III SA/Wa 1839/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, , po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości w podatku od spadków i darowizn postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. - Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 października 2008 r. S. N. (dalej "Skarżący" lub "strona") wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy Skarżący wskazał bardzo zły stan zdrowia, niewspółmierne do otrzymywanej emerytury wysokie koszty leczenia (skarżący wydaje miesięcznie około 1000 – 1500 złotych na badania lekarskie), zadłużenie w wysokości około 20000 złotych, brak możliwości zaciągania kolejnych kredytów. Stwierdził: "z powodu zagrożeń środowiskowych musiałem się wyprowadzić z domu w bezpieczne miejsce". Oświadczył też, że jest zmuszony prowadzić z żoną oddzielne gospodarstwo domowe - rozdzielność majątkową ustanowiono w 1990 roku. Małżonków nie stać na urlop wypoczynkowy. Skarżący wyjaśnił, że trudności finansowe mają swoje źródło w długotrwałym procesie sądowym o zwrot wyłudzonej pożyczki. Opisując posiadany majątek wskazał segment o powierzchni 90 m. kw. remontowany od 15 lat i odziedziczone mieszkanie o powierzchni 42 m. kw. Mieszkanie nie może zostać wynajęte, ponieważ wymaga generalnego remontu, a skarżący nie posiada środków na jego przeprowadzenie. Strona uzyskuje emeryturę w kwocie netto 2500 złotych, a jego żona w kwocie 1175 złotych. Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 3675 złotych. Pismem z dnia 3 października 2008 roku Referendarz sądowy działając na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a, wezwał skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji i nadesłania dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów Skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie doręczone w dniu 22 października 2008 roku. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2008 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł sprzeciw w którym wskazał, że dolegliwości bólowe uniemożliwiły mu wywiązanie się w wyznaczonym terminie z wezwania o nadesłanie dokumentów dotyczących jego sytuacji finansowej oraz w dalszym ciągu uniemożliwiają mu zgromadzenie powyższej dokumentacji. W związku ze swoim złym stanem zdrowia zmuszony jest korzystać z prywatnej opieki zdrowotnej, co wiąże się ze znacznymi wydatkami jego rodziny. Wyjaśnił, że nie powiodły się podejmowane przez niego próby wynajęcia mieszkania oraz, że prowadzi z żoną dwa oddzielne gospodarstwa domowe. Wskazał, że musiał wyprowadzić się z segmentu przy ul. [...] z uwagi na zagrożenie jego zdrowia przez szkodliwe promieniowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 p.p.s.a., od zarządzeń i postanowień referendarza można wnieść sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z kolei, jak stanowi przepis art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a. Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, może obejmować między innymi zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części. Zgodnie natomiast z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym może nastąpić, jeśli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. Instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady, zgodnie z którą strona jest zobowiązana ponieść koszty sądowe. Możliwość przyznania prawa pomocy jest więc uzależniona od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, tak aby można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie pełnych kosztów postępowania będzie wiązało się z uszczerbkiem dla utrzymania koniecznego jego i rodziny. Pod pojęciem tym należy rozumieć takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych. Podkreślenia wymaga, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku i przesłanek wymienionych w treści art. 246 p.p.s.a. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie brak jest uzasadnienia dla przyznania Skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał on, że poniesienie kosztów sądowych może spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jego rodziny. Skarżący pomimo skierowanego do niego wezwania nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Sąd podziela bowiem wyrażany w orzecznictwie pogląd, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych celu wyjaśnienia jej rzeczywistej sytuacji finansowej należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy informacji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 stycznia 2008 r., sygn. II FZ 540/07, niepubl.). Skarżący powołał się przy tym na swoją złą sytuacją zdrowotną uniemożliwiającą zgromadzenie żądanej dokumentacji. W ocenie Sadu nawet zakładając, że nie mógł on samodzielnie zgromadzić choćby części ż żądanych dokumentów to mógł w tej mierze skorzystać z pomocy osób bliskich, z których pomocy – wobec wskazanej złej sytuacji zdrowotnej – korzysta w sprawach bieżących. Z pism Skarżącego wynika jednakże, że nie podjął w tej mierze jakichkolwiek starań. Wskazać również należy, że część z żądanej dokumentacji (odpisy zeznań podatkowych, dokumenty dotyczące kosztów leczenia) Skarżący z pewnością posiada w domu. Wobec powyższego, Sąd uznał, że Skarżący nie uprawdopodobnił faktu ponoszenia wysokich kosztów leczenia, a jego oświadczenia w tym zakresie pozostały gołosłowne. Opierając się natomiast o dane zawarte w formularzu PPF Sąd uznał, że osiągane przez Skarżącego dochody nie wskazują, iż poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduję uszczerbek w kosztach jego utrzymania koniecznego. Skarżący otrzymuje emeryturę w kwocie netto 2500 złotych i posiada znaczny majątek nieruchomy – segment oraz mieszkanie. W ocenie Sądu do przyznania prawa pomocy nie wystarcza subiektywne przekonania wnioskodawcy, że to prawo mu przysługuje, ale konieczne jest obiektywne wykazanie, iż istnieją przesłanki do jego przyznania. W niniejszej sprawie takie przesłanki nie zostały wykazane. Wskazać również należy, że fakt prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych oraz ponoszenia kosztów utrzymania nieruchomości oraz lokalu mieszkalnego wynika z samodzielnej decyzji Skarżącego i jego żony – niezależnie od uzasadnienia takiego wyboru. Istnienie zaś między małżonkami rozdzielności majątkowej nie uchyla zasady wynikającej z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), w myśl której małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Z powyższych względów, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.