III SA/Wa 2048/06

WyrokWSA w Warszawie2006-11-09

Skład orzekający: Krystyna Kleiber, Joanna Tarno, Hieronim Sęk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami, pomimo braku całkowitej nieściągalności tych należności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia należności z tytułu składek. Nie stwierdzono całkowitej nieściągalności należności, a sytuacja materialna i rodzinna skarżącego nie uzasadniała umorzenia w oparciu o przesłanki "ważnego interesu" lub "ciężkich skutków dla rodziny", zwłaszcza przy możliwości spłaty zadłużenia w systemie ratalnym.
Stan faktyczny
Skarżący W.O. wystąpił o umorzenie zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami, powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na posiadany przez skarżącego majątek (mieszkanie, samochód, udział w nieruchomości rolnej) oraz dochody z działalności gospodarczej i zatrudnienia żony, które pozwalają na spłatę zadłużenia, choćby w systemie ratalnym. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że opłacenie należności pozbawiłoby rodzinę środków do życia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędzia WSA Joanna Tarno, Asesor WSA Hieronim Sęk (sprawozdawca), Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2006 r. sprawy ze skargi W. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływany dalej jako "Prezes Zakładu"), w wyniku złożonego przez W. O. - Skarżącego w niniejszej sprawie, wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (powoływanego dalej jako "Zakład") z dnia [...] marca 2006 r., którą to decyzją odmówiono umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. Skarżący pismem z dnia 16 grudnia 2005 r. wystąpił o umorzenie ww. należności, które wynikały z decyzji Zakładu z dnia [...] grudnia 2004 r. Wnioskując o ich umorzenie powołał się na art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 ze zm.; powoływanej dalej jako "u.s.u.s.") oraz § 3 ust. 1 pkt l i pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365; powoływanego dalej jako "rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r."). W uzasadnieniu podniósł, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani majątkiem, który mógłby zbyć celem zaspokojenia należności na rzecz Zakładu. Wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób z której dochód, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodów, wynosi około 965 zł miesięcznie. Żona natomiast uzyskuje dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości średnio 1.380 zł (brutto) miesięcznie. Dochód ten wystarcza jedynie na zaspokojenie bieżących potrzeb rodziny, w tym leki przyjmowane z uwagi na chorobę Skarżącego. Nadmienił, iż ze względu na wiek nie jest w stanie znaleźć innego, lepiej płatnego zajęcia. Podkreślił, że ma na utrzymaniu dwoje studiujących dzieci, przy czym czesne córki za rok akademicki wynosi 3.500 zł i jest płatne w miesięcznych ratach. Córka jest przy tym osobą całkowicie niezdolną do pracy do listopada 2007 r. i z tego tytułu otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 423,31 zł netto miesięcznie. Decyzją z dnia [...] marca 2006 r. Zakład działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i ust. 4, art. 28 ust. 1 - 3a oraz art. 32 u.s.u.s. w związku z § 1 i § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., stwierdził, że brak jest podstaw do umorzenia ww. należności. Za zgodne ze stanem faktycznym przyjął okoliczności dotyczące sytuacji materialnej Skarżącego przytoczone we wniosku o umorzenie należności. Dodał ponadto, że Skarżący, poza powyższym zadłużeniem, nie posiada innych zobowiązań, w tym podatkowych. W 2003 r. osiągnął przychód w wysokości prawie 9.000 zł, a w 2004 r. i 2005 r. uzyskał dochód brutto w wysokości odpowiednio 40.526,28 zł i 38.227,04 zł. Organ stwierdził, iż Skarżący posiada mieszkanie własnościowe o wartości około 50.000 zł oraz samochód o wartości około 12.000 zł. Ponadto, jest właścicielem w 1/3 części nieruchomości rolnej zabudowanej, uzyskał płatność bezpośrednią do gruntów rolnych na 2004 r. w łącznej wysokości l.027,67 zł oraz dopłatę z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarczych w wysokości 554,40 zł. Powołując się na art. 28 u.s.u.s. oraz rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. Zakład podkreślił jednak, że ważny interes uzasadniający umorzenie należności z tytułu składek mogą uzasadnić jedynie okoliczności wyjątkowe. W ocenie organu pierwszej instancji mimo ponoszonych wydatków związanych z leczeniem Skarżący nie wykazał, iż opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby jego oraz rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Uzyskiwane dochody z prowadzonej działalności gospodarczej pozwalają na uregulowanie zobowiązań z tytułu składek, chociażby w układzie ratalnym. Zdaniem Zakładu brak prowadzonej egzekucji zaległych składek potwierdzającej całkowitą nieściągalność, posiadany majątek, uzyskiwany stały dochód, fakt uregulowania składek za miesiące październik i listopad 2004 r., jak również bieżące opłacanie składek od grudnia 2004 r., a także możliwość spłaty zobowiązań w układzie ratalnym oraz niewykazanie, iż uregulowanie zadłużenia pociągnęłoby za sobą wyjątkowo ciężkie skutki dla Skarżącego i jego rodziny, prowadzi do wniosku, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za umorzeniem należności z tytułu zaległych składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wywodził, że wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie jest w stanie opłacić należności z tytułu składek bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i rodziny. Zasadność umorzenia argumentował analogicznie jak we wniosku o umorzenie z dnia 16 grudnia 2005 r. Odwołał się do niskich dochodów, kosztów ponoszonych na leczenie własne i córki, utrzymywanie niepracującego syna. Podkreślił, że kwota należności z tytułu zaległych składek wynosi niemal 70.000 zł, a wartość posiadanego majątku, w skład którego wchodzi mieszkanie oraz dwunastoletni samochód osobowy jest mniejsza niż to zadłużenie. Poza tym wskazany majątek służy zaspakajaniu podstawowych potrzeb życiowych rodziny, a samochód jest narzędziem pracy. Odnosząc się od posiadanego udziału w nieruchomości rolnej wskazał, że nieruchomość ta jest obciążona prawem dożywotniej służebności, zaś środki uzyskiwane z dopłat w całości wykorzystywane są na utrzymanie tego gospodarstwa. Zdaniem Skarżącego nie ma możliwości, aby mógł spłacić zadłużenie w układzie ratalnym bez znacznego pogorszenia sytuacji własnej i rodziny. Prezes Zakładu decyzją z dnia [...] maja 2006 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podtrzymując argumentację w niej zawartą wskazał, że wartość majątku wspólnego podlega ocenie pod kątem możliwości płatniczych dłużnika z uwzględnieniem minimum egzystencji niezbędnego dla zapewnienia funkcjonowania rodziny, które badane jest według obiektywnych kryteriów funkcjonujących w systemie prawnym, określających granice ochrony usprawiedliwionych interesów dłużnika, tj. przepisów Kodeksu pracy, Kodeksu postępowania cywilnego oraz ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W świetle tych unormowań w szczególności podlega ochronie mienie niezbędne do zarobkowania oraz kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Ponadto, w myśl art. 29 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) w związku z art. 31 u.s.u.s. podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające z ustawy zobowiązania podatkowe, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność obejmuje również majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i małżonka. W toku postępowania Skarżący nie przedłożył żadnego dokumentu świadczącego o zniesieniu, ustaniu lub ograniczeniu ustawowej wspólności majątkowej. Zatem wynagrodzenie uzyskiwane przez małżonkę Skarżącego jest objęte wspólnością ustawową i w konsekwencji odpowiada ona za jego zobowiązania. Prezes Zakładu stwierdził również, iż Skarżący opłaca terminowo bieżące składki, a pomimo dodatkowych obciążeń finansowych związanych z leczeniem nie zaciąga nowych zobowiązań. Zdaniem więc organu posiadany przez Skarżącego majątek, osiągany dochód oraz ponoszone bieżące wydatki i koszty leczenia nie uniemożliwiają spłaty zadłużenia w układzie ratalnym, zwłaszcza, że jego zawarcie powoduje wstrzymanie naliczania odsetek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu i decyzji utrzymanej przez nią w mocy oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu, wskazując przyczyny powstania zadłużenia wobec Zakładu, stwierdził, że bez swojej winy ponosi negatywne skutki błędnie wydanej przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzji o objęciu ubezpieczeniem społecznym rolników, a następnie wyłączeniu z tego ubezpieczenia z mocą wsteczną, co z kolei doprowadziło do wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem społecznym w Zakładzie i koniecznością spłaty zaległych składek. Powołując się na treść art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. argumentował, że we wnioskach o umorzenie należności wskazywał, iż ze względu na stan majątkowy oraz sytuację rodzinną nie jest w stanie uregulować zadłużenia z tytułu składek. Zakład błędnie natomiast ocenił, iż zgromadzony w postępowaniu materiał dowodowy tego nie potwierdził. Ponownie przedstawiając szczegółowo swoją sytuację rodzinną i majątkową oraz osiągane dochody wskazał, że dochód w kwocie 1.765,00 zł miesięcznie przeznaczany jest w całości na zabezpieczenie egzystencji czteroosobowej rodziny, w tym na bieżące wydatki (tj. opłacenie czynszu za mieszkanie oraz wszystkich innych opłat z tym związanych), zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych (jedzenia, środków czystości, ubrania), koszty związane z leczeniem córki, zakup leków oraz specjalnej żywności dla osób chorych na cukrzycę. Kwota uzyskiwanego dochodu jest niska i nie wystarcza na utrzymanie czterech osób na podstawowym poziomie życia, a dodatkowe uszczuplenie jej o kwoty stanowiące spłatę zaległych składek z pewnością doprowadzą do braku możliwości utrzymania i "życia w nędzy". W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku - decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Granice niniejszej sprawy nakreślone zostały we wniosku Skarżącego z dnia 16 grudnia 2005 r. (wpływ do organu w dniu 19 grudnia 2005 r.), którym wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał siedem przypadków, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek (treść tych przepisów przytoczona została w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji). Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z dnia 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że " (...) Przepis art. 28 ust. 2 ustawy o sus (...) jest oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności, stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.". Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdzie nie zaistniał żaden z przypadków stanowiących o możliwości uznania całkowitej nieściągalności należności wobec Skarżącego. Organy orzekające wskazały, że Skarżący w sposób czynny prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi określone dochody. Żona Skarżącego jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę i z tego tytułu osiąga również dochody. Skarżący jest właścicielem mieszkania o wartości około 50.000 zł oraz współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, a także samochodu osobowego, którego wartość oceniono na około 12.000 zł. Nie było zatem pozbawione podstaw twierdzenia organu, iż w takim stanie rzeczy nie sposób przyjąć, że istnieje stan całkowitej nieściągalności, zwłaszcza, gdy jeszcze organ nie prowadził postępowania egzekucyjnego. Sam Skarżący nie próbował przy tym w ogóle wykazywać, iż spełniona została przesłanka całkowitej nieściągalności. W ocenie Sądu prawidłowo zatem zostało ustalone na dzień wydania zaskarżonej decyzji, iż w stosunku do Skarżącego nie wystąpiła przesłanka całkowitej nieściągalności, a w konsekwencji brak było prawnej możliwości - jak wyżej wyjaśniono - umorzenia należności w oparciu o to kryterium. Z kolei w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to jednakże wyłącznie należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (definicję ustawową płatnika składek zawiera art. 4 pkt 2 u.s.u.s.). Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r., gdzie jako przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne wskazane zostały okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Skarżący w tym zakresie wprost odwołał się do dwóch przesłanek, tj. sytuacji, gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.) oraz przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenia należności (§ 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia). Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z § 3 rozporządzenia także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on, ale nie musi umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Oceniając sprawę pod tym kątem organ odwoławczy, powołując się na zebrany w sprawie materiał dowodowy, stwierdził iż posiadany majątek oraz osiągany dochód przez Skarżącego, jego małżonkę i córkę przy uwzględnieniu wydatków bieżących oraz kosztów związanych z leczeniem pozwala na spłatę zadłużenia. Sytuacja materialna Skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby mogła prowadzić do umorzenia zadłużenia. Organ nawiązał do uzyskiwania przez Skarżącego przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej oraz dysponowania istotnymi walorami majątkowymi (nieruchomościami i nienajniższej wartości samochodem). Wprawdzie organ nie przedstawił w uzasadnieniu decyzji oddzielnych wywodów w tym zakresie w odniesieniu do każdej ze wskazanych wyżej przesłanek, lecz w sposób zbiorczy. Niemniej jednak ustaleń tych nie można uznać za gołosłowne, bowiem mają swoje potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Zważywszy, że sąd w myśl art. 133 § 1 p.p.s.a. wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, konstatacje organu mogły być ocenione przez Sąd. W oparciu o materiał dowodowy nie sposób było uznać, że zachodzi przesłanka, określona w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Dla jej wystąpienia niezbędne jest nie tylko istnienie przewlekłej choroby zobowiązanego, ale także skutek tej choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskiwania dochodu. Skarżący mimo cukrzycy i nadciśnienia tętniczego nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i uzyskał z niej określone dochody. Podobnie, także konieczność sprawowania opieki na chorą córką nie spowodowała braku dochodów z tej działalności. W konsekwencji prawidłowa była kwalifikacja prawna tych okoliczności dokonana przez organy orzekające, które wskazały na te elementy stanu faktycznego i wyciągnęły z nich wniosek, iż nie została spełniona wskazana wyżej przesłanka umorzenia. Z kolei w zakresie oceny wpływu opłacenia należności z tytułu składek na pozbawienie zobowiązanego i jego rodziny możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych, organy orzekające między innymi wskazały na źródła utrzymania rodziny i jej sytuację majątkową. Słusznie też Prezes Zakładu odwołał się do solidarnej odpowiedzialności małżonków za zobowiązania z tytułu zaległych składek. Jest to o tyle istotne, iż w ramach wskazanych w decyzji przepisów egzekucyjnych ochrona wynagrodzenia za pracę związana jest z wysokością minimalnego wynagrodzenia. A zatem ustawodawca w istocie przewiduje swoisty próg, który ma zapewniać minimum egzystencji. Należy więc przyjąć, iż ewentualne przeznaczanie "nadwyżki" wynagrodzenia na spłatę zadłużenia z tytułu składek nie może stać w kolizji z przepisem § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. Tym samym nie jest dowolnym wniosek organów, iż stan majątkowy Skarżącego w rozpoznanej sprawie nie jest taki, aby prowadził do pozbawienia możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych przy jakiejkolwiek spłacie istniejącego zadłużenia. Skoro organ jest władny w świetle prawa egzekwować na drodze przymusu administracyjnego (sądowego) określone kwoty, to tym bardziej należy przyjąć istnienie możliwości ich dobrowolnego uiszczania przez zobowiązanego. W tej sytuacji nie bez znaczenia jest również mocno akcentowana przez organy orzekające możliwość wystąpienia do Zakładu o zawarcie układu ratalnego, co bez wątpienia ma wpływ na wysokość odsetek ze względu na opłatę prolongacyjną, która jest o połowę niższa. Wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy umorzenia należności, niemniej jednak brak podjęcia jakichkolwiek działań w zakresie zawarcie układu ratalnego przez Skarżącego świadczy o niepodejmowaniu wszelkich możliwych starań zmierzających do zniwelowania istniejącego zadłużenia. Jest to o tyle istotne, iż organ podnosi również, że Skarżący nie posiada innych zaległości lub zobowiązań. Taki stan rzeczy świadczy więc o ich systematycznym zaspokajaniu. W tej sytuacji nie jest także pozbawiony podstaw wniosek organu, iż Skarżący może uiszczać należności z tytułu składek bez skutku o jakim mowa w analizowanym przepisie. Wobec powyższego Sąd nie mógł uwzględnić zarzutu, iż wadliwie oceniona została przez organy sytuacja wnioskodawcy. Ustalenia i wnioski, jakie przy wydawaniu decyzji poczyniono mieszczą się w ramach prawem przewidzianych, tak z punktu widzenia prawa procesowego, szczególnie zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), jak i prawa materialnego. Brak istnienia przesłanek zawartych w ww. rozporządzeniu uniemożliwiał umorzenie należności. Dla ścisłości dodać należy, że wskazane wyżej przepisy o umarzaniu należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne znajdowały odpowiednie zastosowanie także do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 32 u.s.u.s.). Przy ocenie prawnej zaskarżonej decyzji nie mogły mieć natomiast żadnego znaczenia podnoszone przez Skarżącego w skardze i w toku postępowania administracyjnego przyczyny oraz okoliczności związane z powstaniem przedmiotowego zadłużenia. Sprawa odpowiedzialności z tytułu składek, jak wynika z akt sprawy, została rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu i poddana stosownej kontroli sądu. Nie mogła zatem podlegać ani badaniu, ani kwestionowaniu w tym postępowaniu sądowym. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności składkowych może być ponawiany i każdorazowo podlega ocenie organu rentowego - Zakładu. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do Zakładu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i wnioski, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło