III SA/Wa 2055/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi N. Sp. z o. o z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca N. Sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na toczące się postępowania kontrolne, które istotnie ograniczyły działalność operacyjną spółki. Skarżąca wskazała, że obecnie jest zagrożona upadłością i ma problemy ze zgromadzeniem kwoty wpisu od skargi kasacyjnej. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że Skarżąca posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł, środki trwałe w wysokości [...] zł, a za rok 2016 osiągnęła zysk w wysokości [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przedłożyła bilans za 2015 i 2016 r. rachunek zysków i strat za 2014 i 2015 r., wykaz środków trwałych, zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 i 2017 r., deklaracje VAT-7 od października 2017 r. do marca 2018 r., zestawienie obrotów i sald. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty postępowania jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. Strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna więc mieć świadomość obowiązku ponoszenia tych kosztów i wnosząc o zwolnienie z nich uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (zob. postanowienie NSA z 26 lutego 2013 r., I FZ 27/13). W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie jest wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 1.000 zł. Zdaniem referendarza sądowego Skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Jej argumentacja koncentruje się wokół takich okoliczności jak toczące się postępowania kontrolne, nieprowadzenie aktywnej działalności gospodarczej oraz wynikający z tego brak środków pieniężnych. Tymczasem przy ocenie zaistnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy nie można tracić z pola widzenia sytuacji, w jakiej się ona znajdowała we wcześniejszym okresie. Z dokumentów finansowych (złożonych w niniejszej sprawie oraz sprawie o sygn. akt III SA 3625/17) wynika natomiast, że w 2014r. Skarżąca osiągnęła przychód w wysokości [...] zł (rachunek zysków i strat), a w 2015 r. przychód w wysokości [...] zł (CIT-8), w 2016 r. przychód [...] zł (CIT-8). Powyższe wyniki finansowe pozwalają na wniosek, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczyć sobie w stosownym czasie środki finansowe na pokrycie żądanego wpisu (1.000 zł). Także w orzecznictwie kładzie się nacisk na to, że każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów spraw sądowych związanych z tą działalnością i mieć wygospodarowane na ten cel środki finansowe (zob. postanowienie NSA z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14). Akcentuje się również, że z całą pewnością wymóg "ostrożności" obowiązuje od daty wszczęcia postępowań podatkowych (zob. postanowienie WSA w Warszawie z 20 kwietnia 2016 r., III SA/Wa 52/16). W niniejszej sprawie do takiego właśnie wszczęcia postępowania kontrolnego doszło w 2014r. Z tych wszystkich względów nie może mieć decydującego znaczenia argumentacja Skarżącej skupiająca się wokół takich okoliczności jak prowadzenie postępowań kontrolnych, nieprowadzenie aktywnej działalności gospodarczej, czy brak środków pieniężnych. Przyjęcie takiej argumentacji prowadziłoby bowiem do wniosku, że w zasadzie każdy podmiot, który przykładowo zrezygnował z aktywności i zawiesił działalność gospodarczą albo względem którego prowadzona jest egzekucja administracyjna, powinien być zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Nie można również w niniejszej sprawie pominąć tego, iż na początku 2015 r. Skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi (w kasie i na rachunkach) w wysokości [...] zł, a na koniec 2016 r. [...] zł co wynika z przedstawionych bilansów. Trudno ją zatem uznać za podmiot rzeczywiście potrzebujący prawa pomocy. Możliwość przyznania tego prawa dotyczy bowiem jedynie tych podmiotów, które wykażą, że nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tego zaś Skarżąca nie wykazała. Wobec tego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.