo unikający zapłaty pozostaje bezkarny. Według Spółki zaskarżone rozstrzygnięcie nie bierze pod uwagę wyjątkowości sprawy. Obecny stan sprawy jest sprzeczny z zasadą wyrażoną w art. 121 O.p., bowiem działanie, które blokuje możliwość zwrotu nienależnego świadczenia trudno uznać za działanie mające na celu budzenie zaufania do organu podatkowego. Ponadto zdaniem Skarżącej Naczelnik Urzędu Skarbowego nie zastosował się do dyspozycji art. 122 O.p., ponieważ nie przeanalizował stanu faktycznego, powołując się jedynie na brak przepisów o właściwości do rozstrzygania tego typu spraw i podejmowania decyzji. W ocenie Skarżącej niezrozumiałe jest powołanie się przez organ I instancji na przepis art. 165a O.p., gdyż niewątpliwie jest ona stroną postępowania, które jej dotyczy i nie ma żadnych przeszkód, by sprawę rozstrzygnąć w drodze indywidualnej decyzji. Jeżeli zapłaciła nienależny podatek, to w myśl art. 21 ust. 3a O.p., Naczelnik Urzędu Skarbowego obowiązany jest wydać decyzję określającą wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym. Unikanie przez organ I instancji podjęcia decyzji określającej prawidłową wysokość podatku sprawia, że legalne staje się działanie niepłacącego dłużnika, natomiast działający zgodnie z prawem wierzyciel jest karany za wykonywanie obowiązków podatkowych.
6. Postanowieniem z dnia [...] marca 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powołując się na art. 165a § 1 O.p. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż odmowa wszczęcia postępowania ma miejsce w przypadku, gdy żądanie zostanie wniesione przez osobę nie posiadającą legitymacji procesowej oraz, gdy na przeszkodzie stoją poszczególne przepisy prawa, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny.
Ponadto wskazał, iż w świetle przepisów O.p. zaliczeniu na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych podlegają jedynie: wpłaty, nadpłaty i zwroty podatku. Tryb i zasady zaliczania nadpłat i zwrotów reguluje odpowiednio art. 76 i art. 76a oraz 76 i art. 76a w związku z art. 76b O.p., co oznacza, iż nadpłaty i zwroty podatku wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba, że podatnik złoży wniosek o zaliczenie zwrotu w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych (art. 76 § 1). Ww. sposób postępowania z nadpłatami i zwrotami oznacza, że zaliczenie oparte na art. 76 § 1 O.p. jest możliwe w sytuacji, gdy istnieje nadpłata lub zwrot podatku wynikające z zeznania lub deklaracji bądź ich korekty. Skarżąca nie złożyła natomiast ani deklaracji, ani korekty deklaracji dla podatku od towarów i usług z wykazaną nadpłatą lub zwrotem podatku, które podlegałyby zaliczeniu na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej w obowiązujących przepisach brak jest instytucji umożliwiającej zaliczenie, o które wniosła Strona. Interpretacja przepisów regulujących tryb i zasady zaliczeń uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie wydania indywidualnej decyzji podatkowej dającej podstawę do zaliczenia zapłaconego przez Skarżącą podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych i niezapłaconych przez dłużnika faktur na poczet przyszłego podatku należnego i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny. W konsekwencji za bezzasadny Organ odwoławczy uznał zawarty w zażaleniu zarzut niewłaściwego przywołania w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 165a O.p.
Odnosząc się natomiast do zarzutu wskazującego, iż organ I instancji winien wydać, na podstawie art. 21 ust. 3a O.p., decyzję określającą wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, iż w sprawach zaliczenia na poczet zaległych lub bieżących zobowiązań podatkowych wydaje się postanowienie, a nie decyzje w trybie 21 ust. 3a O.p. Za nietrafny Organ uznał również zarzut naruszenia art. 121 i art. 122 O.p. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, działanie organu polegające na dokonaniu odmiennej niż Strona oceny stanu prawnego sprawy nie stanowi działania wykraczającego poza ramy określone przez przepisy prawa.
7. W skardze na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie przepisów O.p., ustawy o podatku od towarów i usług, a także przepisów Kodeksu cywilnego.
W uzasadnieniu powtórzyła argumentację wskazaną w zażaleniu od postanowienia organu I instancji.
Ponadto wskazała, iż w zakresie nienależnego świadczenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego, które powinny być stosowane w przypadku nieuregulowania objętej nimi kwestii przez przepisy podatkowoprawne, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Wyjaśniła, że nie złożyła ani deklaracji, ani korekty deklaracji podatku od towarów i usług z wykazaną nadpłatą bowiem była przekonana, że uzyska zapłatę należną z tytułu wystawionych faktur w drodze postępowania upadłościowego lub na drodze powództwa cywilnego.
W ocenie Skarżącej organ podatkowy nie może działać wbrew interesom podatnika, tłumacząc się brakiem wyraźnie wskazanych w ustawie kompetencji. Takie działanie jest bowiem sprzeczne z dyspozycją art. 121 i art. 122 O.p. Skoro podstawowe zasady prawa i założenia systemu, na których czele stoją zasada zaufania obywateli do państwa, ochrona interesów podatnika przed nadużyciami ze strony organów, zasada legalizmu, a przede wszystkim zasada słuszności, stanowią podstawę wykładni przepisów, to zdaniem Spółki, organ podatkowy winien dokonać merytorycznej oceny sytuacji i wydać rozstrzygnięcie zgodnie z tymi zasadami.
Dodatkowo Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 170 O.p., jeżeli organ podatkowy uważał się za niekompetentny lub nieuprawniony do rozstrzygnięcia tego typu sprawy, to winien wskazać wnoszącemu podanie podmiot właściwy, który taką decyzję może wydać. Skoro jednak w przedmiotowej sprawie organ uznał swoją właściwość, to według Skarżącej, zobowiązany jest rozstrzygnąć ją merytorycznie.
8. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
9. Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji lub postanowienia, może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy ich wydanie nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, Nr 270, poz. 1101).
W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r., nie narusza prawa.
10. Na wstępie wywodu należy przypomnieć za P. Pietraszem, że norma zawarta w 165a O.p. ma zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek, co podyktowane jest ekonomiką postępowania (por. P. Pietrasz, komentarz do art. 165a Ordynacji podatkowej, w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2011 r.).
Warto bowiem wskazać, iż jeśli już w momencie wszczęcia postępowania na wniosek strony można przewidzieć, że zostanie wydana decyzja umarzająca postępowanie (na podstawie art. 208 O.p.), to mija się z celem nie tylko prowadzenie takiego postępowania, ale również jego wszczynanie.
Na podstawie art. 165a oraz 165 § 3 O.p. można wskazać, że postępowanie wszczynane na wniosek toczy się w dwóch fazach. Stosownie do treści art. 165 § 3 O.p., z dniem doręczenia organowi podatkowemu żądania strony następuje wszczęcie postępowania, jednak jest to faza postępowania wstępnego, w którym organ podatkowy bada, czy podanie pochodzi od osoby posiadającej legitymację procesową oraz czy nie zachodzą inne przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania podatkowego.
Zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 7 marca 2007 r., sygn.. III SA/Wa 2207/06).
Jak wskazał WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 7 marca 2012 r. (sygn. I SA/Gd 1311/11), w sytuacji stwierdzenia, że w sprawie zachodzą przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania i rozpatrzenie treści żądania organ podatkowy nie przystępuje do formalnego badania wniosku a zobowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania, zgodnie z art. 165a o.p.
Warto także podkreślić, iż odmowa wszczęcia postępowania nie ma charakteru uznaniowego; nie ma także waloru uprawnienia, a jest obligatoryjnym następstwem stwierdzenia przez organ przesłanek wyszczególnionych w przepisie art. 165a O.p. i stanowi obowiązek organu podatkowego.
Przesłanki odmowy wszczęcia postępowania zostały określone w sposób szeroki, gdyż organ wydaje postanowienie o odmowie, jeżeli z "jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte".
W literaturze wskazuje się, iż przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć:
1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,
2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz
3) przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna).
Brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego oznacza brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania żądania w ogóle.
11. Podstawowymi i kluczowymi zarazem elementami stosunku administracyjnoprawnego są podmioty, przedmiot i treść. Wszystkie wskazane elementy muszą zaś mieć oparcie w obowiązującym prawie. Podmiotami stosunku administracyjnoprawnego są z jednej strony – obligatoryjnie organ administracji publicznej, z drugiej zaś każdy podmiot, któremu prawo administracyjne/podatkowe przydaje atrybut "podmiotowości". Podmiotowość ta zaś jest odrębna od podmiotowości cywilnoprawnej (to znaczy nie musi się z nią pokrywać).
Przedmiotem stosunku administracyjnoprawnego są najogólniej ujmując uprawnienia i obowiązki, wynikające z przepisów prawa materialnego. Tych, co istotne, nie należy mylić z uprawnieniami czy obowiązkami w ogólności, wynikającymi z innych, niż prawo administracyjne/podatkowe regulacji prawnych, czy też z innych niż prawo norm społecznych np. z zasad współżycia w danej społeczności, rodzinie, itp.
Granice działań drugiego podmiotu stosunku administracyjnoprawnego, którym jest organ administracji publicznej wyznacza zawsze norma prawa powszechnie obowiązującego, poza którą organowi nie wolno wychodzić. Organ bowiem, w myśl konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa i będącej jej rozwinięciem zasady legalności (działania na podstawie i w granicach prawa) i legalizmu (gdzie działanie organu jest jego obowiązkiem), działa w granicach prawem przyznanych kompetencji, które są jego uprawnieniami i obowiązkami jednocześnie.
Podmioty funkcjonujące w życiu społecznym mogą zgłaszać różne żądania i kierować je do różnych adresatów. Stanowi to konsekwencję reguły, iż "obywatelowi wolno robić wszystko, czego prawo mu nie zakazuje". Jednak, co należy wyraźnie podkreślić, żądania takie nie zawsze znajdują oparcie i odpowiednik w kompetencji organu administracji publicznej. To bowiem kompetencja organu jest właśnie takim "odpowiednikiem" uprawnień i obowiązków znajdujących się po drugiej stronie tej szczególnej relacji, jaką jest stosunek administracyjnoprawny. Brak możliwości odzwierciedlenia żądania podmiotu, który z żądaniem występuje w kompetencji organu administracji publicznej, przesądza zatem o niemożności zaistnienia stosunku administracyjnoprawnego jako takiego. Brak jest bowiem jego integralnego elementu, jakim jest przedmiot.
Podsumowując: brak podstaw prawnych do rozstrzygnięcia żądania skutkuje brakiem przedmiotu postępowania; brakiem causy i tym samym brakiem sprawy administracyjnej jako takiej.
Co istotne także, działanie organu administracji publicznej bez podstawy prawnej stanowi naruszenie wskazywanych zasad konstytucyjnych i podstawę do stwierdzenia nieważności takiego działania.
12. Jeżeli pomimo istnienia przesłanek uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania organ podatkowy dokona wszczęcia takiego postępowania, to stwierdzając następnie bezprzedmiotowość postępowania podatkowego w jego toku, powinien je umorzyć na podstawie art. 208 O.p
W wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r. NSA wyjaśnił, iż przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych i nie może być utożsamiana z wynikającą z przepisów zmianą właściwości organu podatkowego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r., III SA 1253/03). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. III SA 2225/01, wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 listopada 2009 r., sygn. I SA/Lu 451/09).
13. Jak wynika z regulacji zawartych w przepisach O.p., zaliczeniu na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych podlegają jedynie: wpłaty, nadpłaty i zwroty podatku. Tryb i zasady zaliczania nadpłat i zwrotów reguluje odpowiednio art. 76 i art. 76a oraz 76 i art. 76a w związku z art. 76b O.p., co oznacza, iż nadpłaty i zwroty podatku wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a, oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba, że podatnik złoży wniosek o zaliczenie zwrotu w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych (art. 76 § 1). Ww. sposób postępowania z nadpłatami i zwrotami oznacza, że zaliczenie oparte na art. 76 § 1 O.p. jest możliwe w sytuacji, gdy istnieje nadpłata lub zwrot podatku wynikające z zeznania lub deklaracji bądź ich korekty.
Jak wskazał Organ podatkowy II instancji, Skarżąca nie złożyła ani deklaracji, ani korekty deklaracji dla podatku od towarów i usług z wykazaną nadpłatą lub zwrotem podatku, które podlegałyby zaliczeniu na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Słusznie zatem ocenił Dyrektor Izby Skarbowej, że w obowiązujących przepisach brak jest instytucji umożliwiającej zaliczenie, o które wniosła Skarżąca. Interpretacja przepisów regulujących tryb i zasady zaliczeń uniemożliwia prowadzenie postępowania w sprawie wydania indywidualnej decyzji podatkowej dającej podstawę do zaliczenia zapłaconego przez Skarżącą podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych i niezapłaconych przez dłużnika faktur na poczet przyszłego podatku należnego i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny.
14. Skarżąca podnosiła także, że organ podatkowy nie może działać wbrew interesom podatnika, tłumacząc się brakiem wyraźnie wskazanych w ustawie kompetencji; wskazywała, że takie działanie jest sprzeczne z dyspozycją art. 121 i art. 122 O.p. Skarżąca wywodziła, że skoro podstawowe zasady prawa i założenia systemu, na których czele stoją zasada zaufania obywateli do państwa, ochrona interesów podatnika przed nadużyciami ze strony organów, zasada legalizmu, a przede wszystkim zasada słuszności, stanowią podstawę wykładni przepisów, to jej zdaniem organ podatkowy winien dokonać merytorycznej oceny sytuacji i wydać rozstrzygnięcie zgodnie z tymi zasadami.
Przyjęcie takiego rozumowania w tym stanie faktycznym i prawnym należy uznać za bezzasadne.
W ocenie Sądu, Skarżąca podejmując decyzje biznesowe kierowała się własnym wyborem i interesem (na co zresztą Skarżąca w toku rozprawy sama wskazywała). W związku z tym, logicznym wydaje się twierdzenie, że konsekwencje swoich wyborów powinna ponosić sama, nie przerzucając odpowiedzialności za swoje decyzje na organ administracji publicznej.
W tym świetle, za nieuzasadnione należy zatem uznać powołanie się w skardze na argument, iż wierzytelność Skarżącej nie została uwzględniona na liście wierzytelności a w konsekwencji, że nie istnieje już żadna realna szansa na wyegzekwowanie ani całości ani nawet części kwoty należnej Skarżącej na podstawie wystawionych faktur w sytuacji, gdy przyczyną nie uwzględnienia na liście wierzytelności były braki formalne, nie uzupełnione przez Skarżącą. Skarżąca w tej sytuacji, w jakiej się znalazła, nie wykazała się należytą dbałością o własne interesy.
Stąd, konstatując, za nieuzasadniony należy uznać pogląd Skarżącej, iż świadome nie dopełnienie wszelkich starań by odzyskać wierzytelność z jednej strony, z drugiej zaś zapłacony podatek VAT – to dwie różne sprawy. W ocenie Sądu między tymi zdarzeniami istnieje ścisły związek i jeśli Skarżąca nie wykorzystał wszelkich możliwych środków by odzyskać swoje należności uznając, że stanowi to element jej ryzyka biznesowego, to nie może teraz oczekiwać, że wyręczy ją w tym działaniu organ.
Takie działanie bowiem nie leży, jak to wyżej wskazywano, w jego kompetencji.
15. W konsekwencji powyższego wywodu za bezzasadny należy uznać zarzut niewłaściwego przywołania w podstawie prawnej zaskarżonego rozstrzygnięcia art. 165a O.p.
W świetle powyższego wywodu także zarzut naruszenia art. 170 O.p., należy uznać za niezasadny. W sytuacji tej bowiem i w świetle obowiązujących przepisów prawa, nie tylko ten, ale żaden inny organ administracji publicznej nie ma kompetencji do podjęcia działania żądanej treści.
16. Konkludując, w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie rację miały organy podatkowe obu instancji, które swoim działaniem nie naruszyły prawa.
17. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło