III SA/Wa 2190/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Lucyna Kaligowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca P. S.A. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że od dłuższego czasu nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnego majątku. Podniosła, że akcjonariusze i współpracownicy nie są w stanie udzielić finansowania w kwocie chociażby porównywalnej z kwotą wpisu. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPPr, w którym dodatkowo wskazała, iż w dniu 31 grudnia 2014 r. zawiesiła działalność gospodarczą. W efekcie nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów, a ubiegłe lata zakończyła znaczną stratą. Wyjaśniła, że wszelkie aktywa, w tym udziały zostały zajęte w licznych postępowaniach egzekucyjnych. W związku z brakiem środków bank wypowiedział umowy dotyczące rachunków. Tym samym nie ma ona możliwości nadesłania stosownych wyciągów. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Z uwagi na zawieszenie działalności gospodarczej nie posiada bilansu oraz rachunku zysków i strat za 2015 r. Z tego samego powodu nie może przedłożyć dokumentacji w zakresie aktualnych należności i zobowiązań. Skarżąca nie składa deklaracji VAT. Ujawniła wysokość wynagrodzenia wypłaconego pełnomocnikowi (400 zł netto), zastrzegając, iż nadal trwają rozmowy z jednym z akcjonariuszy w sprawie uregulowania pozostałej części. Skarżąca przedstawiła zestawienie toczących się wobec niej egzekucji. Przesłała także bilans oraz rachunek zysków i strat za lata 2013-2014, wydruk z rejestru przedsiębiorców, zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zeznanie podatkowe za 2014 r. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu podmiotom, którym wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie musi być jednak postrzegane jako wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), co należy mieć na uwadze przy rozstrzyganiu o zastosowaniu tej instytucji. W związku z tym strona występująca na drogę postępowania sądowego powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania oraz wyjątkowości zwolnienia z niego, czego konsekwencją powinno być wykazanie w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie Skarżąca ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem referendarza sądowego wskazany wymóg w niniejszej sprawie nie został spełniony. Zgodnie z art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w interesie której jest wykazanie przesłanek przyznania tego prawa. To zatem wnioskodawca powinien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny tej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej oceny ma sąd. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Z powyższego wynika zatem, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy jedynie tych podmiotów, które wykażą, iż nie są w stanie w żaden sposób zgromadzić niezbędnych na ten cel środków. Tymczasem wyjaśnienia Skarżącej okazały się niezwykle ogólnikowe, a ponadto nie zostały poparte dokumentami źródłowymi. Jej argumentacja zasadza się na takich okolicznościach jak zawieszenie działalności gospodarczej, brak majątku i rachunku bankowego, brak możliwości finansowania ze źródeł zewnętrznych (kredyt, pożyczka pozabankowa, finansowanie przez akcjonariuszy i współpracowników) czy zajęcie w postępowaniu egzekucyjnym wszelkich aktywów. Oświadczenia Skarżącej dotyczące jej bieżącej sytuacji finansowej, nie zostały jednak poparte dokumentami, na podstawie których można było dokonać kompleksowej oceny zasadności jej żądania udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak natomiast zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 29 października 2015 r. (I FZ 355/15) w przypadku spółki kapitałowej ocena jej faktycznej sytuacji finansowej wymaga odniesienia się do jej dokumentacji księgowej (np. bilans, rachunek zysków i strat), zaś w odniesieniu do aktywów pożądane jest w szczególności uzyskanie wyciągów z rachunków bankowych. W niniejszej sprawie brak stosownej dokumentacji księgowej i rachunkowej za 2015 r. Skarżąca umotywowała faktem zawieszenia działalności gospodarczej oraz brakiem wyspecjalizowanych służb księgowych. Tymczasem zdaje się ona zapominać, że na konieczność wywiązania się z obowiązków wynikających z przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.) oraz ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 851 ze zm.) nie ma żadnego wpływu to, czy spółka osiągnęła w danym okresie sprawozdawczym jakiekolwiek dochody (zob. postanowienie NSA z 26 maja 2015 r., II FZ 323/15). Skutki zaniechania sporządzenia odpowiedniej dokumentacji finansowej obciążają zatem Skarżącą. W rezultacie uniemożliwiła ona zweryfikowanie, że istotnie w 2015 r. "nie osiągnęła jakichkolwiek przychodów". Brak jest też wystarczających podstaw do uznania za uprawdopodobnione jej twierdzeń o zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym wszelkich aktywów, o zamknięciu rachunku bankowego, o niemożności uzyskania finansowania ze źródeł zewnętrznych. Skarżąca przedłożyła jedynie zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, zeznanie podatkowe za 2014 r., bilans oraz rachunek zysków i strat za lata 2013-2014. Tym samym nie budzi wątpliwości, iż Skarżąca nie sprostała wymogowi wykazania, że spełnia przesłankę z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Ocena jej sytuacji finansowej, wobec nieprzedstawienia wszystkich wymaganych dokumentów, musiałaby bowiem nastąpić tylko na podstawie jej oświadczenia, że nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Co istotne niniejsze postępowanie nie jest pierwszym jakie Skarżąca zainicjowała i nie jest pierwszym, w którym uchyliła się od wykonania wezwania do udzielenia dodatkowych informacji o stanie majątkowym i dochodach. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.