III SA/Wa 2185/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. sp. z o.o. z siedzibą w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za styczeń 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych M. sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwana dalej "Spółką" lub "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] czerwca 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od gier za styczeń 2010 r. Skarżącej, przy piśmie z 5 września 2013 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z 4 września 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia - w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma - wpisu sądowego od skargi w wysokości 3 376 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, Skarżąca złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych załączając dokumenty potwierdzające dane w nim zawarte, tj.: wyciąg z rachunku bankowego Spółki oraz bilans zysków i strat. W uzasadnieniu wskazała, że obecnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. W ubiegłym roku podatkowym poniosła stratę w kwocie 1 778 766,26 zł. Spółka argumentowała, że w wyniku wprowadzenia nowych przepisów w przedmiocie podatku od gier z tytułu prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, zapłaciła ponad 46 000 000 zł podatku więcej niż gdyby uiszczała podatek na dotychczasowych zasadach. W związku z tym Spółka podejmuje próby zrównoważenia kosztów zwiększonych należności podatkowych, obniżając koszty funkcjonowania firmy, między innymi zmniejszając liczbę zatrudnionych osób oraz wartość środków trwałych. Jednocześnie podkreśliła, że w ubiegłym roku wskaźnik rentowności sprzedaży i kapitału własnego wykazał znaczny spadek, co może wskazywać na zagrożenie dalszego istnienia firmy. W części wniosku dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach, Spółka wykazała, iż posiada środki trwałe o wartości 19 379 613,75 zł, środki pieniężne na rachunku bankowym w wysokości 1 858,38 zł ([...] O/O K. ), poniosła stratę za poprzedni rok obrotowy w wysokości 1 738 766,26 zł, zaś wielkość kapitału zakładowego opiewa na kwotę [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego, Skarżąca przedłożyła: zeznanie CIT-8 za 2012 r., bilans oraz rachunek zysków i strat według stanu na 31 lipca 2013 r., deklaracje VAT-7 za styczeń, luty, marzec, kwiecień i maj 2013 r. oraz obroty i salda, konta bilansowe i wynikowe za okres od kwietnia do czerwca 2013 r. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z 22 października 2013 r. odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca w sprzeciwie od ww. postanowienia wniosła o jego uchylenie oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że majątek Spółki nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w większości automaty do gier o niskich wygranych, które mogą być eksploatowane jedynie do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Jednocześnie z uwagi na fakt, że nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku Spółki jest obecnie zerowy. W ocenie Spółki sprzedaż majątku nieruchomego miałaby charakter nieodwracalny, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji odzyskać może poniesione nakłady finansowe lecz niemożliwe będzie odzyskanie posiadanego majątku. Spółka podkreśliła, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności w tym drastycznie wysokiego podatku. W sytuacji, gdy nie będzie w stanie regulować należności wynikających z jej bieżących kosztów utrzymania, będzie musiała wystąpić o ogłoszenie upadłości. Skarżąca dodała jednocześnie, że z uwagi na ilość zarejestrowanych przed tut. Sądem oraz przed sądami na terenie całego kraju spraw i łączną wysokość wpisów we wszystkich sprawach, nie jest w stanie uiścić wpisu w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 P.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W przypadku osób prawnych, a także innych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.), a zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2 ww. przepisu). Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z 13 maja 2010r. sygn. akt II FZ 185/10 i z 27 maja 2010r. sygn. akt II FZ 255/10). W niniejszej sprawie Spółka złożyła wniosek o przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym - zwolnienia od kosztów sądowych. Wymagalnym kosztem postępowania, na obecnym etapie jest wpis sądowy od skargi w wysokości 3 376 zł. Na Spółce ciąży ponadto obowiązek uiszczenia wpisów sądowych w innych, zawisłych przed tutejszym Sądem, sprawach o sygn. akt od III SA/Wa 2186/13 do III SA/Wa 2191/13. Łączna kwota wymagalnych wpisów we wszystkich zawisłych sprawach wynosi 21 406 zł. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Użyte w art. 246 P.p.s.a. określenie "gdy wykaże" oznacza bowiem, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. W związku z tym strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym dokonując oceny przedstawionych przez Skarżącą w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego okoliczności dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania Skarżącej prawa pomocy. Podkreślić należy, że Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą o dużych rozmiarach i posiada znaczny majątek, o czym przekonują chociażby dane wynikające z deklaracji podatkowej CIT-8 za 2012 r., z której wynika, iż przychody netto z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej za 2012 r. wyniosły 111 705 005,24 zł przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 113 249 582,91 zł. Wprawdzie w tym też roku Skarżąca poniosła stratę w wysokości 1 544 577,67 zł, jednakże podkreślić należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, mającym wpływ na rozliczenia podatkowe, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych (por. w tej kwestii postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 43/11, opubl. w bazie orzeczeń NSA-c.b.o.i.s.). Sąd podziela ugruntowane już w orzecznictwie stanowisko, iż o potencjale do gromadzenia środków finansowych osób prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. Oceniając zatem przekazane informacje wynikające z deklaracji podatkowych VAT-7 w kontekście osiąganych przez Spółkę przychodów z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów stwierdzić należy, iż Skarżąca obraca bardzo wysokimi kwotami pieniężnymi, w zestawieniu z którymi należny wpis sądowy w sprawie niniejszej oraz w innych sprawach zawisłych przed tut. Sądem stanowi wartość niewspółmiernie niską. Podkreślenia wymaga fakt, że z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynika bowiem, iż Skarżąca w okresie od stycznia do maja 2013 r. dokonała sprzedaży jak i zakupów towarów i usług w łącznej kwocie 35 700 669 zł. Tym samym kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej nie pozwalają przyjąć, że nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do zaakceptowania jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Sąd jednocześnie zwraca uwagę, iż przedłożone dokumenty w postaci zestawień obrotów i sald kont wynikowych i bilansowych wskazują, iż Spółka począwszy od kwietnia 2013 r. posiadała środki pieniężne na rachunku bieżącym tj. w miesiącu kwietniu 2013r. w kwocie 1 005 509,62 zł, w maju 2013 r. w kwocie 1 126 084,90 zł, w czerwcu 2013 r. w kwocie 1 383 250,47 zł (konto 130); a także środki na rachunku dewizowym w kwocie 181,20 zł. Ocena wynikająca z powyższych dokumentów potwierdza, że aktualna sytuacja finansowa Spółki nie stanowi przeszkody w partycypowaniu w kosztach niniejszego postępowania sądowego, w tym również w innych sprawach zawisłych ze skarg skarżącej przed tut. Sądem. Za uwzględnieniem wniosku nie przemawiają również okoliczności podniesione w sprzeciwie, albowiem pozostają one bez wpływu na podjętą ocenę o braku podstaw do uwzględnienia wniosku. Wskazywana przez Skarżącą okoliczność, jakoby znaczna część majątku ruchomego Spółki (automaty) nie mogła zostać sprzedana, nie wystarcza dla przyjęcia, aby zachodziły podstawy do zwolnienia osoby prawnej od kosztów sądowych. Skarżąca nie wskazała, jaką część jej majątku stanowią automaty do gier, jednak przy wykazanej, znacznej wysokości obrotów Spółki przyjąć należy, że posiada ona bądź może pozyskać środki, wystarczające na poniesienie wydatków, związanych ze swoim udziałem w sprawie. Oceny możliwości płatniczych Spółki nie zmienia również fakt, że jest ona stroną także w innych, zawisłych przed tut. Sądem sprawach, z czym również wiąże się obowiązek poniesienia należnych wpisów, których łączna wysokość wynosi ponad 21 tysięcy zł, albowiem wszelkie wydatki znajdują pokrycie w zgromadzonym przez Spółkę majątku, którego wartość wielokrotnie przewyższa łączną sumę tychże kosztów. Reasumując, zebrany w toku niniejszego postępowania materiał nie pozwala na stwierdzenie, że w odniesieniu do Skarżącej zachodzi przesłanka wymieniona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, iż strona prowadząca działalność gospodarczą powinna wykazywać się szczególną zapobiegliwością w zakresie finansowania udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, związanym z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/2004, i z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 27/11, opubl. w bazie internetowej NSA - cbois.nsa.gov.pl). Zarówno wielkość posiadanego majątku, rozmiar prowadzonej działalności, jak też wysokość przychodów Spółki, nie wskazuje, aby Skarżąca była pozbawiona środków finansowych. Sąd, mając na uwadze całość przedstawionej wyżej argumentacji na mocy art. 243, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 259 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.