III SA/Wa 1819/12
WyrokWSA w Warszawie2013-02-19
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Marek Krawczak, Marta Waksmundzka-Karasińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły przesłanki ważnego interesu podatnika i interesu publicznego przy odmowie umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, uwzględniając pogorszenie sytuacji finansowej podatników?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe nie dokonały wszechstronnej analizy sytuacji finansowej podatników pod kątem przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Stwierdzono, że miesięczne obciążenia podatników przewyższały uzyskiwane dochody, a organy nie rozważyły wystarczająco realnych możliwości spłaty zaległości przy jednoczesnym zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. W związku z tym uchylono zaskarżone decyzje.Stan faktyczny
Wspólnicy spółki jawnej wystąpili o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług z uwagi na pogorszenie sytuacji finansowej. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że trudna sytuacja finansowa nie stanowiła wystarczającej przesłanki ważnego interesu podatnika. Podatnicy skarżyli się, że organy nie dokonały oceny ich faktycznej sytuacji materialnej. Sąd administracyjny uznał skargi za zasadne.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. i stwierdził, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. spraw ze skarg E. S., T. S. i A. S. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], nr [...]., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i grudzień 2007 r. 1) uchyla zaskarżone decyzje, 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości.
Pismem z dnia 8 marca 2011r. T. S., E. S., A.
S. (dalej też jako Strona lub Skarżący) jako wspólnicy Spółki jawnej
Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe A. wystąpili z prośbą o umorzenie
pozostałej do spłaty zaległości w podatku od towarów i usług wynikającej z XII raty
decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] kwietnia 2010r.
rozkładającej na 12 miesięcznych rat spłatę, figurującej na koncie zlikwidowanej
spółki jawnej A. zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za V/2007r. w
kwocie 4.018,26 zł, IX/2007r. w kwocie 1.979,00 zł, X/22007r. w kwocie 162,00 zł,
Xll/2007r. w kwocie 5.082,90 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.206,00 zł.
Wniosek uzasadnili znacznemu pogorszeniu się sytuacji finansowej. Wskazali, że w
chwili obecnej dalsza spłata zobowiązania zagrażałaby ich dalszej egzystencji.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w W., trzema decyzjami z dnia [...] maja
2011 r. odmówił zmiany decyzji z dnia [...] kwietnia 2010r. rozkładającej na 12
miesięcznych rat spłatę, figurującej na koncie zlikwidowanej spółki jawnej -
Przedsiębiorstwo Handlowo- Usługowe A. – A. S., E. S.,
T. S. wyżej wymienionych zaległości z tytułu podatku od towarów i usług,
w uzasadnieniu wyjaśniając przesłanki którymi kierowano się podejmując
rozstrzygnięcie.
Pismem z dnia 27 maja 2011 r. Skarżący złożyli odwołanie wnosząc o
uchylenie zaskarżonych decyzji i podjęcie rozstrzygnięcia zgodnie ze złożonym
wnioskiem. W uzasadnieniu przedstawili stan sprawy oświadczając, iż większość, bo
aż 11 rat ustalonych na poziomie ok. 670 zł spłacili w terminie na rachunek Urzędu
Skarbowego, natomiast ostatniej 12 raty ustalonej na kwotę 7,543,16 zł nie są w
stanie spłacić, gdyż nastąpiło znaczne obniżenie ich dochodów w I kwartale 2011r. i
zapłata całej raty zagroziłoby ich dalszej egzystencji.
Decyzjami z dnia [...] października 2011r. Dyrektor Izby Skarbowej w
W. uchylił w całości decyzje organu podatkowego pierwszej instancji i
przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia stwierdzając, iż naruszono art 210 §1
pkt 4 Ordynacji podatkowej poprzez zastosowanie błędnej podstawy prawnej i
błędnego trybu postępowania.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w
W. decyzjami z dnia [...] grudnia 2011r. odmówił Skarżącym udzielenia
wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowych z uwagi na brak uzasadnionych
przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego.
Pismem z dnia 17 stycznia 2012 r. Skarżący złożyli odwołanie, w którym
stwierdzili, iż zaskarżona decyzja jest krzywdząca i wydana została z naruszeniem
przepisów Ordynacji podatkowej. Wskazali, iż podtrzymują w pełni całe
uzasadnienie zawarte w odwołaniu z dnia 27 maja 2011r. i zarzucili organom
podatkowym dokonanie jedynie oceny formalno - prawnej bez dokonania oceny
sytuacji finansowej podatników.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzjami z dnia [...] marca 2012 r.
utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż
materiał dotyczący przedmiotowych spraw został zebrany i rozpatrzony bez
naruszenia prawa procesowego. Organ pierwszej instancji podjął działania w celu
dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zapewnił Skarżącym czynny udział w
każdym stadium postępowania, wyznaczył na podstawie art. 200 ustawy z 29
sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze. zm.) 7-
dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Zaznaczył, iż organ podatkowy pierwszej instancji odniósł się do sytuacji finansowej
Skarżących ustalonej na podstawie protokołu przesłuchania z dnia 24 listopada
2011r., przedłożonych dowodów dotyczących wysokości otrzymywanej emerytury i
stanu zdrowia, argumentacji podniesionej w złożonym wniosku i odwołaniu z dnia 27
maja 2011r., a także przyczyn powstania zaległości podatkowych. Naczelnik Urzędu
Skarbowego w W. uznał za wiarygodne podnoszone przez Skarżących
okoliczności i uznał, iż nie dają one podstaw do zastosowania ulgi określonej w
art.67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym za bezzasadny
uznał zarzut iż organ podatkowy nie dokonał oceny sytuacji finansowej, materialnej i
zdrowotnej.
W decyzjach adresowanych do Skarżących T. i E. S.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, iż obecnie źródłem utrzymania
Skarżącej - T. S. jest świadczenie emerytalne w wysokości 1.121,07zł
świadczenie ulega zmniejszeniu z powodu egzekucji administracyjnej o kwotę
280,26 zł, zatem kwota do wypłaty po odliczeniu również zaliczki na podatek
dochodowy wynosi 670,91 zł. Zgodnie z zeznaniem PIT-37 w 2010r. Strona
uzyskała dochód ze świadczenia emerytalnego w wysokości 12.711,08 zł. Z
przedłożonego zaświadczenia lekarskiego wystawionego w dniu 25 marca 2011r.
przez specjalistę chorób wewnętrznych wynika, iż Skarżąca jest pod opieką
[...], a z zaświadczeń z dnia 17 listopada 2011r. i z dnia 22 listopada 2011r. wystawionych przez specjalistę chorób wewnętrznych Centrum M. wynika, iż pacjentka posiada [...] skierowana została do leczenia szpitalnego.
Mąż Skarżącej E. S. zgodnie z zeznaniem PIT-37 w 2010r.
uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 10.900,45 zł i dochód w wysokości
9.565,45 zł. Z umowy o pracę z dnia 1 października 2010r. wynika, iż E.
S. był zatrudniony w Sp. z o.o. E. w charakterze magazynier - sprzedawca na
czas określony od 1 października 2010r. do 30 kwietnia 2011r. z miesięcznym
wynagrodzeniem brutto 1.600 zł oraz wypłacaną miesięcznie premią regulaminową.
W odcinku płacowym za styczeń 2011r. wykazane jest miesięczne wynagrodzenie
netto w kwocie 1.042,11 zł, po dokonaniu potrąceń na zaliczkę na podatek
dochodowy, na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, zdrowotne i zajęcie
komornicze w kwocie 216,67 zł, natomiast za luty 2011 r. wykazane jest miesięczne
wynagrodzenie netto w wysokości 435,36 zł po dokonaniu potrąceń na zaliczkę na
podatek dochodowy, ubezpieczenie zdrowotne i zajęcie komornicze w kwocie
314,98 zł. Z kserokopii zwolnień lekarskich z dnia 27 stycznia 2011r i z dnia 21
lutego 2011 r. wynika, iż w okresie od 27 stycznia 2011 r. do 5 lutego 2011 r. i od 19
lutego 2011r. do 4 marca 2011r. E. S. przebywał na zwolnieniu
lekarskim, natomiast z zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 marca 2011 r. wynika, iż
E. S. na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby przewlekłej przebywał
od 27 stycznia 2011r. do 21 maca 2011r. Z zaświadczenia Poradni [...] z dnia 28 maca 2011 r. wynika ponadto, iż E. S. od 2009r. jest pacjentem Poradni. Z załączonych w dniu 4 kwietnia 2011r. kserokopii pokwitowań wynika, iż E. S. wpłacił u Komornika Sądowego w W. w dniu 26 stycznia 2011 r. kwotę 700 zł, a w dniu 28 lutego 2011 r. kwotę 250 zł. Zgodnie z decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Starosty Powiatu W.
E. S. z dniem 16 sierpnia 2011r. uznany został za osobę bezrobotna i od dnia 24 sierpnia 2011 r. w okresie pierwszych trzech miesięcy otrzymywał miesięczny zasiłek brutto w wysokości 761,40 zł, a w okresie kolejnych miesięcy w wysokości 597,90 zł.
W dniu 24 listopada 2011r. do protokołu przesłuchania Skarżąca zeznała, iż
miesięczne obciążenia rodziny wynoszą 1.135 zł w tym: opłata za gaz - 300 zł,
energie elektryczną - 250 zł, pobór miejskiej wody - 75 zł, wywóz nieczystości
płynnych - 260 zł, odpłatne leczenie i zakup leków - 250 zł. Skarżąca nie posiada
żadnych ruchomości, ani innych dochodów które umożliwiłyby spłatę
przedmiotowych zaległości podatkowych, oraz oświadczyła, iż nie posiada
nieruchomości i praw majątkowych( druk ORD-HZ), które mogłyby być przedmiotem
hipoteki przymusowej, jak również nie posiada rzeczy ruchomych oraz zbywalnych
praw majątkowych które mogłyby być przedmiotem zastawu skarbowego. Skarżąca
mieszka w domu, na podstawie dożywotniej nieodpłatnej służebności osobistej
którego właścicielem jest K. L., wraz z mężem zajmuje trzy pokoje w tym
jeden pokój jest wspólny (korzystają z niego pozostali domownicy tj. syn B.
S. oraz właściciel) kuchnię i łazienkę. Do protokołu przesłuchania z dnia 24
listopada 2011 r. Skarżąca zeznała ponadto, iż ponoszone koszty w okresie
zimowym są dwukrotnie wyższe niż aktualnie, jednocześnie oświadczyła, iż dużej
pomocy finansowej udziela syn A. (w wielkości uzależnionej od jego
możliwości) oraz córka A. G..
W decyzji adresowanej do Skarżącego – A. S. Organ wskazał,
iż głównym źródłem utrzymania Skarżącego są dochody ze stosunku pracy, zgodnie
z umową o pracę z dnia 25.05.2010r. Strona jest zatrudniona na czas nieokreślony
w spółce z o.o. B. z siedzibą w W. za wynagrodzeniem
miesięcznym brutto 5.000 zł, z informacji o wynagrodzeniu za 09/201 Ir. wynika, iż
miesięczne wynagrodzenie (do wypłaty) Skarżącego po potrąceniach w tym
potrąceniu komorniczym w kwocie 1.781,56 zł wynosi 1.780,75 zł. Zgodnie z
zeznaniem PIT-37 w 2010r. Skarżący uzyskał dochód brutto w wysokości 58.803,32
zł. W dniu 21.11.201 Ir. do protokołu przesłuchania Skarżący zeznał, iż miesięczne
obciążenia (bez wyżywienia) wynoszą ok. 600 zł tj. opłata za czynsz, gaz i energie
elektryczną. Skarżący mieszka wspólnie z babcią M. S. Z uzasadnienia
wniosku z dnia 8 marca 2011 r. wynika ponadto, iż Skarżący ponosi koszty związane
z zakupem lekarstw oraz korzysta z usług medycznych w kwocie 400 zł w
następstwie przejścia operacji pod koniec 2010r. oraz dokonał spłaty większości rat
ustalonych decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. Ponadto zeznał, iż nie posiada żadnych
ruchomości, oraz oświadczył, iż nie posiada nieruchomości i praw majątkowych
(druk ORD-HZ), które mogłyby być przedmiotem hipoteki przymusowej, jak również
nie posiada rzeczy ruchomych oraz zbywalnych praw majątkowych które mogłyby
być przedmiotem zastawu skarbowego.
W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził, iż
sytuacja finansowa Skarżących nie jest łatwa, zatem obowiązek zapłaty
przedmiotowych zaległości podatkowych może stanowić istotne dla Skarżącej
obciążenie finansowe i w ich interesie leży uzyskanie ulgi w postaci ich umorzenia.
Zdaniem Organu nie jest to na tyle ważny interes, aby uzasadniał zastosowanie ulgi
w spłacie zobowiązań podatkowych. Trudna sytuacja finansowa nie może bowiem
stanowić samoistnej przesłanki do udzielenia ulgi w formie umorzenia zaległości
podatkowych. Zauważył, iż przedmiotowe zaległości podatkowe zostały rozłożone
na raty decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. Naczelnika Urzędu Skarbowego w
W., w której organ podatkowy pierwszej instancji uwzględnił w całości
wniosek Skarżących jako osób odpowiedzialnych za zaległości zlikwidowanej spółki
jawnej A. i rozłożył na 12 rat zapłatę zaległości w podatku od towarów i usług,
płatnych do 5 każdego miesiąca w ten sposób, iż raty od l-XI ustalono po 500 zł
należności głównej i ok. 150 zł odsetek za zwłokę, a XII rata objęła pozostałą kwotę
zaległości podatkowych tj. kwotę 5.742,16 zł i 1474,00 zł odsetek za zwłokę.
Powyższą propozycję spłaty Skarżący zaproponowali mając na uwadze swoje
możliwości finansowe i pozostałych wspólników spółki jawnej A.. Zaznaczył, iż
nieskorzystanie przez Skarżącą z przysługującego prawa do wniesienia odwołania
od powyższej decyzji oznaczało zaakceptowanie harmonogramu spłat ustalonych rat
i poczynienie starań aby zgromadzić środki finansowe na zapłacenie XII raty w
ustalonym terminie tj. do dnia 5 kwietnia 2011r. Zauważył ponadto, iż w związku z
przyznanym układem ratalnym prowadzone przez tut. organ egzekucyjny
postępowanie zostało zawieszone. Złożony wniosek z dnia 8 marca 2011r., który
wpłynął do Urzędu Skarbowego przed terminem płatności XII raty, o udzielenie ulgi
w spłacie zaległości podatkowej polegającej na umorzeniu zaległości wynikających z
Xli raty, Skarżący uzasadnili znacznym pogorszeniem się sytuacji finansowej swojej
rodziny i wskazali, że zapłata XII raty może doprowadzić rodzinę do ruiny i zagrozić
jej egzystencji. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w ślad za organem
podatkowym pierwszej instancji potwierdził, iż analiza sytuacji finansowej
wspólników zlikwidowanej spółki jawnej nie potwierdza zasadności podnoszonego
argumentu, gdyż na przestrzeni 2009-2011 roku sytuacja materialna, rodzinna i
zdrowotna Skarżących nie zmieniła się, uzyskiwane dochody pozostają na
porównywalnym poziomie. Skarżący na etapie prowadzonego postępowania
zarówno przed organem pierwszej instancji jak i organem odwoławczym nie
przedstawili dowodów potwierdzających wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności
świadczących o drastycznym pogorszeniu się sytuacji materialnej i zdrowotnej
rodziny uzasadniających udzielenie wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości
podatkowych w myśl art.67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.
Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie umorzenie zaległości podatkowych
wiązałoby się z uprzywilejowanym potraktowaniem Skarżących których działania
wiązały się z uniknięciem ciążących na niej obowiązków wynikających z przepisów
prawa, a wiążących się z nie uregulowaniem należnych zobowiązań podatkowych
przez Spółkę jawną w której Strona była wspólnikiem.
Wspólnicy Spółki jawnej A. A. S., E. S., T.
S. z siedzibą w K. prowadzili działalność gospodarczą w okresie od 15
lutego 1994r. do 16 czerwca 2008r. W związku z likwidacją spółki, która posiadała
wobec Urzędu Skarbowego zaległości w podatku od towarów i usług, Naczelnik
Urzędu Skarbowego w W. decyzją z dnia [...] września 2008r. orzekł o
przeniesieniu odpowiedzialności podatkowej na byłych wspólników w/w spółki.
Stwierdził, iż powstanie przedmiotowych zaległości, a w konsekwencji naliczenie
odsetek za zwłokę jest konsekwencją działań podejmowanych przez Skarżących,
związanych z likwidacją spółki pomimo posiadanych przez spółkę zaległości
podatkowych w podatku od towarów i usług zatem nieuzasadnione jest obecnie
przerzucanie odpowiedzialności za swoje decyzje na Skarb Państwa. Zaznaczył, iż
udzielenie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych nie może być utożsamiane z
dążeniem do nie płacenia zobowiązań podatkowych w ustawowym terminie lub
dążeniem do uwolnienia się od płacenia w całości należnego zobowiązania
podatkowego. Organ wskazał, iż na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2010r.
Skarżący skorzystali z ulgi w spłacie należnego podatku od towarów i usług w
łącznej kwocie 11.242,16 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 3.206,00 zł, ale
wywiązanie się z przyznanego układu ratalnego w zakresie jedynie XI rat, które
stanowiły kwotę zaległości - 5.500,00 zł, kwotę odsetek za zwłokę - 1.732,00 zł
(łącznie z opłatą prolongacyjną - 7.410,00 zł) nie jest okolicznością uzasadniającą
obecnie udzielenie ulgi umorzenia pozostałych zaległości podatkowych w podatku
od towarów i usług w kwocie łącznej 5.742,16 zł wraz z odsetkami za zwłokę w
kwocie łącznej 1.474,00 zł (łącznie z opłatą prolongacyjną -7.543,16 zł), zaplata
zobowiązań podatkowych jest obowiązkiem każdego podatnika. W związku z
powyższym zarzut dotyczący błędnej interpretacji art.67a §1 pkt 3 Ordynacji
podatkowej poprzez uznanie, że nie zachodzą przesłanki świadczące o istnieniu
ważnego interesu podatnika uznał za bezzasadny.
W trzech jednobrzmiących skargach na powyższe decyzje Skarżący wnieśli o
ich uchylenie oraz poprzedzających je decyzji organów pierwszej instancji.
Skarżący podnieśli, iż podjęte przez organy podatkowe decyzje są bardzo
krzywdzące oraz że przy ich podejmowaniu przekroczone zostały granice uznania
administracyjnego. Zdaniem Skarżących z przedstawionych materiałów
dowodowych wynika niezbicie, że ich aktualna sytuacja finansowa uniemożliwia
spłatę zaległości, czego nie kwestionuje żaden z organów podatkowych. W ocenie
Skarżących stanowisko organów może sugerować, że żadna pomoc ze strony
organów państwa jest w zasadzie nie do przyjęcia, a całe postępowanie
administracyjne stanowi fikcję sprowadzającą się do dokonania analizy formalno-
prawnej dokumentów. Skarżący powołali się na postanowienia Sądu Rejonowego
dla W. z dnia [...] stycznia 2012 r. oraz postanowienie Sądu
Rejonowego w B. z dnia [...] marca 2012 r. Zaznaczyli, iż w obu przypadkach
sądy uznały ich wnioski o zwolnienie z kosztów sądowych w związku z sytuacją
materialną. Zdaniem Skarżących w decyzji o rozłożeniu na raty spłaty zobowiązania
Naczelnik Urzędu Skarbowego musiał się dopatrzyć "ważnego interesu podatnika"
ponieważ podjął decyzję na warunkach tej samej podstawy prawnej. Zarzucili, iż
organ podatkowy nie może się dopatrzyć ważnego interesu podatnika teraz, kiedy
ich sytuacja materialna zmieniała się diametralnie na niekorzyść.
W odpowiedzi na skargi Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o ich
oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.
W pismach procesowych z dnia 8 lutego 2013r. karzący podtrzymali
dotychczasowe wnioski i zarzuty skargi. Wskazali, że w sumie większość
zobowiązania podatkowego została zapłacona, a aktualne saldo stanowią w
większości odsetki oraz inne koszty egzekucji. Z kolei w pismach uzupełniających z
dnia 14 lutego 2013r. wnieśli o włączenie do akt sprawy postanowienia komornika
sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia [...] stycznia 2013r. w sprawie
umorzenia egzekucji na podstawie art. 824 §1 pkt 3 k.p.c. - zgodnie z którym
postępowanie egzekucyjne umarza się w całości lub w części, jeżeli jest oczywiste,
że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych.
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. Sąd postanowił na podstawie art. 111
§ 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) połączyć sprawy o
sygnaturach III SA/Wa 1819/12, III SA/Wa 1820/12 oraz III SA/Wa 1821/12 w celu
ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz prowadzić je dalej pod wspólną
sygnaturą III SA/Wa 1819/12. Na podstawie art. 106 § 3 ustawy Prawo o
postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd postanowił dopuścić jako dowód
w sprawie przesłane przy piśmie skarżących z dnia 14 lutego 2013 r. postanowienie
Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w W. z dnia [...] stycznia
2013r. w przedmiocie umorzenia postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna .
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 67a § 1 pkt 3w
zw. z art. 67c §.2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z pierwszym z powołanych
przepisów, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w
przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym,
może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwlokę lub
opłatę prolongacyjną. Z kolei przepis art. 67c §.2 O.p. stanowi, że przepisy art. 67a
oraz art. 67b stosuje się odpowiednio do należności przypadających od
spadkobierców podatnika, lub płatnika oraz osób trzecich.
Charakter decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty zapłaty zaległości
podatkowej oparty jest na uznaniu administracyjnym. Uznanie administracyjne
oznacza, że kształt rozstrzygnięcia w sprawie nie jest ściśle zdeterminowany
obowiązującą normą prawną ale że to do organu administracyjnego (podatkowego)
należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia. Zarazem orzekanie w
ramach uznania administracyjnego nie upoważnia organu do całkowicie swobodnego
potraktowania ani zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, ani
poczynionych na jego podstawie ustaleń. Uznanie administracyjne nie wyraża się w
swobodzie oceny, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia
nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Zawarty w art. 67 § 1 Ordynacji
zwrot "może" oznacza, że w każdym wypadku decyzja będzie wydana w ramach
uznania organu podatkowego.
W doktrynie oraz orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że ocena, czy
przesłanki umorzenia lub rozłożenia zaległości na raty istnieją w konkretnej sprawie,
może być dokonana tylko po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu
materiału dowodowego, a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego
materiału dowodowego oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (por.
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 lutego 2002 r., sygn. akt III SA
2302/00). Obowiązki te bezpośrednio wynikają z treści art. 122, art. 187 § 1 i art. 191
Ordynacji. Po uwzględnieniu całokształtu materiału dowodowego i po wyjaśnieniu
wszystkich okoliczności faktycznych, organ winien zatem jednoznacznie stwierdzić,
czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 67a § 1 Ordynacji. Jeżeli mimo istnienia
przesłanek, podejmowana jest decyzja odmowna to w uzasadnieniu decyzji winny
zostać szczegółowo określone motywy takiego rozstrzygnięcia zgodnie z art. 210 § 4
Ordynacji.
Wobec powyższego organy podatkowe obowiązane są dokonać ustaleń pod
kątem wskazanych w powołanym przepisie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji przesłanek tj.
ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego.
Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie rozłożenia na raty musi z kolei
mieć wpływ na zakres i sposób kontroli w toku postępowania przed sądem
administracyjnym. Ocenie ze strony Sądu podlega w takich przypadkach jedynie
poprawność postępowania dowodowo-wyjaśniającego i wynikających konkluzji, nie
zaś samo rozstrzygnięcie. Z tych względów szczególnie istotne jest należyte
uzasadnienie przez organ swojego stanowiska, które powinno być logiczne, spójne i
znajdować oparcie w zebranym materiale dowodowym. Prowadzenie postępowania
wyjaśniającego co do istnienia w danej sprawie przesłanek zastosowania ulgi jest o
tyle trudne, że już same pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu
publicznego" są nieostre i odwołują się do systemu ocen pozaprawnych oraz
wartościowania. Przesłankę interesu publicznego interpretuje się zazwyczaj jako
dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości
wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo,
zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego,
korektę błędnych decyzji itp. (B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki -
Ordynacja podatkowa. Komentarz 2004, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław
2004, str. 282). Z kolei rozważając, czy w danym przypadku za rozłożeniem na raty
czy umorzeniem zaległości podatkowych przemawia ważny interes podatnika organ
nie może się kierować subiektywnym odczuciem podatnika w tym względzie, ale
musi jako punkt odniesienia przyjąć pewne zobiektywizowane wartości - takie jak np.
zdrowie, życie, możliwości zarobkowe, zagrożenie upadkiem podmiotu
gospodarczego. Chodzi zatem o to, by dokonując oceny stanu faktycznego organ
podatkowy kierował się społecznie akceptowalną hierarchią wartości (por. B.
Brzeziński i inni, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Toruń 2007, s. 470). Właśnie z
uwagi na nieostrość zawartych w art. 67a Ordynacji przesłanek zastosowania ulgi,
szczególnego znaczenia nabiera obowiązek szczegółowego przedstawienia w
uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności przemawiających za i przeciwko
rozłożeniu na raty, przy czym istotne jest odniesienie zawartych w decyzji rozważań
prawnych do konkretnych elementów ustalonego stanu faktycznego i rozważenie
każdorazowo przesłanek rozłożenia na raty w ich kontekście.
W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że sytuacja
finansowa strony nie jest łatwa, jednak nie jest to tyle ważny interes, aby uzasadniał
zastosowanie ulgi. Trudna sytuacja nie może bowiem stanowić samoistnej przesłanki
do udzielenie ulgi w formie umorzenia zaległości podatkowych. Podniósł, że strona
nie przedstawiła dowodów, potwierdzających wystąpienie nadzwyczajnych
okoliczności świadczących o pogorszeniu się sytuacja materialnej i zdrowotnej
rodziny.
Sąd wskazuje, ze ustawodawca nie zawęził przypadków stosowania
omawianej ulgi wyłącznie do sytuacji zdarzeń losowych, dramatycznych czy
nieprzyczynienia się podatnika do powstania zaległości, ale celowo posłużył się
pojęciami nieostrymi, stwarzając tym samym możliwość bardzo zindywidualizowanej
oceny każdego konkretnego stanu faktycznego pod kątem spełnienia przesłanek
zastosowania ulgi. W orzecznictwie niejednokrotnie wskazywano więc również, że
"ważny interes podatnika" należy postrzegać szerzej, biorąc pod uwagę nie tyko
sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną podatnika,
wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów oraz ponoszonych wydatków, w tym
także związanych z kosztami koniecznego leczenia (por. wyroki WSA w Lublinie z
dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Lu 595, LEX nr 365225, WSA w Gdańsku z
dnia 8 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Gd 909/07, LEX nr 352069, WSA w
Białymstoku z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bk 282/08 niepubl, WSA w
Gliwicach z dnia 6 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/GI 654/08 niepubl, wyroki NSA z
dnia 10 marca 2010r" I FSK 31.08, z dnia 12 października 2011r. II FSK 673/10, z
dnia 15 listopada 2009r. II FSK 947/08).
Sąd zauważa, ze w sytuacji, gdy strona zwracając się o ulgę w postaci
umorzenia zaległości, wniosek ten uzasadnia znacznym pogorszeniem się sytuacji
finansowej swojej rodziny i wskazuje, że zapłata ostatniej XII raty może doprowadzić
rodzinę do ruiny i zagrozić egzystencji, organ rozpoznający wniosek jest obowiązany
nie tylko wnikliwie zbadać wszystkie okoliczności świadczące o faktycznej sytuacji
strony, ale w uzasadnieniu swojej decyzji rozważyć jak te (ustalone) okoliczności
wpływają na realne możliwości zaspokajania przez stronę zarówno bieżących
potrzeb życiowych, jak i spłaty zaległości podatkowej, o której umorzenie wnioskuje
strona. Tym istotniejsze jest zatem, by organ podatkowy przy badaniu przesłanki
ważnego interesu podatnika odniósł się wyczerpująco do ustalonych w postępowaniu
faktów i potwierdził lub wykluczył spełnienie przesłanek przez podatnika
wnioskującego o ulgę. To, czy nawet w razie ich potwierdzenia, organ zdecyduje o
odmowie przyznania ulgi z uwagi na inne wartości, należy do sfery uznania
administracyjnego, jednak należyte ustalenie faktycznej sytuacji strony i jej
przeanalizowanie jest obowiązkiem organu. Sformułowane na podstawie tej analizy
wnioski muszą spełniać kryteria stawiane swobodnej ocenie dowodów, nie mogą być
dowolne i muszą mieć oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Stąd też
uzasadnienie decyzji w tej kwestii nie może być ogólnikowe, ale poczynione w nim
rozważania i postawione wnioski muszą - w kontekście ustalonych faktów -
poddawać się ocenie co do poprawności rozumowania, warunku uwzględnienia
wszystkich ważnych elementów sytuacji strony oraz wszechstronności oceny co do
zaistnienia przesłanek z art. 67a ust. 1 Ordynacji podatkowej. W przeciwnym
wypadku można mówić o naruszeniu zasady zaufania do organów podatkowych (art.
121 § 1 Ordynacji podatkowej), zasady przekonywania (art. 124 Ordynacji
podatkowej) oraz zasady prawdy obiektywnej ( art. 122 Ordynacji podatkowej).
W ocenie Sądu organ podatkowy nie dokonał wszechstronnej analizy sytuacji
finansowej strony pod kątem spełniania przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji
podatkowej. Organ formułując wniosek, że sytuacja finansowa strony nie jest łatwa,
to jednak nie jest to na tyle ważny interes, aby uzasadniał zastosowania
wnioskowanej ulgi, nie dokonał analizy ani oceny realnych możliwości spłaty
wnioskowanej zaległości przy konieczności zaspokajania przez podatnika
podstawowych potrzeb życiowych, możliwości zakupu leków, ubrania itp. Analizując
sytuację finansową E. oraz T. S. organ wskazał, ze z dniem 18
sierpnia 2011r. E. S. uznany został za osobę bezrobotną i od dnia 24
sierpnia 2011 r. w okresie pierwszych trzech miesięcy otrzymywał zasiłek brutto w
kwocie 761,40 zł , a w okresie kolejnych miesięcy w wysokości brutto 597,90 zł. Z
kolei źródłem utrzymania małżonki – T. S. jest świadczenie emerytalne w
wysokości 1.121,07 zł. które ulega zmniejszeniu z powodu egzekucji administracyjnej,
zatem kwota do wypłaty po odliczeniu również zaliczki na podatek dochody wynosi
679,91 zł. Z kolei miesięczne obciążenia Skarżących wynoszą 1.135 zł. (bez
wyżywienia). Z powyższego wynika, że miesięczne obciążenia Skarżących
przewyższają wysokość uzyskiwanych dochodów. W ocenie Sądu konieczne jest
ponowne przeanalizowanie i wyważenie racji interesu publicznego i ważnego
interesu strony mając na uwadze okoliczności takie jak wielkość spłacanej zaległości,
wiek skarżących, stan zdrowia oraz wysokość należności.
Truizmem jest przypominanie, że oceny zasadności wniosku o zastosowanie
ulgi podatkowej zawsze należy dokonywać według stanu faktycznego istniejącego w
dniu wydania decyzji. Organ odwoławczy wskazując na okoliczność pobierania przez
E. S. zasiłku dla bezrobotnych, przyjął a priori, że świadczenie to
przysługiwało podatnikowi w dacie wydawania decyzji- a tym samym zostało
przyznane na okres dwunastu miesięcy - choć ze znajdującej się w aktach sprawy
decyzji Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2011. orzekającej o
uznaniu E. S. za osobę bezrobotną i przyznającej mu od dnia [...]
sierpnia 2011r. praw do zasiłku, ani z powołanej w niej podstawy prawnej nie wynika
na jaki okres: sześciu, czy dwunastu miesięcy został przyznany zasiłek (stosownie do
przepisu art. 73 §1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia
i instytucjach rynku pracy). Wskazać w tym miejscu należy, iż fakt prowadzenia
postępowania w oparciu o dowody przekazane przez podatnika nie zwalnia organu
podatkowego od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeśli jest to
konieczne dla dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia prawidłowego
rozstrzygnięcia.
Skarżący wniosek o zastosowanie ulgi w postaci umorzenia zaległości
podatkowej uzasadnili znacznym pogorszeniem się sytuacji finansowej. Wskazywali,
że obniżenie dotychczasowych dochodów spowodowane zostało m.in. zajęciami
komorniczymi wynagrodzenia A. S., które stanowiło źródło spłaty
większości rat ustalonych decyzją naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z
dnia [...] kwietnia 2010r. oraz koniecznością wspomagania finansowego rodziców
przez A. S.. Analizując sytuację finansową A. S. organ
wskazał, że miesięczne wynagrodzenie Strony po potrąceniach, w tym potrąceniu
komorniczym wynosi 1.781.56 zł.(podkreślenie Sądu). Z tej kwoty Skarżący pokrywa
własne koszty związane z utrzymaniem - 600 zł ( bez wyżywienia) oraz koszty
związane z zakupem lekarstw oraz korzystaniem z usług medycznych w kwocie
400zł. Organ odwoławczy po analizie sytuacji finansowej strony doszedł do
przekonania, że wbrew argumentacji strony jej sytuacja finansowa nie uległa
pogorszeniu na przestrzeni 2009 - 2012r. Uszło jednak uwadze organu, że na
etapie składania wniosku o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na raty i wydanej w
tym przedmiocie decyzji w stosunku do Skarżącego w dniu [...] kwietnia
2010r.(znajdującej się w aktach sprawy), dysponował on znacznie wyższą kwotą
wynagrodzenia - 3.500 zł (podkreślenie Sądu) , z której to kwoty pokrywał własne
koszty utrzymania.
W tej sytuacji argumentację organu trudno uznać za przekonującą i
wyczerpującą, a wywiedzione wnioski nie do końca znajdują oparcie w znajdującym
się w aktach sprawy materiale dowodowym.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazując, iż trudna sytuacja finansowa strony nie
stanowi na tyle ważnego interesu, aby uzasadniał on udzielenie wnioskowanej ulgi,
eksponował przy tym znaczenie rodzaju podatku (podatek od towarów i usług) oraz
okoliczności, które wpłynęły na powstanie zaległości w tym podatku. Podkreślał
także, że wniosek o umorzenie dotyczy niezapłaconej dwunastej, ostatniej raty
ustalonej w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie
rozłożenia na raty zaległości podatkowych.
Odnosząc się do powyższego Sąd zwraca uwagę, że jak wskazuje się w
orzecznictwie sądów administracyjnych - a o czym była już mowa na wcześniejszych
stronach niniejszego uzasadnienia - organ podatkowy powinien rozważyć kryteria
umorzenia zaległości podatkowych w zależności od okoliczności sprawy, biorąc pod
uwagę sytuację w jakiej znajduje się podatnik w chwili podejmowania decyzji.
Nieuregulowanie zobowiązań podatkowych w okresie przeszłym nie powinno być
kwalifikowane jako przesłanka odmowy zastosowania ulgi ( por. wyrok NSA z dnia
25 sierpnia 2011r., II FSK 659/10, wyrok NSA z dnia 21 lutego 2010r. II FSK
1652/10). Nadto powstanie zaległości podatkowej spowodowanej nie u iszczeniem
podatku od towarów i usług nie jest wyłączone z regulacji art. 67a § 1pkt 3 O.p.. Nie
może zatem rodzaj zaległości podatkowej, wpływać na ocenę istnienia lub
nieistnienia określonej przesłanki wymienionej w powołanym przepisie. Podobnie dla
oceny istnienia przesłanek z powołanego wyżej przepisu nie ma znaczenia fakt, że
zaległość podatkowa, której umorzenia domaga się strona dotyczy należności objętej
wcześniej decyzją ratalną dotyczy ostatniej niespłaconej raty, przy jedenastu
spłaconych) szczególnie w sytuacji, gdy strona wnosząc o udzielenie ulgi w postaci
umorzenia wskazuje na znaczne pogorszenie się jej sytuacji finansowej.
W przekonaniu Sądu w niniejszej sprawie organ powinien przeanalizować i
wyważyć racje interesu publicznego i ważnego interesu strony mając na uwadze
okoliczności takie jak wielkość spłacanej zaległości tym bardziej, że organy wcześniej
rozpatrywały pozytywnie wniosek stron o rozłożenie na raty.
Uwzględniając powyższe uwagi Sąd uznał, że zaskarżone decyzje wydano z
naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a
zawarta w ich uzasadnieniu ocena istnienia określonych w art. 67a Ordynacji
podatkowej przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego nie
spełnia wszystkich warunków stawianych swobodnej ocenie dowodów.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z
dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(t.j. Dz. U. z 2012,poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło