III SA/Wa 1861/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżący M.H. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną (z którą posiada rozdzielność majątkową) i synem. Do majątku zaliczył ½ udziału w domu o powierzchni 220m2. Podał, iż utrzymuje się z wynagrodzenia wynoszącego 152,89 zł, zaś wydatki wynoszą 1.700 zł miesięcznie i składają się na nie alimenty na córkę (800 zł), ubezpieczenie domu (303 zł rocznie), koszty mieszkania (100 zł), opłaty za media (700 zł), koszty leczenia (100 zł). Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przedstawił zeznania podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki, wyrok rozwodowy, rachunek potwierdzający wypłatę wynagrodzenia, umowę o rozdzielności majątkowej. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie NSA z 13 maja 2015 r., II FZ 292/15). To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Co istotne przy rozpatrywaniu wniosku Sąd nie jest ograniczony do analizy złożonego formularza, lecz jest uprawniony – w przypadku uznania tychże oświadczeń za niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, a także w przypadku, gdy oświadczenia te budzą wątpliwości – do zobowiązania wnioskodawcy do złożenia na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stanowi o tym art. 255 P.p.s.a. Tymczasem w niniejszej sprawie ocena rzeczywistej kondycji finansowej Skarżącego nie jest możliwa. Uchylił się on bowiem od udzielenia informacji na temat sytuacji finansowej żony, zasłaniając się istniejącą między małżonkami rozdzielnością majątkową. W orzecznictwie wielokrotnie natomiast akcentowano, iż małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy. Obowiązek ten wygasa dopiero w momencie rozwiązania związku małżeńskiego przez rozwód (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 60 k.r.o.) i sądowego orzeczenia separacji (poza wyjątkiem przewidzianym w art. 614 § 3 k.r.o.). Bez względu zatem na fakt pozostawania w ustroju rozdzielności majątkowej, okoliczność pozostawania w związku małżeńskim, stosownie do art. 27 k.r.o., skutkuje tym, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z 15 lipca 2015 r., II FZ 568/15 i przywołane tam orzeczenie). Z powyższego wynika zatem, że wysokość osiąganych przez małżonkę Skarżącego dochodów, jej sytuacja materialna wpływa na ocenę jego możliwości płatniczych. Dopiero bowiem zestawienie i analiza faktycznie uzyskiwanych przez każdego z małżonków dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, że – jak należy wnioskować z nadesłanego rachunku – żona Skarżącego prowadzi działalność gospodarczą pod firmą P. Rozmiarów tej działalności Skarżący jednak nie ujawnił. Ich poznanie jest o tyle istotne, że zadeklarowany i udokumentowany przez niego dochód wynosi 152,89 zł, zaś wydatki dochód ten znacznie przewyższają. Wysokość tych wydatków Skarżący określił mianowicie na kwotę 1.700 zł, z czego same tylko alimenty na córkę wynoszą 800 zł. Ponadto wspomniana kwota obciążeń nie obejmuje kosztów wyżywienia trzyosobowej rodziny. W rezultacie uznać należało, że Skarżący nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. W związku z tym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.