III SA/Wa 1766/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "I. " sp. z o.o. w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca – "I. " Sp. z o.o. w G. , w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wniosła o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego, motywując to trudną sytuacją finansową. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do nadesłania wypełnionego formularza PPPr oraz dodatkowej dokumentacji dotyczącej jej stanu majątkowego Skarżąca przesłała jedynie żądany formularz. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż wszystkie konta bankowe zostały zablokowane, a środki ruchome zostały zajęte przez komornika. Natomiast z oświadczenia o majątku i dochodach Skarżącej wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych została określona na kwotę [...] zł, ponadto za ubiegły rok Skarżąca poniosła stratę w wysokości 463.368,12 zł. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od powyższego postanowienia Skarżąca wniosła o jego uchylnie ze względu na rażące naruszenie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwanej "P.p.s.a."; w brzmieniu sprzed nowelizacji wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2015 r. poz. 658), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 P.p.s.a. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym wymagalnym kosztem Skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przytoczonej regulacji wynika, że ciężar dowodu spoczywa na Skarżącej, bowiem zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że podmiot składający wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zobligowany z mocy ustawy do wykazania, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, gdyż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. postanowienie z 30 listopada 2005 r. sygn. akt II FZ 781/05), stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje, z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak wskazano powyżej, ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy zaś do sądu (zob. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Przy czym, jeżeli oświadczenia strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia, w zakreślonym terminie, dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Z kolei, niedopełnienie obowiązku przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 P.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy (zob. np. postanowienia NSA z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, z 18 października 2011 r., sygn. akt II GZ 460/11, z 15 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 175/12). Odnosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, należy stwierdzić, że Skarżąca nie wykazała, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała się jedynie na trudną sytuację finansową wskazując, że wszystkie jej rachunki bankowe zostały zablokowane, a środki ruchome zostały zajęte przez komornika. Ponadto z oświadczenia o majątku i dochodach Skarżącej wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych została określona na kwotę [...] zł, a za ubiegły rok poniosła stratę w wysokości 463.368,12 zł. Podkreślić również należy, iż Skarżąca nie wykonała wezwania do podania dodatkowych informacji pozwalających na prawidłową ocenę jej sytuacji finansowej w zakresie nadesłania stosownych dokumentów. Wobec tego stwierdzić należy, że Skarżąca nie ujawniła wszystkich danych dotyczących jej sytuacji materialnej i finansowej, czym pozbawiła Sąd możliwości pełnej oceny kondycji finansowej. Tymczasem, do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wystarczy ogólne twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej. Uwzględnienie żądania jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji w zakresie wysokości przychodów strony skarżącej i kosztów ich uzyskania. Natomiast, bierna postawa i uchylenie się, mimo wezwania, od przedłożenia wszystkich dokumentów poświadczających twierdzenia Skarżącej, skutkuje tym, że jej wniosek nie może zostać rozpoznany pozytywnie. Należy podkreślić, że uchylanie się strony od obowiązków związanych z wykazywaniem sytuacji majątkowej, nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 i z 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Zauważenia wymaga przy tym, iż osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że ich nie ma, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). Sąd, z uwagi na powyższe stwierdził, że Skarżąca w rozpoznawanej sprawie nie wykazała, jak wymaga tego art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a przede wszystkim wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, który na obecnym etapie postępowanie jest jedynym kosztem, którego poniesienie umożliwi rozpoznanie wniesionej skargi. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.