III SA/Wa 1721/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2015 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca C. S.A. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, powołując się na takie okoliczności jak: brak płynnych środków, zajęcie rachunków bankowych. Dodała, że rozlicza się z kontrahentami w formie niepieniężnej. Podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych [...] zł. Skarżąca zadeklarowała zysk z prowadzonej działalności gospodarczej (za ostatni rok obrotowy) w wysokości [...] zł. Stan konta określiła na [...] zł. Skarżąca przedłożyła wyciągi bankowe, zeznania podatkowe, sprawozdania finansowe, decyzję o zabezpieczeniu na majątku. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że na spłatę zobowiązań wobec kontrahentów przeznacza środki przekazane jej w ramach pożyczki przez akcjonariusza. Przedstawiła szczegółowo sposób rozliczenia wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika. Powołała się na wydany w sprawie III SA/Wa 2710/17 wyrok WSA w Warszawie uchylający decyzję o zabezpieczeniu na majątku. Zaznaczyła, że uchylenie tej decyzji nie oznacza automatycznego odzyskania płynności finansowej. Podkreśliła, że łączna suma przekazanych na rachunek prokuratury środków pieniężnych wyniosła [...] zł. Obecnie Skarżąca podejmuje stosowne kroki w celu odzyskania tych środków. Skarżąca przesłała m. in. zeznanie podatkowe, zestawienie przychodów i kosztów, wyciągi bankowe, deklaracje VAT-7, rachunek przepływów pieniężnych. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do Sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a."). W przypadku osoby prawnej, a także innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przesłankami tymi są: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania do poniesienia pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że w przypadku wskazanych wyżej podmiotów rozstrzygnięcie Sądu w zakresie prawa pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, Sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do Sądu (zob. postanowienie NSA z 14 maja 2015 r., I FZ 67/15). W niniejszej sprawie Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jedynym takim kosztem, do którego uiszczenia jest ona zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w kwocie 59.193 zł. Oceniając wniosek Skarżącej z punktu widzenia wskazanej wyżej przesłanki referendarz sądowy uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Referendarz sądowy nie neguje, że w ostatnim czasie nastąpił spadek obrotów Skarżącej. Na okoliczność tę zwrócił zresztą uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wydanym wobec niej postanowieniu z 9 marca 2018 r. w sprawie III SA/Wa 2710/17. Dla porównania Sąd ten wskazał, iż w I półroczu 2017 r. przychody ze sprzedaży i zrównane z nimi wyniosły [...] zł, podczas gdy w I półroczu 2016 r. łączne obroty wyniosły [...] zł. Jako przyczynę zmniejszenia obrotów (przy uprzednim ich wzroście za poprzednie lata) Skarżąca wskazała zajęcie jej rachunków bankowych. Istotnie z nadesłanych do niniejszej sprawy materiałów wynika, że za dowód rzeczowy w prowadzonym śledztwie uznano środki pieniężne znajdujące się na rachunkach bankowych Skarżącej. W efekcie środki te bank przekazał do depozytu Prokuratury. W depozycie tym znajduje się obecnie ponad [...] zł (dane z bilansu za 2017 r.). W ślad za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie wskazać należy, iż niewątpliwie blokada środków na rachunkach bankowych ogranicza prowadzenie przez Skarżącą regularnej działalności gospodarczej. Skutkuje bowiem tym, że dysponuje ona mniejszymi zasobami płatniczymi na regulowanie bieżących zobowiązań, co może odbić się na wolumenie zakupów dokonywanych przez Skarżącą, a w dalszej kolejności na sprzedaży. Wspomniane wyżej zasoby nie są jednak na tyle małe, aby nie można z nich było wygospodarować środków na opłacenie niniejszego postępowania. Świadczy o tym chociażby wysokość obrotów czy wysokość środków angażowanych przez Skarżącą miesięcznie na nabycie towarów i usług (dane wynikające z deklaracji VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2018 r.). Przykładowo w samym tylko marcu 2018 r. sprzedaż wyniosła [...] zł, zaś nabycie [...] zł. W ciągu pierwszych sześciu miesięcy 2018 r. przychód ze sprzedaży produktów i usług osiągnął poziom ponad [...] zł. Powyższe dane świadczą o prowadzeniu działalności gospodarczej na znaczną skalę. Skarżąca odnotowuje znaczące obroty, generując jednocześnie wysokie koszty prowadzonej działalności. Przykładowo w I półroczu 2018 r. na usługi obce wydała ponad [...] zł. Tylko z porównania powyższych kwot wynika, że Skarżąca posiada nie tylko znaczny potencjał finansowy przejawiający się w uzyskiwaniu przychodów, ale również znaczne zasoby finansowe przejawiające się w kwocie poniesionych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Nie ma przy tym znaczenia, że - jak to określiła Skarżąca – "w zakresie bieżącej działalności...dokonuje ona z kontrahentami rozliczeń w formie niepieniężnej". Powyższe dane dyskwalifikują Skarżącą jako osobę wymagającą przyznania prawa pomocy. Przeczą bowiem założeniu, że wniosek złożyła osoba znajdująca się w trudnej sytuacji finansowej, a do takich właśnie osób skierowana jest instytucja prawa pomocy. Z analizy przepływu środków na rachunku bankowym wynika także, iż Skarżąca reguluje swoje zobowiązania względem kontrahentów. W orzecznictwie ukształtowało się natomiast stanowisko, iż tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16). Opłaty te nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu za wszystkimi pozostałymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Ich wystąpienie wchodzi bowiem w zakres ryzyka prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym koszty związane z uczestnictwem w niniejszym postępowaniu są kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez Skarżącą, w tym chociażby na wynagrodzenie pełnomocnika. Nie można również zapominać, że w spółce występują długoterminowe aktywa finansowe w postaci udzielonych pożyczek na łączną sumę ponad [...] zł (jeszcze na koniec 2017 r. była to kwota ponad [...] zł). Z tych względów referendarz sądowy uznał, iż nie zachodzi w niniejszej sprawie wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Wobec tego, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.