III SA/Wa 1754/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lutego 2010 r. do grudnia 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca – H. sp. z o.o. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż aktualnie nie prowadzi działalności, nie generuje przychodów, ani kosztów, nie posiada żadnego majątku ruchomego ani nieruchomego, nie zatrudnia pracowników. W lutym 2016 r. podjęta została uchwała o rozwiązaniu spółki po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego. Stan rachunku bankowego określiła na "0". Podała, iż za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 3.745,02 zł. Przedstawiła rachunek zysków i strat, bilans, protokół nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wyjaśniła, że z uwagi na zamknięcie rachunku bankowego nie ma możliwości wygenerowania wyciągów. Wskazała, iż zawiesiła status czynnego podatnika VAT, wskutek czego nie składa deklaracji VAT. Nie posiada udziałów w innych podmiotach, nie posiada też zobowiązań i należności. W chwili obecnej toczą się dwa postępowania sądowe dotyczące rozliczeń za lata 2010-2011. Skarżąca podała, iż wynagrodzenie doradcy podatkowego zostanie pokryte po zakończeniu postępowań z kwoty ewentualnego zasądzonego wynagrodzenia oraz z majątku osobistego wspólników. Przedłożyła zeznania podatkowe, bilans, rachunek zysków i strat, pismo w sprawie zawieszenia działalności. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.112 zł. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak brak przychodów, nieprowadzenie działalności gospodarczej, czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Tymczasem nie można tracić z pola widzenia tego, że – jak wynika z dokumentów finansowych - w latach 2014-2015 Skarżąca osiągnęła przychód z działalności w wysokości odpowiednio 486.637,17 zł i 640.830 zł. Nadto jeszcze na koniec 2015 r. dysponowała środkami pieniężnymi (w kasie i na rachunkach) w wysokości ponad 11.000 zł oraz posiadała zapasy towarów o łącznej wartości 659.571,90 zł. Powyższe pozwala na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy mogła przygotować się na ich poniesienie. Tym bardziej, że do wszczęcia niniejszej sprawy doszło w maju 2015 r., kiedy to Skarżąca wniosła skargę. W orzecznictwie kładzie się natomiast nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje już od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak nieprowadzenie działalności, brak przychodów czy toczące się postępowanie likwidacyjne. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Zwłaszcza, że istnieje możliwość pozyskania przez spółkę z o.o. środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez tę spółkę. W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy od wspólników nie było możliwe. Przeciwnie - jak sama przyznała - z tego m. in. źródła zostanie pokryte wynagrodzenie doradcy podatkowego, które niewątpliwie nie może mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Z tych względów nie ma powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania na podatników. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.