III SA/Wa 1852/17

| | | Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. Sp. z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi H. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2015 r. i 2016 r. oraz zabezpieczenia jej na majątku podatnika postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca – H. Sp. z o.o. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Argumentowała, że jest jednoosobową spółką kapitałową innej osoby prawnej funkcjonującej na zasadzie przedsiębiorstwa społecznego (stowarzyszenia) przez co sama spółka nie jest podmiotem nastawionym na zysk. Skarżąca wskazała, że nie posiada majątku nieruchomego ani ruchomego, a także innych depozytów i pozabilansowych rezerw pozwalających na opłacenie z własnych środków wynagrodzenia pełnomocnika. Skarżąca wskazywała również na skomplikowany charakter sprawy oraz argumentowała, że bez udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika będzie pozbawiana możliwości obrony swych praw. Skarżąca oświadczyła, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok to 0 zł, a wysokość straty za ostatni rok bilansowy wyniosła -16.824 zł. W toku postępowania spółka nadesłała zeznanie podatkowe CIT-8 za okres od 26 czerwca 2015 r. do 31 grudnia 2016 r., deklarację VAT-7 za I kwartał 2017 r., wyciąg z rachunku bankowego, zawiadomienie o wykreśleniu spółki z rejestru jako podatnika VAT, uchwałę Zarządu Krajowego Stowarzyszenia M. w kwestii przyjęcia rocznego sprawozdania finansowego, informację z KRS dotyczącą Stowarzyszenia M. Ponadto złożono wyjaśnienia dotyczące sytuacji finansowej spółki oraz Stowarzyszenia M. sporządzone przez Zespół Ekonomiczno – Administracyjny Jednostek M. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: W niniejszej sprawie skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Skarżąca uzasadnia swój wniosek, przede wszystkim, brakiem przychodów, majątku oraz okolicznością, że jej jedynym udziałowcem jest stowarzyszenie, przez co sama spółka nie jest nastawiona na zysk. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że należny w niniejszej sprawie wpis od skargi wynosi 500 zł. Zdaniem referendarza sądowego, nie sposób przyjąć, że pozostająca w obrocie spółka prawa handlowego, nawet mimo problemów finansowych, nie jest w stanie uiścić opłaty w tej wysokości. Referendarz sądowy nie kwestionuje faktu, że z dokumentów nadesłanych przez spółkę wynika, że w istocie aktualnie nie uzyskuje ona przychodów. Niemniej jednak, jak wynika z wyjaśnień złożonych w toku postępowania spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji, ani w stanie upadłości. Fakt nieuzyskiwania przychodów wiąże się z procedurą przekształcania u jedynego wspólnika. Jednocześnie wskazano, że spółka nie oświadczyła usług jedyne do września br. Aktualnie przystąpiła do kilku konkursów i przetargów. Wprawdzie podnoszono, że profity z tego tytułu spółka ma uzyskać dopiero w 2018 r., nie sposób jednak przyjąć, że do przetargów staje podmiot, który nie dysponuje żadnym zapleczem finansowym, czy majątkowym. Ponadto, osoba prawna wnosząc o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków. Zauważyć bowiem należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 796/11). W niniejszej sprawie, skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólnika, nie było możliwe. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że jedynym wspólnikiem spółki jest stowarzyszenie, które – jak argumentuje skarżąca – nie jest nastawione na zysk. Referendarz sądowy wskazuje, że w istocie stowarzyszenie jest formą prowadzenia działalności społecznej. Nie zmienia to jednak, faktu, że w wielu przypadkach stowarzyszenia prowadzą również działalność gospodarczą. Tak jest właśnie w niniejszej sprawie. Stowarzyszenie M. jest przedsiębiorcą, uzyskującym przychody z prowadzonej działalności, o czym świadczą chociażby załączone do wniosku dokumenty. W tej sytuacji nie ma powodu, aby na tym etapie przerzucać koszty prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego na podatników. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby – zdaniem referendarza sądowego – do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Oznaczałoby bowiem, iż w razie wystąpienia trudności finansowych wspólnicy spółki w każdym wypadku i bez względu na okoliczności oraz posiadany przez nich majątek mogą odmówić jej dokapitalizowania, a sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien niejako automatycznie przyznać je w żądanym przez stronę zakresie i w istocie przerzucić ciężar ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa. Tym samym wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zarówno w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jak i ustanowienia pełnomocnika nie zasługuje na uwzględnienie. Końcowo odnoszą się do samego wniosku o ustanowenie profesjonalnego pełnomocnika warto dodatkowo zauważyć, że na obecnym etapie postępowania nie ma ustawowego wymogu reprezentowania skarżącej przez profesjonalnego pełnomocnika. Wskazać w tym miejscu można na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008 r. sygn. akt I FZ 154/08, zgodnie z którym, ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 P.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08 wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych – przymus adwokacko-radcowski. Zdaniem referendarza sądowego, ze skargi oraz z pism składanych w toku postępowania przez reprezentującego spółkę pełnomocnika (prokura samoistna) wynika, że jest w stanie samodzielnie dochodzić praw spółki przed sądem administracyjnym bez konieczności udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.