III SA/Wa 178/12

Dnia 28 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska - Krupa, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Fundacji R. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 178/12 oddalił skargę Fundacji R. z siedzibą w W. (zwana dalej "Skarżącą") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] listopada 2011 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2005 r. (zwanego dalej "p.d.p"). Skarżącą pismem z 18 kwietnia 2013r. wniosła, z zachowaniem terminu, skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie. Skarżącą wezwano 23 kwietnia 2013r., na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z tej samej daty, do uiszczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. pisma, wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 17.012 zł, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Skarżąca, w odpowiedzi na powyższe wezwanie, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, składając 3 maja 2013r. formularz PPr., w którym wskazała, że wartość jej aktywów wynosi 26.578.308,95 zł, aktywów trwałych 24.531.162,54 zł, zaś zysk za 2012r. - 306.641,97 zł. Skarżąca posiada 12 rachunków bankowych, których salda bez wskazania konkretnych kwot wynoszą od "niskich dwucyfrowych" do "wysokich pięciocyfrowych", zaś obroty na rachunkach kształtują od "niskich trzycyfrowych" do "sześciocyfrowych". Jedynie w odniesieniu do dwóch, z rachunków bankowych w [...] S.A., Skarżąca wskazała, że średniomiesięczne wpływy wyniosły od 9 stycznia do 9 kwietnia 2013 r. 211.061,55 zł (rachunek nr [...] ) oraz 54.333,33 zł (rachunek nr [...] ). Z informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego sporządzonego na 31 grudnia 2012r. wynika, że uzyskany w 2012r. dochód Skarżąca przeznaczyła na pokrycie straty z 2008r. – nie może więc go przeznaczyć na wpis stosunkowy od skargi kasacyjnej. Natomiast dochód z lat poprzednich w zasadniczej części przeznaczono na działalność statutową, określoną w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2011r. Nr 74, poz. 397, ze zm., zwana dalej "u.p.d.p."). Także dochody uzyskiwane w bieżącym roku Skarżąca zamierza przeznaczać, w szczególności na cele statutowe wskazane w ww. przepisie. Dochody te są zwolnione z p.d.p., jeżeli zostaną faktycznie wydatkowane na cele wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p. (działalność społeczną, nawet jeżeli prowadziłoby to do uszczuplenia dochodów Państwa). Ustawodawca przyznaje więc pierwszeństwo realizacji celów społecznych nad celami fiskalnymi Państwa. Nie sposób zatem twierdzić, że racjonalny ustawodawca równocześnie dąży do przeznaczenia określonych środków na cele społeczne wskazane u.p.d.p. i obliguje podatnika do wydatkowania tych samych środków opłaty sądowe (świadczenia publicznoprawne). W ocenie Skarżącej dokonując oceny jej sytuacji majątkowej, pod kątem możliwości poniesienia kosztów sądowych, nie uwzględnia się środków przeznaczonych na działalność statutową, o której mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p. Mając na względzie wykładnię systemową i funkcjonalną art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270, ze zm., zwana dalej: "P.p.s.a.") należy przyjąć, że mimo, iż Skarżącą posiada określone środki majątkowe (nieruchomości) i finansowe, nie są one dostateczne na poniesienie kosztów sądowych w zakresie wpisu stosunkowego od skargi kasacyjnej. Majątek Skarżącej jest przeznaczony i wykorzystywany na cele statutowe wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p., więc nie może i nie powinien być przeznaczony na poczet ww. wpisu. Dane dotyczące sytuacji majątkowej F. przedstawiono na podstawie: odpisu z KRS Skarżącej, bilansu, rachunku zysków i strat, informacji dodatkowej do sprawozdania finansowego (wszystkie sporządzone na 31 grudnia 2012r.), zaświadczeń o stanie rachunków bankowych Skarżącej z: 9 kwietnia 2013r. w [...] S.A., 10 kwietnia 2013r. w [...] S.A, informacji z 12 kwietnia 2013r. o stanie rachunków bankowych w [...] S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Sąd stwierdza, że Skarżąca złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Jedynym wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 17.012 zł. Zgodnie z art. 245 ww. P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca, uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, postuluje, mając na względzie wykładnię systemową oraz funkcjonalną art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., że choć posiada określone środki majątkowe (nieruchomości) i finansowe, nie powinna ponosić kosztów sądowych w zakresie wpisu stosunkowego od skargi kasacyjnej, z uwagi na zwolnienie przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p.; jej majątek jest przeznaczony i wykorzystywany na cele statutowe wskazane w ww. przepisie, zaś cele te mają niejako pierwszeństwo nad ponoszeniem kosztów sądowych, które Skarżąca uznaje za obciążenie fiskalne. Pogląd taki prowadzi więc do konstatacji, że Skarżącą należy wyłączyć z kręgu podmiotów zobowiązanych do zapłaty kosztów sądowych, które wiążą się z jej udziałem w postępowaniu sądowym przed sądem administracyjnym. W ocenie Sądu ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić, gdyż ustawodawca w żadnym z przepisów prawa nie wprowadził oczekiwanego przez Skarżącą unormowania. Postulat Skarżącej należy zatem uznać niejako za "de lege ferenda". Sąd wskazuje, że w przepisie art. 239 P.p.s.a. ustawodawca przewidział zamknięty katalog podmiotów, które nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych w postępowaniu sądowym. W przepisie tym nie wymieniono fundacji. Również Rada Ministrów, na mocy art. 240 P.p.s.a., nie wydała rozporządzenia, które rozszerzałoby zakresu zwolnień od części kosztów sądowych. Tym samym w świetle ww. przepisu art. 239 P.p.s.a. Skarżąca - fundacja, ma obowiązek – co do zasady - takie koszty ponosić. Sąd stwierdza również, że powoływany przez Skarżącą przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p. nie jest lex specialis w stosunku do art. 239 P.p.s.a. i nie ma znaczenia w zakresie ponoszenia przez fundację kosztów sądowych, związanych z udziałem w postępowaniu sadowym. Skarżąca wyciąga zbyt daleko idące wnioski z treści przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p., który – zdaniem Sądu - jest wyrazem woli ustawodawcy, aby ten z podatników, który wydatkuje przychody na cele statutowe, wskazane jednocześnie w ww. przepisie, mógł korzystać ze zwolnienia od p.d.p. – w części przeznaczonej na te cele. Każda fundacja może zatem w sposób swobodny dysponować swoimi środkami, zaś przewidziana przez ustawodawcę możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego, na mocy ww. przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p., po spełnieniu określonych przesłanek, nie może przysłaniać innych powinności, które wynikają z odrębnych niż prawo podatkowe przepisów, ustanowionych przez ustawodawcę, a wiążących z dochodzeniem swoich praw w sądzie. Prawo do skorzystania ze zwolnienia podatkowego przewidzianego w ww. przepisie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p., nie oznacza konieczności wydatkowania środków tylko i wyłącznie na cele statutowe, z wyłączeniem innych przewidzianych w odrębnych gałęziach prawa, np. kosztów sądowych. Zdaniem Sądu subiektywne przekonanie Skarżącej, że z uwagi na przesłanki wskazane w treści art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.d.p. nie musi partycypować w kosztach sądowych, w sytuacji, gdy dysponuje środkami finansowymi, z których może pokryć wpis sądowy od skargi kasacyjnej, nie może zostać uwzględnione, jako przesłanka do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wyjaśnia, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z 7 marca 2012r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12). Skarżąca, jak wynika z formularza PPr, posiada określone środki majątkowe – nieruchomości oraz środki finansowe, a także osiąga dochody, które może przeznaczyć na pokrycie ww. kosztu sądowego. Brak zatem było, wynikających z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przesłanek do zwolnienia jej z kosztów sądowych we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.