III SA/Wa 1844/11

Sygn. akt III SA/Wa 1844/11 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Golat Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak Sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca) Protokolant st. sekr. sąd. Anna Kurdej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lutego 2012 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi z [...] lipca 2010 r. o nr od SM [...] do SM [...], nr SM [...], SM [...] oraz SM [...] doręczonych Skarżącemu – W. G. 15 września 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. zawiadomieniem z 6 października 2010 r., dokonał zajęcia rachunku bankowego Skarżącego w Banku Z. S.A. Zawiadomienie doręczono Skarżącemu 6 października 2010 r., zaś dłużnikowi zajętej wierzytelności (bank) 13 października 2010 r. 14 października 2010 r. Skarżący wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego wraz z wnioskiem o uchylenie zastosowanego środka egzekucyjnego i odblokowanie rachunku bankowego. Jako podstawę prawną Skarżący wskazał art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm., dalej "u.p.e.a."). W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że zobowiązanie stanowiące podstawę prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie jest zobowiązaniem osobistym a akcesoryjnym, z czego wywiódł że egzekucja nie może być kierowana do majątku wspólnego jego i małżonki. Skarżący wskazał, że zajęty przez organ rachunek bankowy należy di niego oraz do jego zony. Podniósł również naruszenie art. 27c u.p.e.a. Organ wezwał Skarżącego do sprecyzowania charakteru pisma z dnia 14 października 2010 r. przez wskazanie, czy pismo to traktować należy jako skargę na czynność egzekucyjną, czy jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie upłynął termin do zgłoszenia zarzutu niedopuszczalności egzekucji. Skarżący wyjaśnił, że złożył skargę na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 u.p.e.a., w której podniósł zarzut kreślony w art. 33 ust. 6 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] listopada 2010 r., wydanym w trybie art. 54 u.p.e.a., oddalił skargę na czynności egzekucyjne. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko nieprawidłowości dotyczące stosowania czynności egzekucyjnych. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił przy tym, że przedmiotem skargi nie mogą być zarzuty mieszczące się w ramach innych środków zaskarżenia. Oceniając czynność zajęcia rachunku bankowego pod kątem formalnym organ pierwszej instancji nie dostrzegł nieprawidłowości. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego zmianę przez uwzględnienie skargi, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu podniósł tożsame argumenty jak w skardze na czynność egzekucyjną, wskazując dodatkowo na zajęcie rachunku bankowego bez tytułu wykonawczego, a nadto uwypuklając fakt wystawienia tytułu wykonawczego tylko na zobowiązanego zamiast na zobowiązanego i jego małżonkę. Z powyższego Skarżący wywodzi, że bezprawne było zajęcie rachunku bankowego należącego do współmałżonków. Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. postanowienie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Organ wskazał na treść art. 54 § 1 u.p.e.a. i powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, sygnatura akt III SA/Wa 644/08 podkreślił, że skarga uregulowana w tym artykule nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do innych środków prawnych przewidzianych w u.p.e.a., w szczególności do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Przedmiotem skargi mogą być wyłącznie poszczególne czynności egzekucyjne i to tylko wtedy, gdy ustawa nie przewiduje innych środków zaskarżenia takich czynności. Nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. W tym trybie nie ma zatem możliwości rozpatrzenia zarzutów, które mogą być przedmiotem innych środków zaskarżenia przewidzianych w u.p.e.a. Minister Finansów wskazał, że ocenie pod względem zgodności z prawem podlega w sprawie zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego, zrealizowane na podstawie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, którym w tym przypadku był Bank Z. S.A. Organ odwoławczy podkreślił, że sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności, a równocześnie prawidłowości jej przeprowadzenia, należy rozpatrzyć na podstawie regulacji zawartych w art. 80 u.p.e.a. i artykułach następnych. Minister Finansów po przeanalizowaniu akt postępowania egzekucyjnego, stwierdził, że organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnych nie naruszając wyżej wskazanych przepisów. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego podjął czynności egzekucyjne polegające na zajęciu rachunku bankowego Skarżącego i jednocześnie powiadomił go o dokonaniu zajęcia. Minister Finansów zauważył, że niezasadne są zarzuty Skarżącego, który wskazywał na nieprawidłowość działania organu egzekucyjnego, który doręczył tylko zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego bez tytułów wykonawczych. Tytuły wykonawcze, w oparciu o które prowadzi się postępowanie egzekucyjne są bowiem doręczane tylko raz. W badanej sprawie tytuły wykonawcze zostały doręczone Skarżącemu osobiście zanim zastosowano środek egzekucyjny (na tytułach wykonawczych widnieje osobisty podpis zobowiązanego datowany 15 września 2010 r.). Dlatego też zdaniem Ministra Finansów nie było konieczności wysyłania ponownie tytułów wykonawczych wraz zastosowanym środkiem egzekucyjnym. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że wystawione zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z 6 października 2010 r., odpowiadało wzorowi zamieszczonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541, ze zm.) i zawierało wszystkie niezbędne elementy o których traktuje art. 67 § 2 u.p.e.a. Minister Finansów wskazał też, że zgodnie z art. 81 § 1 i § 1a u.p.e.a. zajęcie rachunków bankowych dotyczy wszystkich rachunków prowadzonych w banku należących do Skarżącego i to niezależnie od tego czy jest ich jedynym posiadaczem, czy oprócz niego posiadaczami rachunków są jeszcze inne osoby fizyczne. Odnosząc się do nie wskazania w tytułach wykonawczych małżonki Skarżącego Minister Finansów podkreślił, że podniesiony środek odwoławczy, w istocie odpowiada środkowi zaskarżenia jakim jest "zarzut" uregulowany w art. 33 i art. 34 u.p.e.a. Organ odwoławczy podkreslił, że jako takie zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne i nie mogą być rozpatrywane w trybie skargowym. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie złożył Skarżący, który wniósł o jego zmianę, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania a także zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Postanowieniu Ministra Finansów Skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego a w szczególności art. 33 i 34 oraz 81 u.p.e.a. poprzez błędne jego zastosowanie. W uzasadnieniu skargi Skarżący przytoczył argumentację podniesioną uprzednio w skardze na czynność egzekucyjną z 14 października 2010 r. i zażaleniu z 8 grudnia 2010 r. Podniósł, że zobowiązanie stanowiące podstawę do zastosowania zaskarżonego środka egzekucyjnego nie jest zobowiązaniem osobistym a wynika z odpowiedzialności Skarżącego, jako członka zarządu spółki ,,A." Sp. z. o.o. Skarżący wskazał ponadto na akcesoryjny charakter ww. zobowiązania podatkowego i wywiódł z niego brak przesłanek do odpowiedzialności majątkiem wspólnym – jego i żony. Jednocześnie wskazał, że również uzyskiwane przez niego dochody pochodzą z jednoosobowej działalności gospodarczej wchodzącej w skład majątku wspólnego jego i małżonki. Skarżący podniósł ponadto, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wspólnych rachunków bankowych pomimo naruszenia art. 27c u.p.e.a. poprzez nie wskazanie w tytule wykonawczym małżonki. W dalszej części skargi Skarżący wskazał, na treść art. 41 § 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm. dalej “k.r.o."), z którego wywiódł brak odpowiedzialności jego małżonki za zobowiązanie podatkowe stanowiące przedmiot egzekucji. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i przedstawioną w nim argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu - art.145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Poddając zaskarżone postanowienie kontroli legalności Sąd nie znalazł podstaw do jego uchylenia. Wydane przez organ postanowienie jest wyrazem prawidłowo dokonanej subsumpcji przepisów prawa, na tle ustalonego stanu faktycznego. Wskazać należy, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny lub egzekutora konkretnej czynności egzekucyjnej, zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Skarga, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. służy zatem zaskarżaniu czynności o charakterze wykonawczym (zob. też wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 11 kwietnia 2008 r., sygnatura akt III SA/Wa 139/08, niepubl.). W orzecznictwie sądowym jednolicie przyjmuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora (por. wyroki Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 14 marca 2008 r., sygnatura akt III SA/Wa 85/08, niepubl.; z 30 stycznia 2008 r., sygnatura akt III SA/Wa 1262/07, niepubl.; z 28 stycznia 2008 r., sygnatura akt III SA/Wa 1626/07, niepubl.). Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. W tym miejscu należy podkreślić, że istotę i cel skargi na czynności egzekucyjne trafnie oddaje wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 6 listopada 2007 r. (sygnatura akt III SA/Wa 1433/07, LEX nr 495934), w którym stwierdzono: "Skarga na czynność egzekucyjną jest instytucją postępowania egzekucyjnego, celem którego jest przymusowe ściągnięcie wymagalnej należności obciążającej zobowiązanego. Służy ona kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu środków egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny". Skarga na czynności egzekucyjne nie przysługuje więc w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie zarzutów, zażalenia na postanowienia, żądania wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego - w stosunku do wskazanych wyżej - środka zaskarżenia, a jej - opisany wyżej - ograniczony zakres sprawia, że w ramach skargi nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne związane z nieistnieniem egzekwowanego obowiązku skutkujące umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że organ podatkowy badając w postępowaniu przesłanki skargi, prawidłowo nie rozważał tych zarzutów, które mogły być kwestionowane innymi trybami przewidzianymi w prawie (zarzuty z art. 33 pkt 6 lub 10 u.p.e.a.). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają jak wyżej wyjaśniono wyłącznie zarzuty Skarżącego odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Rozpoznając zatem sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego należało ocenić, czy jest ona zgodna z art. 80 u.p.e.a. Sąd ocenił zaskarżony akt administracyjny pod kątem jego zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu organ egzekucyjny, dokonując w niniejszej sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, nie naruszył art. 80 u.p.e.a. Z akt sprawy bezspornie wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W., na podstawie własnych tytułów wykonawczych z [...] lipca 2010 r. o nr od SM [...] do SM [...], o nr SM [...], SM [...] oraz SM [...] wszczął postępowania egzekucyjne wobec Skarżącego poprzez doręczenie do Banku W. S.A. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Z akt sprawy wynika też, iż w badanej sprawie tytuły wykonawcze zostały doręczone Skarżącemu osobiście zanim zastosowano środek egzekucyjny (na tytułach wykonawczych widnieje osobisty podpis zobowiązanego datowany 15 września 2010 r.). Zdaniem Sądu rację ma zatem Minister Finansów stwierdzając, iż nie było konieczności wysyłania ponownie tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zastosowanym środku egzekucyjnym. Tytuły wykonawcze, w oparciu o które prowadzi się postępowanie egzekucyjne są doręczane tylko raz. Z reguły następuje to wraz z dokonaniem pierwszej czynności egzekucyjnej, ale można również doręczyć najpierw same tytuły wykonawcze, a dopiero później zastosować środek egzekucyjny. Minister Finansów prawidłowo ocenił również, że zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego wystawione 6 października 2010 r., odpowiadało wzorowi zamieszczonemu w rozporządzeniu Ministra Finansów z 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomienie zawierało również wszystkie niezbędne elementy wynikające z art. 67 § 2 u.p.e.a. Wskazać ponadto należy, że zastosowany przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., brak zatem było podstaw by skargę na czynność egzekucyjną uznać za zasadną. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi wskazujących na bezprawność zajęcia rachunku bankowego wspólnego dla Skarżącego i jego małżonki wskazać trzeba, że organ egzekucyjny wystawił i wysłał zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w Banku Z. S.A. z 6 października 2010 r., w którym wskazał Skarżącego jako zobowiązanego. Zgodnie zaś z art. 81 § 1 i § 1 a u.p.e.a. zajęcie rachunków bankowych dotyczy wszystkich rachunków bankowych należących do zobowiązanego i to niezależnie od tego czy jest ich jedynym posiadaczem, czy oprócz niego posiadaczami rachunków są jeszcze inne osoby fizyczne. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zarzuty Skarżącego były w tym zakresie niezasadne. Jak wskazano wyżej prawo zezwala bowiem na zajęcie wszystkich rachunków bankowych nie wprowadzając w tym zakresie żadnych rozgraniczeń. Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez Skarżącego okoliczności prowadzenia egzekucji na podstawie tytułów wykonawczych, w których nie wskazano prawidłowo zobowiązanych, ze względu na nieujęcie w tytułach małżonki Skarżącego Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie stwierdza, że okoliczność podnoszona przez Skarżącego w swej istocie odpowiada środkowi zaskarżenia jakim jest "zarzut" uregulowany wart. 33 pkt 10 Jak wskazano zaś wyżej, argumenty podniesione przez Skarżącego w sprawie egzekucji administracyjnej, dotyczące niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych przez u.p.e.a., nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne. W związku z tym ww. zarzut nie odniósł skutku zamierzonego przez Skarżącego, mógł on być bowiem kwestionowany innym trybem przewidzianym w prawie. Argumenty dotyczące nieprawidłowości w wydanych tytułach wykonawczych nie mieściły się w ramach czynności związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego i nie mogło stanowić przesłanek mieszczących się w ramach podnoszonego przez Skarżącego środka zaskarżenia - skargi na czynność egzekucyjną. Reasumując, czynność zajęcia rachunku bankowego wspólnego dla Skarżącego i jego małżonki pomimo wystawienia tytułu wykonawczego jedynie na Skarżącego jest na podstawie art. 81 § 1 i § 1 a u.p.e.a. dopuszczalna z punktu widzenia prawa. Z kolei podnoszona przez Skarzącego problematyka dotycząca niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w u.p.e.a., w istocie wyczerpuje przesłanki zawarte w art. 33 u.p.e.a. i nie można ich kwestionować skargą, o jakiej mowa w art. 54 u.p.e.a. Tak samo należało ocenić zarzut bezprawnego prowadzenia egzekucji z osobistego majątku Skarżącego należności ustalonych z tytułu jego odpowiedzialności jako członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki z o.o. Zarzut ten w istocie odnosił się do niedopuszczalności egzekucji. Ta przesłanka negatywna egzekucji jest przedmiotem zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, który może być wniesiony na podstawie art. 33 pkt 6 u.p.a. Zatem, mając na uwadze przedstawione powyżej konstatacje Sądu odnoszące się do relacji zachodzących pomiędzy skargą (art. 54 u.p.a.) i zarzutami w sprawie prowadzenia egzekucji (art. 33 u.p.a.) należało stwierdzić, że skoro w związku z podnoszoną przez Skarżącego niedopuszczalnością egzekucji przysługiwało mu prawo do wniesienia zarzutu na podstawie art. 33 pkt 6 u.p.a. to niedopuszczalność egzekucji nie mogła być badana w trybie skargi wniesionej na podstawie art. 54u.p.a. Wskazać zatem należy, że w badanej sprawie organy w sposób prawidłowy oceniły wniesioną przez Skarżącego Skargę na czynność egzekucyjną. Z uwagi na powyższe Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.