III SA/Wa 204/16

Straszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi F. spółka z ograniczona odpowiedzialnością Sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2013 r. postanawia 1) przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł (słownie: tysiąc złotych) 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. F. spółka z ograniczona odpowiedzialnością Sp. k. (dalej – "skarżąca", "spółka") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (opłaty sądowe i wpis od skargi kasacyjnej). Spółka wyjaśniła, że od kilku lat jej sytuacja finansowa jest bardzo zła i dlatego od dawna nie dysponuje środkami na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W szczególność nie posiada środków na pokrycie wpisu od skargi kasacyjnej, który w sprawie wynosi 22.196 zł. Skarżąca argumentowała, że na skutek decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z [...] sierpnia 2015 r. jej działalność została sparaliżowana. Do chwili obecnej sytuacja ta nie uległa zmianie. Spółka nie uzyskuje dochodów. Rachunki bankowe spółki zostały zajęte. Skarżąca nie posiada żadnych aktywów, które mogłyby posłużyć za źródło sfinansowania kosztów udziału w postępowaniu. Nie posiada środków na rachunkach bankowych i nie może prowadzić działalności gospodarczej. Skarżąca nie posiada również zdolności kredytowej. Ostatni rok bilansowy spółka zamknęła stratą w wysokości 420 zł. Do wniosku spółka załączyła m.in. bilans i rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia do 31 maja 2017 r., bilans i rachunek zysków i strat za 2016 r., historie rachunków bankowych, kopie deklaracji VAT-7, rejestry sprzedaży i zakupów VAT. W toku postępowania spółka wyjaśniła, że żaden przepis prawa nie nakłada na wspólników spółki komandytowej obowiązku partycypowania w kosztach postepowania. Niezależnie od powyższego wspólników na to nie stać i nie wyrażają takiej woli. Skarżąca wskazała również, że wpis sądowy od skargi na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego uiściła ze środków pieniężnych od kontrahenta, które uzyskała ze znacznym opóźnieniem. Z tego samego źródła nie jest możliwe uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej. Skarżąca wyjaśniła ponadto, że nie opłaciła wynagrodzenia pełnomocnika. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej – "P.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej tj. w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osoba prawna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności, zauważyć należy, że zasadą jest, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a.). Powyższe oznacza, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. W rozpoznawanej sprawie przyznanie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie tj. w zakresie całego wpisu od skargi kasacyjnej i opłat sądowych, nie jest zasadne. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy uwarunkowane jest niemożnością zgromadzenia odpowiednich środków m.in. na wpis sądowy, a nie trudnościami – nawet istotnymi – w ich zgromadzeniu. Na obecnym etapie postępowania kosztem, którego poniesienie jest niezbędne do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę jest wpis w wysokości 22.196 zł. W ocenie referendarza sądowego, z oświadczeń i dokumentów dotyczących sytuacji finansowej spółki wynika, że w istocie, w obecnej sytuacji nie jest ona w stanie uiścić tego wpisu w całości. Zauważyć bowiem należy, że aktualnie sytuacja finansowa spółki jest wyjątkowo skomplikowania. Z przedstawionych przez spółkę danych wynika bowiem, że skarżąca nie uzyskuje przychodów z prowadzonej działalności. Ma zajęte rachunki bankowe. Nie ma zdolności kredytowej. Nie posiada środków trwałych. Powyższe, w ocenie referendarza sądowego, nie oznacza jednak, że spółka w ogóle nie jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania. W orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z prowadzoną działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (postanowienia NSA z 28 marca 2014 r., I OZ 232/14, z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Ponadto, przedsiębiorca pozostający w obrocie prawnym, nawet jeśli nie prowadzi statutowej działalności obowiązany jest partycypować w kosztach wszczętego postępowania. Zauważyć również należy, że w bilansie na dzień 31 maja 2017 r. spółka wykazała należności krótkoterminowe na kwotę 45.503 zł. Być może środki te (podobnie jak na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego) uda się odzyskać i ich część przeznaczyć na koszty postępowania. W ocenie referendarza zwalnianie skarżącej w całości z wpisu od skargi kasacyjnej i ewentualnych opłat sądowych byłoby przedwczesne. Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy za zasadne uznał zwolnienie skarżącej z obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 zł. O częściowym zwolnieniu skarżącej od wpisu od skargi kasacyjnej zadecydował również fakt, że skarżąca na etapie postępowania przed Sądem I Instancji poniosła już znaczące koszty – uiściła wpis sądowy w wysokości 44.392 zł. W ocenie referendarza sądowego, powyższe okoliczności, a także konieczność umożliwienia skarżącej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy we wskazanym zakresie. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.