III SA/Wa 1954/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia 1. przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.000 zł, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 16.472 zł, W. G. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł pismo zatytułowane "zażaleniem", które zgodnie z jego treścią zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z 8 grudnia 2009 r. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji materialnej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał wniosek złożony na urzędowym formularzu, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą bezrobotną i nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych. Rodzina, z która zamieszkuje, również nie jest wstanie pokryć tych kosztów. Wniósł również o ustanowienie adwokata, ponieważ nie potrafi samodzielnie bronić swoich racji. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną oraz córką. Łączny dochód osób, z którymi Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, wynosi 4.076 zł. Do wniosku Skarżący załączył zeznania podatkowe za 2008 r., decyzję o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, oświadczenia Skarżącego o braku źródeł dochodu i pozostawaniu bez zatrudnienia, kopie umów o pracę byłej żony i córki, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienie dochodów i wydatków, oświadczenia osób pozostających z Wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, że nie posiadają żadnych dodatkowych źródeł dochodów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej im poniesienie kosztów z tym związanych. W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata tj. w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - P.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącego wynika, że pozostaje on bez zatrudnienia. Nie uzyskuje żadnych dochodów. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Prezydent W. wykreślił z ewidencji działalność prowadzoną przez Skarżącego. Wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z byłą żoną i córką, które uzyskują dochody ze stosunku pracy w łącznej wysokości 4.076 zł brutto. Zgodnie z oświadczeniem Wnioskodawcy miesięczne dochody netto osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym wynoszą 3.167,49 zł. Z kolei miesięczne wydatki na utrzymanie kształtują się na poziomie 1.266,18 zł (w tym na: czynsz, telefon, prąd, gaz, bilet miesięczny, kredyt konsumpcyjny.). Różnica między dochodami a wydatkami wynosi 1.901,31 zł, przy czym w przedstawionym zestawieniu nie uwzględniono kosztów wyżywienia, a także innych produktów pierwszej potrzeby np. środków czystości. Dodatkowo zauważyć należy, iż z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, iż w okresie od października od końca grudnia 2009 r. córka Wnioskodawcy, poza wynagrodzeniem ze stosunku pracy, uzyskała dodatkowy dochód w wysokości 1.530 zł (dofinansowanie do wypoczynku - 300 zł, zapomoga z ZFŚS - 1.230 zł). W konsekwencji, w ocenie Referendarza sądowego, porównanie dochodów osób pozostających ze Skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym z miesięcznymi niezbędnymi wydatkami prowadzi do wniosku, iż czyniąc stosowne oszczędności, istnieje możliwość wygospodarowania z budżetu domowego kwoty 1.000 zł, celem partycypowania w kosztach postępowania sądowego. W konsekwencji, oceniając sytuacją finansową, w której znajduje się Skarżący przyznać należy, iż wypełnia ona przesłanki do przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie częściowego zwolnienia od wpisu od skargi - ponad kwotę 1.000 zł. Skarżący wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Nie wykazał natomiast, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W szczególności wskazać należy na fakt, iż na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego jedynym elementem kosztów sądowych jest wpis od skargi. Skarżący natomiast zostaje zwolniony z obowiązku jego zapłacenia ponad kwotę 1.000 zł. W związku z tym po uiszczeniu wpisu w wysokości 1.000 zł, sprawa Skarżącego zostanie merytorycznie rozpoznana przez Sąd, a w przypadku uwzględnienia skargi, na wniosek Skarżącego, przysługiwać mu będzie zwrot uiszczonego wpisu od organu podatkowego. Jednocześnie Referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz Skarżącego pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w postanowieniu z 27 maja 2008 r. (I FZ 154/08 - dostępne na stronie internetowej NSA). Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa strony skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. (I FZ 240/08 - dostępne na stronie internetowej NSA) wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski (podkr. własne). Reasumując należy stwierdzić, że brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.