III SA/Wa 1835/12
WyrokWSA w Warszawie2013-01-31
Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Jolanta Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż akcji spółki prawa polskiego przez podmiot zagraniczny na rzecz innego podmiotu zagranicznego podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych (p.c.c.), jeśli sprzedaż ta jest zwolniona z VAT?Ratio decidendi
Sprzedaż akcji spółki prawa polskiego przez podmiot zagraniczny na rzecz innego podmiotu zagranicznego podlega opodatkowaniu p.c.c., nawet jeśli jest zwolniona z VAT. Polski ustawodawca, wprowadzając od 1 stycznia 2007 r. opodatkowanie p.c.c. sprzedaży akcji, nie naruszył przepisów unijnych, w szczególności Dyrektywy 69/335/EWG. Obowiązek zwolnienia z podatku kapitałowego, którego polskim odpowiednikiem jest p.c.c., zależy od stanu prawnego obowiązującego w Polsce na dzień 1 lipca 1984 r., kiedy to obowiązywała stawka 5% opłaty skarbowej od sprzedaży udziałów, co wykluczało późniejszy obowiązek zwolnienia na gruncie prawa unijnego.Stan faktyczny
Spółka z siedzibą w Niemczech wniosła o zwrot podatku od czynności cywilnoprawnych (p.c.c.) zapłaconego od zakupu akcji polskiej spółki. Spółka argumentowała, że transakcja nie powinna podlegać p.c.c., ponieważ była zwolniona z VAT i naruszała przepisy unijne (zasadę standstill oraz dyrektywy dotyczące podatków od gromadzenia kapitału). Organy podatkowe utrzymały w mocy decyzję o określeniu wysokości zobowiązania podatkowego w p.c.c., uznając, że sprzedaż akcji podlegała temu podatkowi, a przepisy krajowe były zgodne z prawem unijnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. SE z siedzibą w Niemczech na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIS") zaskarżoną decyzją z [...] marca 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. (zwany dalej: "NUS") z [...] października 2011r., w której określono P. z siedzibą w Niemczech (zwanej dalej "Spółką") wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych (zwanym dalej "p.p.c.") w wysokości 145.227 zł.
DIS w uzasadnieniu wskazał, że NUS ustalił, że P. S.A (obecna nazwa D. S.A., dalej zwana: "Sprzedawcą") sprzedała 12 grudnia 2008r. Spółce 169.163 akcji imiennych spółki T. S.A. z siedzibą w G., o łącznej wartości [...] zł. Spółka 23 grudnia 2008r. złożyła deklarację PCC-3, w której wskazała p.c.c. należny do zapłaty w wysokości 145.277 zł.
Spółka pismem z 3 czerwca 2011 r. wniosła o łączne stwierdzenie nadpłaty i zwrot p.c.c. pobranego od dwóch umów zawartych ze Sprzedawcą w łącznej wysokości [...] zł (w tym 145.277 zł p.c.c. od ww. umowy sprzedaży i 1.753 zł jako wpłata zaliczona na poczet odsetek za zwłokę). Spółka jednocześnie złożyła korektę deklaracji, w której określiła podatek do zapłaty w wysokości 0 zł. Według Spółki ww. umowa sprzedaży akcji nie powinna podlegać p.c.c., gdyż polski ustawodawca nowelizując 1 stycznia 2007r. art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. Nr 68, poz. 450, zwanej dalej "u.p.c.c."), w zakresie dotyczącym opodatkowania p.c.c. umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych naruszył: 1) zasadę standstill, przez objęcie p.c.c. czynności nie podlegających opodatkowaniu z dniem akcesji Polski do UE, 2) art. 11 lit. a Dyrektywy nr 69/335/EWG z 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz.U. WE nr L 249, ze zm., zwanej dalej "Dyrektywą 69/335") i art. 5 ust. 2 lit. a Dyrektywy Rady nr 2008/7/WE z 12 lutego 2008r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. Urz. UE L 46, str. 11, zwanej dalej "Dyrektywą 2008/7"), przez objęcie sprzedaży akcji podatkiem o charakterze obrotowym, o cechach analogicznych do podatku kapitałowego.
NUS nie podzielił ww. stanowiska Spółki oraz wskazał, że przedmiotem ww. czynności cywilnoprawnej były akcje w spółce prawa polskiego tj. w spółce T. S.A. z siedzibą w G., a tym samym spełniona została jedna z przesłanek opodatkowania tych czynności p.c.c. (art. 1 ust. 4 u.p.c.c.). NUS odwołując się do normy kolizyjnej wynikającej z art. 2 pkt 4 u.p.c.c., wskazał, że należało zbadać, czy ww. transakcja podlega opodatkowaniu VAT. Zdaniem NUS do ww. sprzedaży zastosowanie miał art. 43 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm., zwanej dalej "u.p.t.u."). Sprzedawca złożył oświadczenie, z którego wynikało, że dokonywał wielokrotnej sprzedaży akcji i udziałów i wykonywał to w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Czynność polegająca na sprzedaży akcji, z uwagi na jej odpłatny charakter i związek z prowadzoną przez Sprzedawcę działalnością gospodarczą, podlegała opodatkowaniu VAT, zgodnie z art. 5 u.p.t.u. i jednocześnie korzystała ze zwolnienia od VAT, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u., jako usługa wymieniona w poz. 3 załącznika nr 4 do u.p.t.u.
W konkluzji NUS stwierdził, że ww. sprzedaż akcji nie była objęte zwolnieniem od p.c.c., na mocy art. 2 pkt 4 lit. b) u.p.c.c., więc Spółka w pierwotnej deklaracji należnie wyliczyła i zapłaciła p.c.c.
Spółka w odwołaniu wniosła o uchylenie powyższej decyzji NUS, ze względu na naruszenie: 1) art. 1 ust. 1 lit. a) w związku z art. 2 pkt 4 u.p.c.c., 2) art. 7 w związku z art. 11 pkt a) Dyrektywy 69/335, 3) art. 5 ust. 2 lit. a), art. 6 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2008/7. podkreśliła, że wielokrotna sprzedaż akcji przez Sprzedawcę powinna być potraktowana jako świadczenie usług, zatem objęcie tej czynności p.c.c., mimo równoczesnego objęcia tego typu transakcji zakresem u.p.t.u., stanowiło naruszenie art. 2 ust. 4 u.p.c.c w brzmieniu obowiązującym na dzień przystąpienia Polski do UE tj. 1 maja 2004r. Intencją ustawodawcy było opodatkowanie konkretnej czynności dokonanej przez Spółkę albo VAT albo p.c.c., nie zaś każdym z tych podatków jednocześnie. Wprowadzone w toku nowelizacji odstępstwa od tej zasady jako prowadzące do rozszerzenia zakresu czynności opodatkowanych p.c.c. można uznać za naruszenie zasady standstill. Skoro Polska implementując Dyrektywę 69/335, w brzmieniu obowiązującym 1 maja 2004r., wprowadziła zwolnienie od p.c.c. czynności cywilnoprawnych, jeżeli przynajmniej jedna za stron z tytułu dokonania tej czynności na podstawie odrębnych przepisów była opodatkowana VAT lub zwolniona od VAT, to opodatkowanie takiej transakcji od 1 stycznia 2007 r. było sprzeczne z prawem europejskim i stanowiło naruszenie zasady swobody przepływu kapitału. Na potwierdzenie swojego stanowiska Spółka przywołała interpretacje indywidualne i orzecznictwo sądów administracyjnych. Na dzień dokonania transakcji nie było podstaw prawnych do objęcia p.c.c. zakupu akcji przez Spółkę.
Zdaniem DIS w sprawie nie istniał spór, co do ustaleń faktycznych, lecz w zakresie oceny prawnej zdarzeń i ich skutków prawnopodatkowych. a więc w kwestii wykładni przepisów prawa materialnego oraz subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do odpowiedniej normy u.p.c.c. i przepisów prawa wspólnotowego.
DIS uznał zarzuty Spółki za bezpodstawne i podzielił stanowisko NUS, iż pomimo objęcia zwolnieniem od VAT czynności związanych z obrotem udziałami i akcjami w spółkach handlowych w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika w zakresie pośrednictwa finansowego, taka umowa sprzedaży będzie podlegała obowiązkowi podatkowemu w p.c.c.
DIS, odnosząc się do zarzutów Spółki o naruszeniu art. 5 ust. 2 lit. a) i art. 6 ust. 1 lit a) Dyrektywy 2008/7, wyjaśnił, że zgodnie z ustawą z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, dalej zwana: "u.o.i.f.") ilekroć mowa o "emitencie" rozumie się przez to emitenta w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539) – art. 4 pkt 6. Przepis ten stanowi, że emitent to podmiot, emitujący papiery wartościowe we własnym imieniu. W tym ujęciu emitent to nie to samo co właściciel papieru wartościowego.
W sprawie Sprzedawca sprzedaje akcje "spółki trzeciej". Przepisy Dyrektywy 69/335 normują jedynie nakładanie podatków pośrednich od gromadzenia kapitału w stosunku do pierwotnego obrotu akcjami spółek handlowych - przez spółki, które są ich emitentem, a których emisja lub obrót ma jednocześnie wpływ na podwyższenie kapitału zakładowego spółki. Nie zachodzi więc sprzeczność między przepisami Dyrektywy 69/335, a przepisami u.p.c.c., a w konsekwencji nie ma podstaw prawnych, aby w sprawie zastosować wprost przepisy Dyrektywy 69/335.
W ocenie DIS art. 2 pkt 4 u.p.c.c., w stanie prawnym sprawy, należało interpretować w ten sposób, że mimo objęcia obowiązkiem podatkowym w VAT m.in. umowy sprzedaży udziałów i akcji, podlegają one p.c.c. Niezasadne jest stanowisko Spółki, że w takim przypadku dochodzi na naruszenia zasady standstill. Unormowania zawarte w Dyrektywie 69/335 nie odnosiły się do stanu faktycznego niniejszej sprawy.
Zdaniem DIS wyroki, powoływane przez Spółkę w odwołaniu obejmowały stan prawny przed nowelizacją art. 2 ust. 4 u.p.c.c., wobec czego zawarte w nich rozstrzygnięcia nie miały zastosowania w sprawie.
2. W skardze do WSA w Warszawie Spółka, działając przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie ww. decyzji DIS i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, ze względu na naruszenie: 1) art. 1 ust. 1 lit. a) w związku z art. 2 pkt 4 u.p.c.c., polegające na uznaniu, iż ww. transakcja podlegała opodatkowaniu p.c.c. zgodnie z art. 1 ust. 1 lit. a) u.p.c.c., mimo, że zastosowanie powinien znaleźć art. 2 pkt 4 u.p.c.c.; 2) art. 7 w zw. z art. 11 pkt a) Dyrektywy 69/335 oraz art. 5 ust. 2 lit. a) w zw. z art. 6 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2008/7 – przez ich nie zastosowanie, skutkujące uznaniem, że ww. transakcja podlegała opodatkowaniu p.c.c., na podstawie art. 1 ust. 1 lit. a) u.p.c.c.; 3) art. 233 § 1 ust. 2 pkt a) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60, ze zm., dalej zwana: "O.p."), przez jego niezastosowanie.
Spółki zarówno w zakresie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przepisów wspólnotowych, powtórzyła i poparła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji NUS. W zakresie zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych wskazała, że skoro NUS wydał decyzję z naruszeniem przepisów prawa materialnego, w tym przepisów wspólnotowych, DIS powinien ją uchylić w całości - na podstawie art. 233 § 1 ust. 2 pkt a) O.p.
3. DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
1. Skarga nie jest zasadna.
2. Sąd, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a ocenie Sądu podlega zgodność aktów administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego (art. 3 § 1 w związku z art. 145 ustawy z dnia 29 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.").
3. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy podatkowe obu instancji żadnego z przepisów prawa w stopniu, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza ponadto, że stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości, a istota sporu sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy przepis art. 2 pkt 4 lit. b tiret trzecie u.p.c.c., zmieniony od 1 stycznia 2007r., przewidujący obowiązek uiszczenia p.c.c. od czynności cywilnoprawnej w postaci umowy sprzedaży, w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c. jest zgodny z postanowieniami Dyrektywy 69/335 i Dyrektywy 2008/7, czy też jest z nimi niezgodny, co skutkować winno odmową zastosowania przepisów krajowych.
Organy podatkowe obu instancji stoją na stanowisku, iż powołane przepisy prawa krajowego zgodne są z wymienionymi wyżej przepisami prawa wspólnotowego, dotyczącymi opodatkowanie gromadzenia kapitału.
Przeciwnego zdania jest skarżąca Spółka, która podważa zgodność polskich, ww. przepisów u.p.c.c., a w konsekwencji zasadność opodatkowania tego rodzaju transakcji p.c.c.
4. W sporze - w ocenie Sądu - rację należy przyznać organom podatkowym.
W ocenie Sądu nietrafne jest stanowisko skarżącej Spółki, iż w sprawie nie należy opodatkować p.c.c. ww. czynności zakupu przez skarżącą Spółkę akcji. Spółka pomija przy interpretacji art. 2 pkt 4 u.p.c.c. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c. ograniczenie zawarte w lit. b) tiret trzecie art. 2 pkt 4 u.p.c.c., wskazując jedynie, że powołany przepis w dniu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, to jest 1 maja 2004 r. nie zawierał ograniczenia dotyczącego sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych, a poprzez wprowadzenie tego ograniczenia ustawodawca krajowy naruszył art. 7 ust. 1 w związku z art. 11 pkt a) Dyrektywy 69/335/EWG z oraz art. 5 ust. 2 lit. a) w związku z art. 6 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2008/7/WE.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.p.c.c. podatkowi podlegają wymienione czynności cywilnoprawne, w tym umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych.
Art. 2 pkt 4 lit. b) tiret trzecie u.p.c.c. (w brzmieniu nadanym od 1 stycznia 2007r., stosownie do art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych) stanowi, że nie podlegają p.c.c., inne niż umowa spółki i jej zmiany, jeżeli przynajmniej jedna ze stron z tytułu dokonania tej czynności jest zwolniona od VAT, z wyjątkiem umowy sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych.
Zgodnie zaś z art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335 Państwa Członkowskie zwolnią z podatku kapitałowego operacje, inne niż operacje określone w art. 9, które w dniu 1 lipca 1984r. były zwolnione z podatku lub opodatkowane stawką 0,50 % lub niższą. Zwolnienie zależy od warunków, które w tamtym dniu były stosowane do przyznania zwolnienia lub, zależnie od okoliczności, nałożenia podatku według stawki 0,50% lub niższej (...).
4.1. Przepis art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335 uznać należy za decydujący przy ocenie, czy ustawodawca krajowy po 1 maja 2004r. prawidłowo implementował przepisy unijne do prawa krajowego.
Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich (dalej zwany "Trybunałem") w wyrokach z: 16 lutego 2012r. w sprawie Pak-Holdco sp. z o.o., C-372/10 oraz 16 czerwca 2011r. w sprawie Logstor ROR Polska, C-212/10 stwierdził, że w przypadku państwa takiego, jak Rzeczypospolita Polska, które przystąpiło do Unii ze skutkiem od 1 maja 2004r. wobec braku postanowień wprowadzających odstępstwa w akcie przystąpienia tego państwa do Unii Europejskiej lub w innym akcie prawa Unii Europejskiej, art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, zmienionej dyrektywą rady 85/303/EWG z 10 czerwca 1985r., powinien być interpretowany w ten sposób, że przewidziane w nim obowiązkowe zwolnienie dotyczy wyłącznie czynności objętych zakresem tej dyrektywy, ze zmianami, które to czynności w dniu 1 lipca 1984r. były w owym państwie zwolnione od podatku kapitałowego lub były opodatkowane owym podatkiem według stawki wynoszącej 0,50% lub niższej.
4.2. W związku z przedstawionym poglądem Trybunału nie ma już wątpliwości, że o obowiązku zwolnienia określonych operacji z podatku kapitałowego (którego polskim odpowiednikiem jest obecnie p.c.c.) decyduje stan prawny, obowiązujący w tym zakresie w polskim prawie na dzień 1 lipca 1984r.
4.3. W Polsce 1 lipca 1984r. odpowiednikiem podatku pośredniego od gromadzenia kapitału była opłata skarbowa unormowana ustawą z dnia 19 grudnia 1975r. o opłacie skarbowej (Dz.U. Nr 45,poz. 226, dalej zwana "u.o.s.").
Zgodnie z art. 1 ust 1 pkt 2 lit. a) u.o.s. opłatę skarbową pobiera się od czynności cywilnoprawnych bez względu na to, czy zostały stwierdzone pismem, a dotyczących odpłatnego przeniesienia przez osoby fizyczne lub osoby prawne nie będące jednostkami gospodarki uspołecznionej własności rzeczy lub praw, jeżeli nie następuje ono w wykonywaniu działalności zarobkowej w rozumieniu przepisów o podatku obrotowym.
W art. 7 ust.1 pkt 1 u.o.s. upoważniono Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia między innymi przedmiotu opłaty skarbowej wymienionego w art. 1, zasad ustalania podstawy obliczania opłaty, wysokości stawek opłaty od poszczególnych przedmiotów opłaty, jak również zwolnienia od tej opłaty, które nie zostały przewidziane w ustawie.
Upoważnienie to stanowiło podstawę prawną wydania rozporządzenia Rady Ministrów z 16 maja 1983r. w sprawie opłaty skarbowej (Dz.U. Nr 34,poz.161, dalej zwane: "rozp.o.s.").
Zgodnie z § 45 ust. 1 pkt 1 rozp.o.s. opłata skarbowa od odpłatnego przeniesienia własności udziałów w spółce wynosi w stosunku do podstawy jej obliczenia 5%.
Stosownie zaś do § 49 ust. 3 rozp.o.s. podstawę obliczenia opłaty skarbowej w wypadkach określonych w § 44-46 stanowi wartość rzeczy lub praw będących przedmiotem czynności cywilnoprawnej w dniu dokonania tej czynności (...).
Obowiązująca w owym czasie Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (ustawa z dnia 22 lipca 1952r.-tekst jedn. Dz.U. z 1976r., Nr 7,poz. 36) nie zawierała zasady wyłączności regulacji ustawowych w zakresie nakładania podatków i zwolnień podatkowych. Przyjmowano jednak, że wszelkie obowiązki obywateli winny być regulowane w drodze ustawy, a jedynie wyjątkowo w aktach prawnych niższego rzędu, wydanych na podstawie i w granicach upoważnienia wynikającego z ustawy (por. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 5 listopada 1986r. sygn. akt U 5/86, OTK z 1986r. nr 1, poz. 1). Akty takie miała prawo wydawać Rada Ministrów, do której zadań należało wydawanie rozporządzeń na podstawie ustaw i w celu ich wykonania (art. 41 pkt 8 Konstytucji PRL).
Rozporządzenie takie, aby spełniało warunki konstytucyjnej konstrukcji i jego stosunku do ustawy musiało spełniać następujące warunki:
1) musiało być wydane na podstawie wyraźnego, to jest nie opartego tylko na domniemaniu, i szczegółowego upoważnienia ustawy w materiach określonych w upoważnieniu,
2) w granicach upoważnienia ustawy i w celu jej wykonania,
3) jego treść nie mogła pozostawać w sprzeczności z normami Konstytucji PRL, a także z wszystkimi obowiązującymi aktami ustawodawczymi, które w sposób bezpośredni bądź pośredni regulują materie będące przedmiotem rozporządzenia (por. powołane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego).
4.4. W ocenie Sądu, rozpoznającego sprawę, zastosowanie obowiązkowego zwolnienia, o którym mowa w art. 7 ust. 1 Dyrektywy 69/335, w brzmieniu nadanym art. 1 pkt 2 Dyrektywy 85/303 uzależnione jest od tego, jaka stawka opodatkowania obowiązywała w Polsce w odniesieniu do czynności objętych zakresem zastosowania powyższego artykułu w dniu 1 lipca 1984r.
Skoro w tym dniu obowiązywała w Polsce stawka opłaty skarbowej z tytułu sprzedaży udziałów w wysokości 5%, Polska nie była zobowiązana po przystąpieniu do Unii Europejskiej do zwolnienia z podatku kapitałowego operacji innych niż określone w art. 9 u.p.c.c.
4.5. Powyższe rozważania wskazują, że przepisy u.p.c.c., w zakresie, w jakim przewidywały opodatkowanie p.c.c. czynności polegającej na sprzedaży udziałów i akcji w spółkach handlowych, nie były niezgodne z przepisami Dyrektywy 69/335.
W konsekwencji, fakt pobrania, na ich podstawie p.c.c. nie może skutkować uznaniem, że było to podatek pobrany nienależnie.
5. W ocenie Sądu niezasadne jest ponadto stanowisko skarżącej Spółki, że w rozp.o.s. wskazano wyłącznie sprzedaż udziałów, jako podlegającą opłacie skarbowej według stawki 5%, a nie wskazano sprzedaży akcji.
Paragraf 45 ust. 1 pkt 1 rozp.o.s. stanowi o odpłatnym przeniesieniu własności udziałów w spółce, nie określając przy tym rodzaju zarówno udziału, jak i spółki. Zarówno w u.o.s., jak również w ww. rozp.o.s. nie zdefiniowano pojęcia "udział".
W doktrynie prawa handlowego nie budzi wątpliwości, że akcjonariusz jest wspólnikiem spółki akcyjnej, choć wskazuje się na różnice między oboma rodzajami spółek kapitałowych. Na jedną z nich zwrócił uwagę M. Allerhand, stwierdzając, że wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej różni to, że w spółce akcyjnej na udział w zysku wydaje się dokument zwany akcją, nadający się do przeniesienia na inną osobę, która wskutek tego staje się uprawnioną w pewnych wypadkach już na podstawie wręczenia dokumentu (M.Allerhand, Kodeks handlowy. Spółka Akcyjna, Bielsko-Biała 1992, s.5, podobnie Kodeks handlowy. Komentarz opracowany przez T. Dziurzyńskiego, Z. Fenichela, M. Honzatko, Łódź 1992,s. 334).
Należało zatem - w ocenie Sądu – uznać, że użyty w § 45 ust. 1 pkt 1 rozp.o.s. termin "udział" dotyczył również akcji w spółce akcyjnej.
Wskazuje na to także definicja pojęcia "udział" zawarta w słowniku języka polskiego jako "wkład wspólnika do kapitału przedsiębiorstwa, spółki itp.; też: dokument potwierdzający ten wkład" (sjp. pwn.pl).
6. Sąd zauważa ponadto, iż wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze, także w momencie przystąpienia Polski do struktur unijnych - 1 maja 2004r. - sprzedaż akcji w spółkach handlowych nie była zwolniona od opodatkowania, a była opodatkowana stawką 1%, co wynika bezpośrednio z brzmienia art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.c.c. Należy mieć bowiem na uwadze, iż art. 2 pkt 4 u.p.c.c., w brzmieniu obowiązującym w tej dacie, nie przewidywał zwolnienia od opodatkowania p.c.c. ww. rodzaju operacji, a jedynie wskazywał, że w sytuacjach określonych w tym przepisie, czynności cywilnoprawne nie podlegały p.c.c.
7. Zdaniem Sądu niezasadne są także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez DIS w zaskarżonej decyzji: art. 11 pkt a) Dyrektywy 69/335 oraz art. 5 ust. 2 lit. a) w związku z art. 6 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2008/7.
Zgodnie z art. 11 pkt a) Dyrektywy 69/335 Państwa Członkowskie nie pobierają żadnego podatku od odtworzenia, emisji, dopuszczenia do notowania na giełdzie, wprowadzenia na rynek lub obrotu akcjami, obligacjami lub innymi papierami wartościowymi tego samego rodzaju, a także świadectwami udziałowymi, bez względu na osobę emitenta.
Stosownie jednakże do art. 12 ust. 1 lit a) Dyrektywy 69/335 niezależnie od art. 10 i art. 11, Państwa Członkowskie mogą naliczać podatki od przeniesienia papierów wartościowych, o stawce zryczałtowanej bądź nie.
Analogiczne rozwiązania prawne zawiera Dyrektywa 2008/7 w art. 5 ust. 2 lit. a) oraz w art. 6 ust. 1 lit. a).
W ocenie Sądu umowa sprzedaży akcji zawarta 12 grudnia 2008r. przez Sprzedawcę ze skarżącą Spółką umowa sprzedaży 169.163 akcji imiennych spółki T. S.A. z siedzibą w G., o łącznej wartości [...] zł nie stanowi ani czynności, o której mowa w art. 11 pkt a) Dyrektywy 69/335 ani czynności, o której mowa w art. 5 ust. 2 lit. a) Dyrektywy 2008/7. Stanowi jedynie czynność, o której mowa odpowiednio w art. 12 ust. 1 lit a) Dyrektywy 69/335 oraz w art. 6 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2008/7.
W tym miejscu należy przywołać wyrok Trybunału z 7 września 2006r. C-193/04 w sprawie Fazenda Pública przeciwko Organon Portuguesa – Produtos Químicos e Farmaceuticos Lda, w którym stwierdzono, że Dyrektywę Rady 69/335 dotyczącą podatków pośrednich od gromadzenia kapitału, zmienioną dyrektywą 85/303, należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwia się ona przepisom krajowym, które przewidują, w przypadku sporządzenia aktu notarialnego dokumentującego zbycie udziałów niezwiązane z podwyższeniem kapitału, pobieranie opłat ustalanych w sposób zryczałtowany lub według wartości zbywanych udziałów.
W istocie podatek, który stanowią takie opłaty, mieści się w zakresie odstępstwa przewidzianego w art. 12 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 69/335, który pozwala na pobór podatku od przeniesienia papierów wartościowych, a więc jego pobieranie nie jest sprzeczne z tą dyrektywą. Na wniosek ten nie ma wpływu okoliczność, iż wysokość powyższych opłat wzrasta bezpośrednio i bez ograniczeń odpowiednio do wartości zbywanych udziałów, ponieważ art. 12 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 69/335, stanowiąc, iż pobierane podatki przewidziane przez ten przepis mogą być o stawce zryczałtowanej bądź nie, pozostawia państwom członkowskim możliwość swobodnego ustalania ich wysokości.
8. Sąd, odnosząc się do stanowiska skarżącej Spółki dotyczącego pkt 4 - 6 preambuły Dyrektywy 2008/7 wskazuje, iż akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2009r. Tym samym zapis określony w tej części preambuły, zgodnie z którymi - konsekwencje gospodarcze podatku kapitałowego są niekorzystne dla łączenia i rozwoju przedsiębiorstw; takie konsekwencje są szczególnie szkodliwe przy obecnej koniunkturze gospodarczej, w której istnieje potrzeba uznania wspierania inwestycji za nadrzędny priorytet. Najlepszym rozwiązaniem w tym celu byłoby zniesienie podatku kapitałowego.
Utrata przychodów, która byłaby wynikiem natychmiastowego zastosowania takich środków, jest nie do przyjęcia dla państw członkowskich, które obecnie stosują podatek kapitałowy. W związku z tym te państwa członkowskie powinny mieć możliwość dalszego nakładania podatku kapitałowego na wszystkie lub część przedmiotowych operacji, zakładając, że w jednym i tym samym państwie członkowskim musi być stosowana jednolita stawka podatku.
Państwo członkowskie, które podejmie decyzję o nienakładaniu podatku kapitałowego na wszystkie lub niektóre operacje objęte niniejszą dyrektywą, nie powinno mieć możliwości ponownego wprowadzenia takich podatków - odnieść należy do sytuacji następujących po tej dacie.
9. Sąd, mając powyższe na uwadze, stwierdza, że przyjęcie przez organy podatkowe, że należało opodatkować p.c.c. umowę sprzedaży akcji, opisaną w stanie faktycznym, było zasadne i prawidłowe w świetle nie tylko prawa krajowego, ale również zgodne z prawem wspólnotowym.
Sąd z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, uznał, że zasadne było oddalenie skargi, jako niezasadnej, na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło