III SA/Wa 2139/14

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 24.03.2015 r. po rozpoznaniu wniosku J.L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. L. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] .05.2014 r Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi; 2. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05). Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) Skarżący J. L. zwrócił się na formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (adwokata lub radcę prawnego). Podał, w szczególności, że: - jest [...] ; - pobiera zasiłek socjalny w wysokości 444 zł netto miesięcznie z pomocy społecznej; - nie jest w stanie opłacić kosztów sądowych oraz profesjonalnego pełnomocnika z wyboru; - płaci czynsz za mieszkanie w wysokości 350 zł miesięcznie, około 100 zł za leki, resztę przeznacza na odzież i wyżywienie; - samodzielnie prowadzi swoje gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego majątku nieruchomego, wartościowych ruchomości, czy oszczędności. Skarżący dołączył kserokopie orzeczenia o niepełnosprawności, zaświadczenia z 13 stycznia 2011r. o wysokości uzyskiwanej pomocy materialnej, umowę najmu mieszkania. Wezwania referendarza sądowego o udzielenie dodatkowych informacji o swojej kondycji życiowej, w szczególności złożenie kalkulacji kosztów życia, nie wykonał. 3) Referendarz sądowy ma świadomość faktu, że sytuacja życiowa i zdolność do ponoszenia kosztów postępowania przez skarżącego była wielokrotnie rozpatrywana przez sądy administracyjne, przy czym ostatnio sądy przyznają mu prawo pomocy. Ma również świadomość faktu, że referendarz sądowy jest rodzajem dysponenta środków publicznych i w procesie podejmowania rozstrzygnięć o prawo pomocy powinien on przestrzegać zaleceń NSA. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się natomiast – a referendarz sądowy, wyrażając dla tych poglądów szacunek, podziela je w całej rozciągłości - że to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04; z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04; z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04 – nie publikowane). W orzecznictwie zwraca się uwagę na skutki niedopełnienia, choćby w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, co uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09, Lex 552404). W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że skarżący nie nadesłał precyzyjnych informacji o uzyskiwanych przychodach i ponoszonych wydatkach w wyniku czego niemożliwe było dokonanie kalkulacji kosztów życia, jak też ustalenie wszystkich okoliczności dotyczących sytuacji życiowej strony. Co więcej, jedynymi wymagalnymi kosztami sądowymi na tym etapie postępowania jest koszt wpisu od skargi. Z tych powodów niemożliwe było orzeczenie o prawie pomocy ponad zakres oznaczony w sentencji. Referendarz sadowy zadecydował o zwolnieniu strony od wpisu od skargi w celu zapewnienia jej bezzwłocznego dostępu do Sądu. Podejmując decyzję w tym zakresie miał na uwadze orzeczenie o stopniu niepełnosprawności strony oraz to, że głównym źródłem utrzymania strony może być zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 444 zł. Zarazem, referendarz sądowy odmawiając przyznania stronie pełnomocnika uzasadnia to tym – poza względami niewykonania wezwania referendarza sądowego - że w postępowaniu przed Sądem I instancji 1. nie obowiązuje przymus adwokacki; 2. strona działająca bez pełnomocnika ma znaczące gwarancje ochrony procesowej (w porównaniu z tą działającą z pomocą pełnomocnika - art. 6, art. 13, art. 134 u.p.p.s.a.), 3. udział pełnomocnika w sprawie nie zmienia (zwiększa) zakresu analizy sprawy przez Sąd, który bada sprawę a niezależnie od postawionych zarzutów; 4. udział pełnomocnika w postępowaniu przed Sadem I instancji nie zwiększa gwarancji dostępu strony do Sądu, ani nie jest warunkiem dostępu do Sądu. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 , § 2, § 3art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.