III SA/Wa 1769/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak (sprawozdawca), Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., na podstawie własnego tytułu wykonawczego o nr [...], wszczął egzekucję do majątku P. B. – dalej "Skarżący". Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 28 października 2010 r., nr [...], dokonał zajęcia wierzytelności wynikających z tytułu zwrotu kosztów procesowych, zasądzonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 433/10 od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L.. O dokonanym zajęciu Skarżącego poinformowano w dniu 2010 r. przesyłając odpis rzeczonego zawiadomienia o zajęciu. W tym samy też dniu zawiadomienie o zajęciu otrzymał dłużnik zajętej wierzytelności. Pismem z dnia 3 listopada 2010 r. Skarżący zaskarżył dokonaną czynność egzekucyjną zarzucając bezpodstawną egzekucję kosztów egzekucyjnych wynikających z tytułu wykonawczego o nr [...]. Wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w P. uznał w postanowieniu o nr [...], że koszty egzekucyjne były naliczone bezpodstawne. Jednocześnie Skarżący zarzucił niedokonanie zajęcia należnych, jego zdaniem, kwot od Burmistrza Ś.. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w P. oddalił wniesioną skargę. Uznał, iż prawidłowość dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej nie budzi zastrzeżeń. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący pismem z dnia 23 grudnia 2010 r. wniósł do Ministra Finansów zażalenie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Skarżącego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia z tytułu zwrotu zasądzonych na jego rzecz kosztów procesowych, które stanowią zadośćuczynienie za koszty, jakie poniosła ona wykazując błędy urzędników. Jednocześnie Skarżący wskazał, że organ egzekucyjny nie dopełnił obowiązku polegającego na weryfikacji tytułu wykonawczego pod względem jego poprawności. Skarżący zażądał sprawdzenia aktualnego stanu zaległości oraz zwrot zajętych 400 zł wraz z odsetkami. Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Minister Finansów wyjaśnił, że zgodnie z art. 64 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.) – dalej "u.p.e.a.", w toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty. Natomiast w myśl art. 64c § 1, z zastrzeżeniem § 2-4 u.p.e.a., obciążają one zobowiązanego. Obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje, na podstawie § 10 art. 64 u.p.e.a., z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Minister Finansów wskazał, że zgodnie z aktami sprawy organ egzekucyjny dokonując zaskarżonej czynności egzekucyjnej miał na uwadze fakt, iż należność objęta ww. tytułem wykonawczym została przez Skarżącego opłacona. Zawiadomienie o zajęciu nie zawierało bowiem kwoty należności wymienionej w tytule wykonawczym. Egzekwowane były na jego podstawie jedynie powstałe w toku postępowania egzekucyjnego koszty egzekucyjne, które stosownie do art. 64c § 6 u.p.e.a., są dochodzone na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na tę należność. Należność objęta ww. tytułem wykonawczym została opłacona przez Skarżącego, po doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego i dokonaniu przez organ egzekucyjny zajęcia rachunku bankowego dokonanego zawiadomieniem z dnia 9 listopada 2009 r. nr EA-ZW/1693/RUM/09. Stosownie natomiast do art. 64 § 8 u.p.e.a., zapłata egzekwowanej należności po dokonaniu czynności egzekucyjnych nie zwalnia od obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej oraz opłat za czynności egzekucyjne i wydatków egzekucyjnych. Zatem w ocenie Ministra Finansów niezasadne jest stanowisko Skarżącego w kwestii bezpodstawnego zajęcia wierzytelności dokonanych na podstawie tytułu wykonawczego obejmującego koszty egzekucyjne. Minister Finansów stwierdził, że bez znaczenia w sprawie jest wskazane przez Skarżącego postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. Postanowienie to wydane zostało w przedmiocie skargi na bezczynność organu egzekucyjnego, co wskazuje, iż Dyrektor nie mógł w nim rozstrzygać o zasadności kosztów egzekucyjnych, które są przedmiotem egzekucji w niniejszej sprawie. W stosunku do Skarżącego zastosowano zajęcie wierzytelności, z którego prowadzenie egzekucji jest prawem dozwolone, bowiem wierzytelności z tytułu zwrotu kosztów postępowania sądowego nie są wyłączone spod egzekucji. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybór środków egzekucyjnych, które mają być zastosowane w konkretnym przypadku, powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku, przy czym organ egzekucyjny może stosować równocześnie kilka środków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny uznał, iż zajęcie zwrotu zasądzonych kosztów procesowych jest środkiem egzekucyjnym skutkującym szybkim i skutecznym zakończeniem egzekucji. Z tychże względów zdaniem Ministra Finansów nie można czynić organowi egzekucyjnemu zarzutu dokonania tego zajęcia bowiem podkreślenia wymaga fakt, iż wybór środka egzekucyjnego należy do organu egzekucyjnego. Skarżący w skardze na czynność egzekucyjną nie podnosił natomiast zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, co wskazuje, iż zarzut niedokonania zajęcia kwot należnych, zdaniem Skarżącego, od Burmistrza Ś. jest bezpodstawny. Stosując środek - zajęcie innych wierzytelności - organ egzekucyjny, na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., dokonuje zajęcia wierzytelności przez przesłanie do dłużnika zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego i jednocześnie wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby należnej od niego kwoty do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Minister Finansów wskazał, że zgodnie z treścią art. 89 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia organ egzekucyjny doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony. Minister Finansów analizując stan faktyczny sprawy stwierdził się, że ww. zajęcie zostało podpisane przez uprawnionego pracownika organu egzekucyjnego i dostarczone zarówno do dłużnika zajętej wierzytelności, jak i Skarżącego, zaś kwota należności, jaka wykazana została w zawiadomieniu o zajęciu, miała swoje odzwierciedlenie w treści tytułu wykonawczego przekazanego do organu egzekucyjnego. Minister Finansów nie dopatrzył się również uchybień formalnych w zaskarżonej czynności organu egzekucyjnego. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności odpowiada bowiem wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju druków w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.). Czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 67 i 89 u.p.e.a. Minister Finansów odniósł się do zarzutu, iż organ egzekucyjny nie zweryfikował tytułu wykonawczego pod kątem jego poprawności. Wyjaśnił, iż zarzut ten nie podlega merytorycznej ocenie w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje w sytuacjach, gdy przewiduje się inne środki zaskarżenia (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Podniesiony zarzut jest enumeratywnie wymieniony w art. 33 pkt 10 u.p.e.a., jako podstawa do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, które wnosi się do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia otrzymania odpisu tytułu wykonawczego. Zarzuty przysługują jedynie w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co w niniejszej sprawie czyniłoby postępowanie w sprawie zarzutów nieskutecznym. Niemniej jednak ustawodawca przewidział okoliczność, w której w każdym stadium postępowania egzekucyjnego Skarżącemu służy prawo wystąpienia do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 u.p.e.a. Jednakże również w tym przypadku, aby można było umorzyć prowadzone postępowanie egzekucyjne musi zaistnieć któraś z przesłanek wymienionych w tym przepisie. W związku z powyższym Minister Finansów nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia je poprzedzającego i uznania, iż wszczęcie egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] było błędne. Skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że dysponuje on prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 października 2010 r. uchylającą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) w L. i poprzedzającą ją decyzję SKO w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości za 2008 r. Z powyższych decyzji jednoznacznie wynika, że w opisywanej sytuacji druga strona - posiada wierzytelności wobec Skarżącego (Burmistrz Ś.), przy czym Skarżący nie może wyegzekwować żadnej kwoty. Zdaniem Skarżącego komornik przed próbą zajęcia winien przeanalizować sprawę i rozważyć wszystkie aspekty sprawy. Z drugiej strony nie może on generować zysków kosztem Skarżącego w sytuacji, gdy dana kwota została wpłacona na konto wierzyciela. Zdaniem Skarżącego brak analizy całej sprawy przez komornika powoduje totalny "galimatias". Skarżący czuje się pokrzywdzony przez nieprawne działania egzekucyjne. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", wymienia przesłanki uwzględnienie przez sąd skargi na decyzję lub postanowienie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto należy podkreślić, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a. Skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej, zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. Dariusz Jankowiak w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2005, wyd. Unimex, Wrocław 2005 r., s. 390; zob. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora (por. wyroki WSA w Warszawie z 14 marca 2008 r., III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W tym miejscu należy wskazać, że istotę i cel skargi na czynności egzekucyjne trafnie oddaje wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2007 r. (sygn. akt III SA/Wa 1433/07, LEX nr 495934), w którym stwierdzono: "Skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1580/07, dotyczący skargi na inne określenie odsetek w zawiadomieniu o zajęciu rachunku niż w tytule wykonawczym oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 33/08, LEX nr 485741, odnoszący się do błędnego zawiadomienia o zajęciu prawa). Skarga na czynności egzekucyjne nie będzie więc przysługiwać w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej - opisany wyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. W związku z tym zamierzonego przez Skarżącego skutku nie może odnieść przedstawiony w zażaleniu z 23 grudnia 2010 r. zarzut nie zweryfikowania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego pod kątem jego poprawności. Jak również wniosek zawarty w skardze o uznanie, że wszczęcie egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] było błędne. Prawidłowo organ, badając w tym postępowaniu przesłanki skargi, nie rozważał tego zarzutu, który mogły być kwestionowany innym trybem przewidzianym w prawie (zarzut z art. 33 pkt 10 u.p.e.a.). Jednocześnie jednak z uwagi na okoliczność, że organ egzekucyjny powinien z urzędu brać pod uwagę przesłanki do umorzenia postępowania Minister Finansów, słusznie zauważył, że dokonanie wpłaty należnego zobowiązania przez Skarżącego nie zwalnia z zapłaty powstałych w egzekucji kosztów egzekucyjnych. Uregulowanie więc przez Skarżącego obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego nr [...], po uruchomieniu postępowania egzekucyjnego, skutkuje koniecznością zapłaty również kosztów egzekucyjnych. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny, do zastosowania którego upoważniała go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (art. 1a pkt 12 lit. a/ u.p.e.a.). W ocenie Sądu organ egzekucyjny, stosując środek zajęcia wierzytelności Skarżącego wynikających z tytułu zwrotu kosztów procesowych, zasądzonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o sygn. akt III SA/Po 433/10 od Samorządowego Kolegium Odwoławczego, nie naruszył prawa. Warunkiem sine qua non uchylenia zaskarżonego postanowienia jest stwierdzenie, że naruszenie prawa, którego dopuścił się organ administracji, miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku opisanym w 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. wymaga się ponadto, aby wpływ ten był istotny. Jedynie w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) możliwe jest uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego niezależnie od tego, czy naruszenie mogło, czy też nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Ponieważ Sąd nie stwierdził takich uchybień orzekł jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.