III SA/Wa 1841/13

Dnia 17 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych O. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. W piśmie procesowym złożonym na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. Skarżąca zawarła wniosek o wyłączenie sędziego sprawozdawcy - Waldemara Śledzika. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 1841/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") oddalił powyższy wniosek Spółki. Pismem z dnia 15 stycznia 2015 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2015 r. wezwano Skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w kwocie 100 zł. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie na urzędowym formularzu PPPr z dnia 30 stycznia 2015 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu na brak środków na pokrycie kosztów opłaty sądowej, na trudną sytuację finansową, a także na brak możliwości sporządzenia bilansu za 2012 r. ze względu na brak dokumentów. Skarżąca 11 lipca 2013 r. zawiesiła działalność gospodarczą. Z oświadczenia o stanie majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych Spółki wynosi [...] zł. Natomiast wartości środków trwałych oraz wysokości zysku lub start Skarżąca nie podała. Skarżąca wskazała, że posiada dwa rachunki bankowe, jednak w rubryce stan konta wpisała "brak danych". Do wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżąca dołączyła aktualny odpis z KRS na potwierdzenie, że nie prowadzi działalności gospodarczej oraz zeznanie podatkowe CIT-8, z którego wynika, że Spółka w 2013 r. nie osiągała przychodów. W odpowiedzi na wezwanie Sądu o przedłożenie dodatkowych dokumentów i informacji Skarżąca wyjaśniła, że Spółka zawiesiła działalność gospodarczą, a w związku z brakiem dokumentacji oraz zawieszeniem działalności gospodarczej sporządzenie bilansu za 2013 r. w związku z czym nie sporządzała bilansu oraz rachunku zysków i strat, nie ma również obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada udziałów w innych podmiotach. Spółka nie posiada też nieruchomości. Skarżąca wskazała również, że jest egzekwowana z tytułu dwóch decyzji wymiarowych z tytułu podatku VAT za III i IV kwartał 2011 r. (kwota ok. 62 mln zł) oraz za I kwartał roku 2012 r. (ok. 7 mln. zł). Skarżąca wskazała ponadto, że poza zobowiązaniami podatkowymi nie posiada innych zobowiązań, za wyjątkiem roszczenia Wspólnika o zwrot kwoty 100.000 zł tytułem wpisu sądowego uiszczonego w sprawie. Wskazała, ponadto, że w dniu 9 marca 2015 r. wpłynęło datowane na dzień 4 marca 2015r. wezwanie G. do zapłaty kwoty 72.261,61 zł z tytułu nieuregulowanych płatności na rzecz [...]. Skarżąca przedstawiła wyciąg z rachunku bankowego [...] , oraz deklaracje dla podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2012r., zawiadomienia o zajęciu oraz zawiadomienia o uchyleniu zajęcia, a także pismo G. z dnia 4 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: W myśl art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., sąd przyznaje prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie częściowym, gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zaś jedynym wymagalnym kosztem postępowania na tym etapie jest wpis od zażalenia w wysokości 100 zł. Kwota ta stanowi jedyny koszt na obecnym etapie postępowania. Wyjaśnić należy ponadto, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jednocześnie przyznanie prawa pomocy, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 853/11 oraz z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 154/12 i II FZ 155/12). W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawca jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości, aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. Sąd zauważa jednak, że aby rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy, a więc dokonać analizy zdolności płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wymaganymi kosztami sądowymi, Sąd musi mieć dostęp do pełnej informacji o jej sytuacji majątkowej, ponieważ informacja zawarta w formularzu PPPr jest często niewystarczająca do kompleksowej oceny sytuacji majątkowej strony. To wnioskodawca winien wykazać, że stan jego majątku uniemożliwia regulowanie należności sądowych, a zatem powinien wykazać, w sposób nie budzący wątpliwości, stan swojego majątku. Skarżąca w niniejszej sprawie, nie przedstawiła pełnej informacji o swojej sytuacji finansowej ograniczając się do dostarczenia zeznania CIT-8 za 2013 r., deklaracji na podatek VAT, salda jednego tylko rachunku bankowego spółki ([...] ), pomimo, iż w formularzu PPPr wskazała również rachunek bankowy w [...] , odpisu aktualnego z KRS potwierdzającego zawieszenie działalności gospodarczej, zawiadomienia o zajęciu na łączną kwotę ok. 70 mln zł, a także wezwanie do zapłaty należności w łącznej kwocie 72261,61 zł. W pozostałym zakresie stwierdziła, iż nie ma obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych. Skarżąca wskazała również, że w obecnej sytuacji nie ma możliwości pozyskania środków w drodze dopłat od wspólników, bowiem możliwość ta została skonsumowana w całości przy wniesieniu opłaty od skargi w rozpoznawanej sprawie. Wskazać jednakże należy, że Sądowi z urzędu wiadome jest, iż Spółka w sprawie o sygn. III SA/Wa 1203/14 w dniu 12 lutego 2015 r. uiściła kwotę w wysokości 1000 zł tytułem wpisu od skargi. W ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała złożonymi przez siebie dokumentami okoliczności świadczących o swojej niekorzystnej sytuacji finansowej spółki, co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku. Negatywne skutki zaniedbań nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla braku wywiązania się z obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów, koniecznych dla prawidłowej oceny sytuacji finansowej spółki. Spółka nie wykazała również dokumentacji podatkowo – księgowej, która pozwoliłaby w pełny sposób określić jej sytuację finansową. Dokumenty wchodzące w skład sprawozdania finansowego są niezbędne celem przeanalizowania ich w zestawieniu z dokumentami przesłanymi przez Spółkę, co pozwoliłoby na kompleksową ocenę sytuacji majątkowej Spółki. Przy tym istotne jest, że skoro Spółka nie dysponuje pełną dokumentacją podatkowo – księgową, to nie wiadomo na jakiej podstawie buduje twierdzenie o własnej sytuacji finansowej. Brak wszystkich wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach w sytuacji finansowej podmiotu. Analiza tych dokumentów pozwoliłaby na wyciągnięcie wniosków na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej oraz tego jakimi zasobami majątkowymi i kapitałowymi ono dysponuje. Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane w postanowieniu NSA z dnia 21 stycznia 2015 r., I FZ 470/14, który oddalił zażalenie Skarżącej na postanowienie WSA odmawiające przyznania Spółce prawa pomocy. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej mogło jedynie prowadzić do konstatacji, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. Sąd z uwagi na powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.