III SA/Wa 2020/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od listopada 2012 r. do grudnia 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca F. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnych dochodów, a na miesięczne koszty utrzymania składa się opłata za adres siedziby (69 zł) oraz opłata za rachunek bankowy (25 zł). Wyjaśniła, że środki na wpis od skargi kasacyjnej zostały pożyczone i aktualnie nie jest ona w stanie ich spłacić. Podała wysokość kapitału zakładowego (5.000 zł) oraz stan rachunku bankowego (-100 zł). Wskazała, iż za ostatni rok poniosła stratę w wysokości 1.308,32 zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca oświadczyła, że rachunek został zamknięty z dniem 31 marca 2017 r. Nie posiada udziałów w innych podmiotach. Wyjaśniła, że w przypadku przegranej pełnomocnik zobowiązał się do świadczenia usług pro bono, zaś w przypadku wygranej otrzyma zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz success fee. Dodała, iż nie ma możliwości pokrycia kosztów przez wspólników. Skarżąca przedstawiła zeznania podatkowe, zestawienie przychodów i kosztów, wyciągi bankowe, wniosek o zamknięcie rachunku, deklaracje VAT-7, bilans, rachunek zysków i strat, wydruk z KRS. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z nich stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca była zobowiązana (a który to koszt już uiściła) był wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł. Zdaniem referendarza sądowego nie wykazała ona, iż jej sytuacja uniemożliwia partycypowanie w tym wpisie. Argumentacja Skarżącej koncentruje się wokół takich okoliczności jak zawieszenie działalności gospodarczej, czy brak środków finansowych. Tymczasem nie można tracić z pola widzenia tego, że – jak wynika z dokumentów finansowych – jeszcze w 2015 r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości 13.333,33 zł i poniosła koszty jego uzyskania w kwocie 855.950 zł. Powyższe pozwala na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu. Jakkolwiek nie jest rzeczą referendarza sądowego ocena sposobu, w jaki środki te wykorzystała (wyłącznie jej decyzją jest na jaki cel środki te przeznaczyła), niemniej nie może ona obecnie skutecznie domagać się zwolnienia od kosztów zainicjowanego przez siebie postępowania, a zatem ich przerzucenia na ogół społeczeństwa, w sytuacji gdy mogła przygotować się na ich poniesienie. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje już od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak brak środków finansowych czy zawieszenie działalności gospodarczej. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Prowadziłoby to z kolei do akceptacji stanu sprzecznego z ideą prawa pomocy. Tym samym nie ma powodu, aby na tym etapie koszty prowadzonego przez Skarżącą postępowania przerzucać na podatników. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.