III SA/Wa 2077/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług kwoty podatku do zapłaty za miesiące od marca do września 2012 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca A.K. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Powołała się m. in. na fakt zajęcia konta bankowego oraz konieczność ratalnej spłaty zaległości podatkowych. Wskazała, że źródłem jej utrzymania jest działalność gospodarcza, z której uzyskuje ok. 4.000 zł oraz wynagrodzenie za pracę wynoszące ok. 2.000 zł. Dodatkowo syn otrzymuje rentę po zmarłym ojcu w wysokości 420 zł. Skarżąca wskazała, że po uregulowaniu płatności z tytułu układów ratalnych pozostaje jej kwota ok. 1.000 zł, z której zmuszona jest utrzymać siebie i dorastającego syna. Skarżąca przedstawiła deklaracje VAT-7, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, tytuły wykonawcze, zeznanie podatkowe, decyzje w sprawie układów ratalnych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca wskazała, że jej wynagrodzenie za pracę również zostało zajęte. Przedstawiła dokumenty dotyczące wydatków, w których partycypuje w zakresie utrzymania domu należącego do jej matki. Jednocześnie wśród tych wydatków wymieniła podatek od nieruchomości (100 zł), ubezpieczenie domu (150 zł), opłaty za wodę (425 zł), gaz (400 zł), telefon (140 zł), dojazdy syna do szkoły (55 zł), lekarstwa (100 zł). Skarżąca podkreśliła, że z uwagi na zajęcie konta bankowego i wynagrodzenia za pracę nie ma aktualnie środków do życia. Przedłożyła zaświadczenie o wynagrodzeniu, zestawienie przychodów i kosztów za 2015 r., decyzje w sprawie układów ratalnych, zawiadomienia o zajęciu, tytuły wykonawcze, wyciągi bankowe. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Instytucja ta ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które nie osiągają żadnych dochodów, lub też osobom o bardzo niskich dochodach, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie ponosić kosztów związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2015 r., I FZ 488/14). Z tego też względu osoby znajdujące się w takiej sytuacji mają prawo ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 P.p.s.a.) lub w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (tak w niniejszej sprawie), gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej postanowieniu poprzez "wykazanie" należy rozumieć swoiste przekonanie Sądu co do zasadności przyznania prawa pomocy, objawiające się w szczególności przedstawieniem np. dokumentów, oświadczeń pozwalających Sądowi na pełny wgląd w sytuację majątkową osoby wnioskującej, która następnie poddana zostaje weryfikacji, celem zbadania, czy występują przesłanki konieczne do przyznania tego prawa. W niniejszej sprawie argumentacja Skarżącej koncentruje się wokół takich okoliczności jak: zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę i renty rodzinnej oraz konieczność spłaty w ratach zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku od spadków i darowizn. Znajdują one odzwierciedlenie w szeregu złożonych przezeń dokumentów w postaci zawiadomień o zajęciu, tytułów wykonawczych, decyzji udzielających ulgi w spłacie zaległości podatkowych. Referendarz sądowy nie neguje trudności jakie wiążą się z faktem prowadzenia egzekucji, niemniej wyłącznie ta okoliczność nie może przesądzić o braku środków na pokrycie kosztów sądowych. Skarżąca pomimo kłopotów z zadłużeniem i przymusowym zajęciem rachunku bankowego, osiąga bowiem obrót w skali, która powinna pozwolić jej na uiszczenie tych kosztów, w tym wpisu od skargi w wysokości 2.000 zł. Przykładowo w 2014 r. z samej działalności gospodarczej osiągnęła ona przychód w wysokości 439.500,11 zł. Koszty jego uzyskania wyniosły natomiast 401.367 zł. W okresie styczeń-lipiec 2015 r. wielkości te kształtowały się na poziomie odpowiednio 107.599,18 zł i 153.887,18 zł. Powyższe dane nie pozwalają zaliczyć Skarżącej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Tymczasem do takiej właśnie kategorii skierowana jest instytucja prawa pomocy. Jak bowiem zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 1 lutego 2013 r. (II OZ 45/13) instytucja ta ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W tej sytuacji wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych należało załatwić odmownie. Nie zasługuje on na uwzględnienie także z tego powodu, że referendarz sądowy powziął wątpliwości co do zupełności przesłanych wyciągów bankowych. Otóż Skarżąca przedłożyła wyciągi z jednego tylko rachunku. Tymczasem z jego analizy wynika, że na rachunek ten wpływają i przelewane są z niego środki na inny jeszcze rachunek, którego właścicielem jest Skarżąca, a mianowicie [...]. Jego historii Skarżąca jednak nie przedstawiła. Z tych wszystkich względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.