III SA/Wa 1774/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. odmówić ustanowienia pełnomocnika. Skarżący – M. O. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wyjaśnił, że jest bezrobotny. Aktualnie jego sytuacja materialna jest bardzo trudna. Z oświadczeń skarżącego wynika, że samodzielnie prowadzi on gospodarstwo domowe. Do swojego majątku skarżący zaliczył jedynie mieszkanie o pow. 37 m². Skarżący nie posiada innego majątku, ani oszczędności. Oświadczył, że korzysta z pomocy finansowej rodziców i brata. Jego koszty utrzymania to 360 zł czynsz i 100 zł za media, co dwa miesiące. Skarżący wyjaśnił ponadto, że jego sytuację pogarsza zły stan zdrowia oraz wiek ([...] lat). Mimo codziennego wysyłania CV, skarżący nie może znaleźć pracy. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie z urzędu skarbowego o dochodach uzyskanych za 2014 r., zaświadczenie z urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego (z tytułu alimentów), skierowanie na rehabilitację. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika – adwokata. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Ocena wniosku PPF oraz informacji w nim zawartych wskazuje na zasadność przyznania skarżącemu prawa pomocy obejmującego całość związanych ze sprawą kosztów sądowych, w tym warunkującego rozpoznanie skargi, wpisu. Zwolnienie to podyktowane jest jego bieżącą sytuacją finansową. Skarżący nie jest bowiem w stanie uiścić wpisu sądowego, który w sprawie wynosi 1.500 zł, ani ponieść innych kosztów sądowych, skoro od 1 września 2014 r. jest osobą bezrobotną, a od 1 marca 2015 r. nie posiada również prawa do zasiłku. Jednocześnie jednak referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz skarżącego pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008 r. sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn.. akt I FZ 240/08 wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Reasumując należy stwierdzić, że brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (tzn. również w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika). Jego podstawę stanowią art. 258 § 1, § 2 pkt 7 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 P.p.s.a.