III SA/Wa 1705/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA Sylwester Golec po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - W dniu 15 kwietnia 2008 r. wpłynął do Sądu formularz PPF skarżącego A. G., w którym wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek skarżący oświadczył, że nie jest w stanie ponosić żadnych kosztów sądowych. Wyjaśnił, że osiąga dochody w wysokości 974,03 zł brutto miesięcznie z tytułu świadczenia [...]. Żona skarżącego utraciła pracę i utrzymują się z jej oszczędności. Wnioskodawca powołał się także na działania komornika sądowego, który prowadzi do jego majątku postępowanie egzekucyjne z tytułu zaległości alimentacyjnych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, córką A. oraz córką A. i jej mężem. Do swojego majątku zaliczył dom jednorodzinny o powierzchni 150 m² w P. oraz udziały (ok. 50 %) w domu małym czynszowym w L.. Skarżący oświadczył, że "grupa sędziowska zawłaszczyła mi 2 domy i 2 nieruchomości w L. i P. – gdzie też pozbawiono mnie zamieszkania i wykonywania zawodu, od 1995 r. do dziś, nadto, grupa (...) zlikwidowała mi możliwość wykonywania zawodu adwokata". Do wniosku załączył kserokopię zaświadczenia [...], z którego wynika, że otrzymuje stałe świadczenie pieniężne wypłacane na czas nieokreślony [...]. W styczniu i lutym 2008 r. na konto skarżącego przekazano łącznie kwotę 1 981,78 zł (990,89 zł miesięcznie), natomiast na konto Komornika Sądowego łączną kwotę 2 972,68 zł. Od stycznia 2008 r. wysokość świadczenia [...] wynosi 2 435,08 zł z której skarżący od marca 2008 r. miał otrzymywać kwotę 974,03 zł miesięcznie. Na konto Komornika Sądowego w marcu 2008 r. przekazano 1 410,47 zł, a w kwietniu 2008 r. 1 461,05 zł. Skarżący załączył pismo z dnia 2 marca 2007 r. Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla W. o zajęciu wierzytelności zgodnie z tytułem wykonawczym do Wyroku Sądu Rejonowego dla W. z dnia 27 maja 2002 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. zwana dalej "p.p.s.a."), Sąd może – na wniosek strony – przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż każdy kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania Sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku częściowego przyznania prawa pomocy, prawo to może obejmować zwolnienie od kosztów sądowych. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, jest zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wykazanie przez skarżącego, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. uwarunkowane jest wykazaniem przez stronę, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza powołanych powyżej przepisów p.p.s.a. wskazuje także, że skarżący powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podkreślić, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazywania zasadności złożonego wniosku, a także spełniania ustawowych przesłanek w tym przedmiocie. Powyższe stanowisko znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w postanowieniu NSA z dnia 14 lutego 2005 r. Sygn. akt FZ 760/04, w którym Sąd wskazał, że dla uzyskania prawa pomocy wystarczające jest uprawdopodobnienie przez stronę okoliczności, że poniesienie pełnych kosztów jest niemożliwe z uwagi na brak środków. Fakt ten należy uprawdopodobnić za pomocą każdego środka dowodowego, który nie narusza odpowiednich przepisów k.p.c. Obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ciąży na stronie. O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody w chwili orzekania przez Sąd w tym przedmiocie, bez względu na przyczyny takiego stanu. Należy jednak mieć na uwadze, że osoba lub osoby zamierzające wytoczyć sprawę lub biorące udział w sprawie powinny liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Zauważyć należy, że kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 500 zł. Ponieważ oświadczenia skarżącego o jego sytuacji finansowej okazały się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, wezwano skarżącego do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej. Z nadesłanych przez skarżącego kserokopii dokumentów wynika, że skarżący jest właścicielem dwóch nieruchomości: domu jednorodzinnego w P. o powierzchni 150 m² oraz domu małego czynszowego w L. – udział 50%. Jak wynika z zaświadczenia z Ministerstwa [...] w styczniu i lutym 2008 r. na konto skarżącego przekazano co miesiąc 990,89 zł, a na konto Komornika Sądowego łączna kwotę 2 972,68 zł. Od stycznia 2008 r. wysokość świadczenia [...] wynosi 2 435,08 zł z której skarżący od marca 2008 r. miał otrzymywać kwotę 974,03 zł miesięcznie. Na konto Komornika Sądowego w marcu 2008 r. przekazano 1 410,47 zł, a w kwietniu 2008 r. 1 461,05 zł. Skarżący przedstawił również kopię pismo z dnia 2 marca 2007 r. komornika Sądowego o zajęciu wierzytelności z tytułu alimentów od marca 2007 r. w kwocie 600 zł łącznie z opłatą w wysokości 90 zł oraz z tytułu alimentów zaległych na rzecz wierzyciela kwotę 4 800 zł. Poza wskazanymi powyżej dokumentami skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych wskazujących na trudną sytuację finansową uprawniającą do korzystania z prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Skarżący nie wskazał dochodów osiągniętych przez niego w 2007 r. oraz osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Nie nadesłał też zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata, wyciągów z rachunków bankowych. Wskazać w związku z tym należy na stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, w którym stwierdzono, że "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Na niekorzyść skarżącego w kwestii ustanowienia doradcy podatkowego, tj. profesjonalnego pełnomocnika przemawia również fakt, iż skarżący jest adwokatem. Co więcej skarżący samodzielnie sporządza i wnosi skargi kasacyjne w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak wynika z treści postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1381/06 A. G. sporządził osobiście skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2004 r., uchylającego decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2003 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. W postanowieniu tym NSA wyjaśnia, iż adwokat A. G. nie wykonuje zawodu adwokata od dnia 30 października 1995 r. tj. od daty likwidacji Zespołu Adwokackiego Nr [...] w W. którego był członkiem, nie oznacza to jednak, że utracił uprawnienia do jego wykonywania. Tym samym, stwierdzić należy, że skarżący posiada kwalifikacje do sporządzenia zażalenia od postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną. Nie ma natomiast znaczenia w niniejszej sprawie, że skarżący nie wykonuje zawodu adwokata, powyższe nie oznacza bowiem, że stracił on kwalifikacje zawodowe, rozumiane jako profesjonalne przygotowanie do wykonywania określonych czynności. Tym samym NSA uznał, iż A. G. spełnia wymogi określone w art. 175 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo Sąd podkreśla, iż przedmiotowa skarga kasacyjna została rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 maja 2008 r. sygn. akt II OSK 534/07. W opinii Sądu skarżący nie spełnia przesłanek do ustanowienia dla niego doradcy podatkowego, ponieważ nie można przyznać pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika osobie, która sama jest profesjonalnym pełnomocnikiem. Skarżący jest adwokatem. Jak sam pisze we wniosku o przyznanie prawa pomocy (k-60 akt sądowych) został pozbawiony możliwości wykonywania zawodu adwokata. Nie został więc pozbawiony prawa wykonywania tego zawodu. Skoro skarżący jako adwokat posiada profesjonalne przygotowanie do sporządzenia skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym ( z czego skarżący skorzystał) posiada też profesjonalne przygotowanie do występowania we własnym imieniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym – jako sądem pierwszej instancji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Powyższe okoliczności wskazują na to, iż w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie powyższe, skoro nie zostały spełnione przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub w części, to na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1, art. 254 § 1 p.p.s.a, postanowiono jak w sentencji.