III SA/Wa 1886/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. Sp. z o.o. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2017 r. w sprawie ze skargi D. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od kwietnia do sierpnia 2015 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone orzeczenie referendarza sądowego Skarżąca D. sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") wniosła o zwolnienie od wpisu od skargi (w kwocie 17.651 zł), wskazując, iż nie posiada żadnego majątku trwałego (nieruchomości, ruchomości, środków trwałych, pojazdów). Spółka w chwili obecnej nie uzyskuje przychodów, a jej działalność została zawieszona. Bilans Spółki na dzień 31 grudnia 2016 r. zamknął się stratą w wysokości 85.359,73 zł. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 1.500.000 zł. Środki pieniężne Spółki zostały zabezpieczone przez urząd skarbowy. W toku postępowania Spółka nadesłała m.in.: zeznania podatkowe i sprawozdania finansowe za 2015 i 2016 r., deklaracje podatkowe VAT-7, wyciągi z rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że mimo iż Spółka obecnie nie uzyskuje przychodów, to, wbrew jej twierdzeniom, nie podjęto kroków w celu zawieszenia działalności (brak w powyższym zakresie informacji w Centralnej Informacji z Krajowego Rejestru Sądowego na dzień wydania postanowienia). Ponadto w stosunku do Spółki nie wszczęto ani postępowania upadłościowego, ani postępowania likwidacyjnego. Skarżąca jest natomiast w trakcie procedury przejęcia przez inną spółkę z o.o. Referendarz sądowy wskazał również, że w 2015 r. przychód Spółki wyniósł ponad 43 mln zł, z kolei w 2016 r. – blisko 22 mln (strata 85.359,73 zł). Jeszcze w styczniu 2017 r. Spółka dokonała sprzedaży towarów na kwotę 831.840 zł netto. Referendarz sądowy zauważył, że porównując kwotę należnego wpisu z wysokością przychodów uzyskiwanych przez Spółkę w latach przednich należy przyjąć, że nie jest to kwota, która przekraczałaby jej możliwości finansowe. Niezależnie od powyższego w uzasadnieniu postanowienia podniesiono, iż Skarżąca nie wykazała, że zdobycie funduszy na uiszczenie wpisu od skargi w drodze dopłat od wspólników, chociażby w części, nie jest możliwe. W dniu 2 sierpnia 2017 r. (data stempla pocztowego, k. 94 akt sądowych) Skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Zażalenie", które zostało uznane przez tut. Sąd za sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 lipca 2017 r. Spółka wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. W sprzeciwie zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., przywoływana dalej jako: "p.p.s.a.") poprzez jego błędne zastosowanie oraz błędne ustalenie stanu faktycznego. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że Spółka osiągała w poprzednich latach wysokie dochody, ale obecnie nie prowadzi już działalności z powodu prowadzonych wobec niej kontroli podatkowych. Skarżąca na dzień złożenia skargi zmuszona została do zawieszenia działalności i nie uzyskuje żadnych przychodów. Skarżąca podniosła także, że referendarz sądowy, powołując się na brak uzyskania dopłat od wspólników Spółki, rozszerzył ustawowe przesłanki udzielenia prawa pomocy przewidziane w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie brak jest dowodów na to, że umowa Spółki przewiduje obowiązek dokonywania dopłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Natomiast stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji stronie, która ze względu na dochody i stan majątkowy nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i z tego względu zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, iż strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Biorąc powyższe pod uwagę należy więc wskazać, iż przyznanie prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez tego, kto wnosi do sądu pismo, podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że referendarz sądowy zasadnie uznał, że Skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem jej prawa pomocy. Należy zauważyć, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym jest wpis od skargi wymagany w kwocie 17 651 zł. Sąd w pełni podziela rozważania referendarza sądowego (poprzedzone wnikliwą i szczegółową analizą przedstawionych dokumentów), które w konkluzji prowadzą do wniosku, że Skarżąca jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Na podstawie przedłożonych przez Skarżącą dokumentów Sąd ustalił, że Spółka w 2015 r. osiągnęła przychód w wysokości 43 724 490,65 zł, zaś w 2016 r. - w kwocie 21 926 721,21 zł. Ponadto, w styczniu 2017 r. Spółka dokonała sprzedaży towarów na kwotę 831 840 zł. Z powyższego nie wynika zatem, aby zapłata 17 651 zł przekraczała jej możliwości finansowe. Należy bowiem zważyć, że to przede wszystkim przychody obrazują rozmiar prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej i jego zdolność finansową. Odnosząc się do argumentu Skarżącej o zawieszeniu prowadzenia działalności gospodarczej, Sąd zauważa, że według informacji zawartych w KRS na dzień wydania niniejszego postanowienia brak jest wzmianki o zawieszeniu działalności Spółki. Również w aktach sądowych brak jest dokumentów potwierdzających zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej przez Spółkę, stąd Sąd uznał oświadczenie Skarżącej za niewiarygodne. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeżeli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje i nie wniósł o ogłoszenie upadłości, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt V SAB/Wa 5/14). Wyjaśnić również należy, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 21 marca 2006 r., sygn. akt II FZ 196/06, obowiązkiem podmiotu, nawet prowadzącego działalność gospodarczą nieobarczoną nadzwyczajnym ryzykiem sporu, jest gromadzenie odpowiednich środków finansowych na koszty sądowe. Zarzut Spółki dotyczący nieuzasadnionego powołania się przez referendarza sądowego na fakt, iż Spółka nie podjęła starań w celu uzyskania dopłat od wspólników, jest chybiony. W szczególności nie można uznać, że rozszerzono przesłanki ustawowe udzielenia prawa pomocy zawarte w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Przesłanki te zostały bowiem oparte na pojęciach nieostrych, które każdorazowo muszą być sprecyzowane w postępowaniu wpadkowym o przyznanie prawa pomocy w odniesieniu do sytuacji konkretnego podmiotu ubiegającego się o przyznanie takiego prawa. W konsekwencji, sąd administracyjny powinien wziąć pod rozwagę różne okoliczności wskazujące na stan majątkowy skarżącego i możliwość ponoszenia przez niego kosztów postępowania, w tym także okoliczność, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15). W tym miejscu zauważyć należy, że jeżeli Skarżąca chciała wykazać, że umowa Spółki nie przewiduje obowiązku ponoszenia dopłat, powinna była przedłożyć stosowny dokument poświadczający prawdziwość swojego twierdzenia, gdyż zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na całokształt powyżej wskazanych okoliczności Sąd uznał, że referendarz sądowy trafnie ocenił, że przesłanka z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie została spełniona. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.