III SA/Wa 1831/15

Dnia 25 listopada 2016 r. Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PPHU P. z siedzibą w Z. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 1831/15 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PPHU P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: odmówić zmiany postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. P O S T A N O W I E N I E Dnia 25 listopada 2016 r. Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia PPHU P. z siedzibą w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2016r. sygn. akt III SA/Wa 1831/15 w sprawie ze skargi PPHU P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: - odrzucić zażalenie - Skarżąca – Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe "P." sp. z o.o. z siedzibą w Z. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pismem z dnia 11 sierpnia 2015 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, z uwagi na jej trudną sytuację finansową i brak środków na opłacenie wpisu sądowego. Podniosła także, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w K. Skarżącej zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Pismem z 19 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy wezwał Skarżącą do nadesłania wypełnionego formularza PPPr oraz dodatkowej dokumentacji dotyczącej jej stanu majątkowego. W wykonaniu tego wezwania Skarżąca przesłała żądany formularz, w którym powołała się na fakt zablokowania wszystkich jej kont bankowych, środków ruchomych i nieruchomości. Wskazała, że działanie organów skarbowych uniemożliwiło jej odzyskanie zwrotu podatku VAT, co w efekcie doprowadziło do strat finansowych i konieczności zwolnienia kilkudziesięciu pracowników. Podała, że z żądanych przez sąd dokumentów nie będzie wynikał brak środków. Ponadto zaznaczyła, że nie opłaca rachunków bankowych, dlatego bank zawiesił ich funkcjonowanie. Z treści formularza wynika, także że Skarżąca nie posiada udziałów w innych podmiotach. W lutym 2006 r. "zorganizowana grupa przestępcza składająca się z 5 funkcjonariuszy CBŚ" ukradła Skarżącej 9 kartonów z dokumentami i od tego czasu nie jest ona w stanie udzielić informacji o należnościach i zobowiązaniach. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 2.854.004,84 zł. Za ubiegły rok Skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 2.932,15 zł, zaś saldo na rachunkach bankowych wynosi "0". Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 3 listopada 2015 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie z kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2015 r. wezwano Skarżącą do nadesłania dodatkowych informacji obejmujących między innymi wyciągi z rachunków bankowych spółki, dokumenty potwierdzające zablokowanie kont bankowych spółki, zestawienie wysokości osiąganego przez spółkę dochodu/ straty w 2014 i 2015 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżąca w piśmie z dnia 15 grudnia 2015 r. wskazała, że żądane przez Sąd dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. W ocenie Skarżącej jest to fikcja, która ma uzasadnić odmowę zwolnienia, aby ochronić naruszający prawo organ administracyjny. W związku z powyższym Skarżąca oświadczyła, że nie nadeśle żądanych dokumentów. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 11 stycznia 2016 r. W wyniku złożonego zażalenia Skarżącej na powyższe postanowienie na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 czerwca 2016 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie z 18 maja 2016 r. Skarżąca pismem z dnia 13 lipca 2016 r. podtrzymała zarzut rażącego naruszenia prawa i wniosła o zwolnienie "z wniesienia żądanej opłaty". Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. Pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Ponadto wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych. Na podstawie zarządzenia z dnia 30 sierpnia 2016 r. wniosek Skarżącej został uznany za wniosek o zmianę w trybie art. 165 P.p.s.a. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 1831/15 w przedmiocie prawa pomocy. W związku z powyższym wezwano Skarżącą do wykazania i udokumentowania, w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, czy i w jakim zakresie zmieniła się sytuacja majątkowa strony od czasu wydania ww. postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącej z dniem 14 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.), co oznacza że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i z tego względu zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od szczególnie rozważnej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc wskazać, iż przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznający wniosek nie prowadzi postępowania dowodowego w tym zakresie. Wnioskodawca winien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. Ponadto przepisy postępowania przed sądem administracyjnym nie zobowiązują sądu do bezkrytycznego przyjmowania wszystkich twierdzeń i wyjaśnień strony postępowania. Przeciwnie, z treści art. 255 P.p.s.a. wypływa nakaz badania oświadczenia wnioskodawcy oraz jego oceny pod kątem wiarygodności. Sąd nie jest zobowiązany przyjmować wszystkich wyjaśnień strony, lecz może je oceniać przez pryzmat logiki i doświadczenia życiowego. Zgodnie natomiast z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jednakże stosownie do art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zmiana, o której mowa w art. 165 P.p.s.a. możliwa jest wyłącznie w następstwie zmiany okoliczności, które towarzyszyły wydaniu postanowienia. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że w przypadku spraw dotyczących prawa pomocy, zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 P.p.s.a. muszą skutkować pogorszeniem sytuacji materialnej wnioskodawcy, uzasadniającym zmianę uprzednio wydanego postanowienia. Badając przesłanki zastosowania w okolicznościach danej sprawy z art. 165 P.p.s.a. rozpoznający wniosek jest zobowiązany do porównania wniosku złożonego pierwotnie i argumentacji przywoływanej przez wnioskodawcę w toku pierwotnego postępowania o przyznanie prawa pomocy z powtórnym wnioskiem w tym zakresie (zob. m.in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt. II OZ 132/14, z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 673/14, z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 336/14, z dnia 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 746/14 – publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Mając na względzie powyższe Sąd wyjaśnia, iż wniosek Skarżącej o zwolnienie od wpisu od zażalenia zawarty w piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r. uznał za wniosek o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 stycznia 2016 r. w trybie art. 165 P.p.s.a. o odmowie przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W powyższym postanowieniu Sąd odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy z uwagi na niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej. Sąd zwrócił uwagę, iż mimo wezwania Skarżąca nie potwierdziła złożonych oświadczeń żadnymi dokumentami, które uprawdopodabniałyby jej ciężką sytuację majątkową. Ponadto nie podjęła żadnych działań, aby wykazać swoją sytuację materialną. Nie wykazała też, że choćby podjęła próbę uzyskania żądanych przez Sąd dokumentów. W ocenie Sądu wniosek Skarżącej złożony w trybie art. 165 P.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta wynika przede wszystkim z tego, że Skarżąca w piśmie z dnia 24 sierpnia 2016 r. nie uzasadniła swojego wniosku, ani nie załączyła do powyższego pisma jakiejkolwiek dokumentacji obrazującej jej sytuację finansową. Ponadto pomimo wezwania Sądu do wykazania i udokumentowania w jakim zakresie zmieniła się sytuacja majątkowa Skarżącej od czasu wydania ww. postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. Skarżąca nie udzieliła żadnej odpowiedzi na powyższe wezwanie. Z tych względów uznać należało, że brak jest pełnej i wyczerpującej informacji na temat obecnej sytuacji majątkowej Skarżącej. Tym samym brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych objętych postępowaniem sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi Skarżących wykluczył dokonanie oceny czy zaistniały przesłanki uprawniające do udzielenia Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe brak jest podstaw do uznania, że Skarżąca wykazała, iż istnieją przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie dostrzegł zmiany okoliczności, która uzasadniałaby zmianę postanowienia z dnia 11 stycznia 2016 r. i przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 165 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 1831/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie Skarżącej – PPHU P. sp. z o.o. z siedzibą w Z., na postanowienie tego Sądu z dnia 11 stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. W zażaleniu z dnia 15 czerwca 2016 r., wniesionym z zachowaniem ustawowego terminu, Skarżąca wniosła o uchylenie powyższego postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie Skarżącej na postanowienie z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1831/15. Od powyższego postanowienia z dnia 25 lipca 2016 r. Skarżąca wniosła zażalenie. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 czerwca 2016 r., Skarżącą wezwano do usunięcia braków formalnych powyższego zażalenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia, poprzez nadesłanie zwięzłego uzasadnienia zażalenia stosownie do treści art. 194 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej "P.p.s.a." oraz poprzez nadesłanie odpisu zażalenia dla strony przeciwnej. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącej z dniem 14 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zażalenie należy odrzucić. Na mocy art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zgodnie natomiast z art. 178 p.p.s.a. sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Z powołanych przepisów wynika zatem, że brak uzupełnienia braków formalnych zażalenia w wyznaczonym terminie, obliguje Sąd do odrzucenia zażalenia na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 194 § 3 p.p.s.a. zażalenie powinno czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać wskazanie zaskarżonego postanowienia i wniosek o jego zmianę lub uchylenie, jak również zwięzłe uzasadnienie zażalenia. Zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a.", do pisma strona ma obowiązek dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla stron, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie załącznika do akt sądowych. Z kolei w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, Sąd wzywa stronę o jego uzupełnienie w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia pisma. Sąd zauważa, iż wniesione przez Skarżącą zażalenie nie spełniało ww. wymogów, gdyż nie zostało przez Skarżącą w żaden sposób uzasadnione. Jak podkreśla się w literaturze (B.Gruszczyński [w:] B.Dauter, B. Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Zakamycze 2005, s. 494) brak wniosku o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wymogu zwięzłego uzasadnienia tylko wtedy wymaga uzupełnienia, jeżeli z treści zażalenia nie można domyślić się intencji autora. Obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów o skardze kasacyjnej, w myśl art. 197 § 2 p.p.s.a., powinien być realizowany z uwzględnieniem odmiennego charakteru zażalenia. Za bardziej liberalnym podejściem do wymogów, jakie winno spełniać zażalenie w stosunku do wymogów stawianych skardze kasacyjnej, przemawia również fakt, że przepisy o postępowaniu zażaleniowym nie wymagają wskazania podstaw zażalenia. W ocenie Sądu liberalizm wymogów, jakim winno odpowiadać uzasadnienie postanowienia, nie może prowadzić do ignorowania faktycznego braku uzasadnienia, wyrażającego się nie tylko w niewskazaniu jakichkolwiek zarzutów pod adresem zaskarżonego orzeczenia, ale też braku w ogóle odniesienia się nie tylko do jego treści, ale nawet do konkretnej kwestii procesowej, której postanowienie to dotyczyło. O ile uzasadnienie lakoniczne, nie na temat i obarczone innymi tego rodzaju wadami podlega ocenie przy merytorycznym rozpatrzeniu zażalenia, to całkowity brak uzasadnienia stanowi o niespełnieniu wymogów formalnych, który - ze względu na okoliczności sprawy - prowadzić może do odrzucenia. Powyższe wezwanie do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 25 lipca 2016 r., poprzez podanie zwięzłego uzasadnienia wskazanego zażalenia oraz nadesłanie odpisu zażalenia dla strony przeciwnej w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia zażalenia Skarżąca otrzymała 14 września 2016 r. Zakreślony Skarżącej termin do uzupełnienia braków formalnych zażalenia bezskutecznie upłynął z dniem 21 września 2016 r. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.