III SA/Wa 1713/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od grudnia 2010 r. do maja 2012 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - We wniosku złożonym na urzędowym formularzu skarżącą – S. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że od 2010 r. prowadziła działalność polegającą na handlu obuwiem. Obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej i nie dysponuje żadnym majątkiem. Spółka nie posiada środków trwałych ani środków na rachunku bankowym. Spółka oświadczyła ponadto, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Wysokość straty za ostatni rok bilansowy wyniosła – 256.971,91 zł. Spółka jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, na podstawie art. 255 w zw. z art. 252 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej – "P.p.s.a."), skarżąca została wezwana do: wyjaśnienia, czy prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, jeśli tak wskazania i udokumentowania wysokości aktualnych miesięcznych przychodów spółki oraz kosztów ich uzyskania, poprzez nadesłanie kopii z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące), nadesłania deklaracji VAT-7 za ostatnie 3 miesiące, jeżeli skarżąca spółka zaprzestała prowadzenia działalności – udokumentowanie tej okoliczności, nadesłania zeznań podatkowych spółki za 2013 i 2014 r., nadesłanie bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego za 2014 r., nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych spółki za ostatnie trzy miesiące, nadesłania innych dokumentów dotyczących aktualnej sytuacji finansowej i majątku spółki, wskazania źródeł finasowania ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi spółki w dniu 21 lipca 2015 r. W odpowiedzi skarżąca nadesłała kopię rachunku zysków i strat za oraz bilansu na dzień 31 grudnia 2012 r. Spółka nie złożyła żadnych wyjaśnień, ani nie nadesłała innych żądanych dokumentów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 "P.p.s.a." zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowoadministracyjnego, które są dochodami budżetu państwa (zob. art. 212 § 2 P.p.s.a.). Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie) - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W rozpoznawanej sprawie spółka nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji finansowej. Mimo wezwania skarżącą, nie wyjaśniła i nie udokumentowała podstawowej kwestii, a mianowicie tego, czy w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Nadesłane przez skarżącą dokumenty świadczą jedynie o tym, że jeszcze w 2012 r. spółka taką działalność prowadziła (za 2012 r. spółka uzyskała przychód w wysokości 1.912.055,23 zł). Referendarz sądowy, poza twierdzeniami Prezesa zarządu spółki, nie ma żadnej wiedzy na temat aktualnej sytuacji finansowej spółki. Okoliczności te, mimo wezwanie, nie zostały w żaden sposób udokumentowane. W ocenie referendarza sądowego, brak podstawowych informacji chociażby o aktualnych przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę czy spółka jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego ocenia taką sytuację jednoznacznie. Jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.