III SA/Wa 2214/16
WyrokWSA w Warszawie2016-11-29
Skład orzekający: Aneta Trochim-Tuchorska, Sylwester Golec, Beata Sobocha
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie ogólnego pełnomocnictwa do akt rejestracyjnych spółki jest wystarczające do wykazania umocowania pełnomocnika do reprezentowania strony w konkretnym postępowaniu podatkowym, czy też wymagane jest przedłożenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do akt tej konkretnej sprawy?Ratio decidendi
Złożenie ogólnego pełnomocnictwa do akt rejestracyjnych spółki nie jest wystarczające do wykazania umocowania pełnomocnika w konkretnym postępowaniu podatkowym. Zgodnie z art. 137 § 3 Ordynacji podatkowej, dla skutecznego działania przez pełnomocnika konieczne jest dołączenie do akt danej sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Bez takiego dokumentu w aktach sprawy, strona nie może być uznana za działającą przez pełnomocnika, a organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w innych aktach.Stan faktyczny
Spółka T. sp. z o.o. złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. Wniosek został podpisany przez osobę, która nie była członkiem zarządu spółki, a pełnomocnictwo dla niej wygasło. Organy podatkowe dwukrotnie wzywały spółkę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, w tym do przedłożenia pełnomocnictwa. Spółka twierdziła, że posiada ogólne pełnomocnictwo złożone do akt rejestracyjnych. Po nieuzupełnieniu braków, wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił pierwsze postanowienie, wskazując na niejasności wezwania, ale przy ponownym rozpatrzeniu wniosek ponownie pozostawiono bez rozpatrzenia z powodu braku pełnomocnictwa w aktach sprawy. Spółka wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Beata Sobocha (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia oddala skargę
W dniu 3 stycznia 2014 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. (zwanego dalej: "organem pierwszej instancji") wpłynął wniosek z dnia 31 grudnia 2013 r. złożony przez T. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwaną dalej: "Skarżącą") o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r. w związku ze złożeniem korekty deklaracji podatkowej za ten rok. Wniosek został podpisany przez E.J.
Organ pierwszej instancji pismem z dnia 4 lutego 2014 r. na podstawie art. 155 i art. 169 § 1 oraz art. 272 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.) - zwanej dalej: "O.p." wezwał wnoszącego powyższy wniosek do usunięcia w terminie siedmiu dni jego braków formalnych wraz z pouczeniem, że niezastosowanie się do wezwania spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Organ pierwszej instancji poinformował też Skarżącą, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych przewidzianych przepisami prawa podatkowego, gdyż nie został podpisany przez osobę uprawnioną, tj. (zgodnie z KRS) Członka Zarządu skarżącej Spółki – M.S. Organ pierwszej instancji zauważył również, iż pełnomocnictwo z dnia 28 stycznia 2013 r. udzielone E.J. wygasło z dniem 11 grudnia 2013 r., tj. w dacie wykreślenia T.S. z Zarządu skarżącej Spółki. Ponadto organ pierwszej instancji wezwał Skarżącą do przedłożenia wyszczególnionych w piśmie dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Spółka pismem z dnia 11 lutego 2014 r. poinformowała, że nie jest w stanie uzupełnić przedmiotowego wniosku.
Następnie organ pierwszej instancji kolejnym pismem z dnia 20 lutego 2014 r. ponownie wezwał wnoszącego wniosek do usunięcia w terminie siedmiu dni braków formalnych powyższego pisma. Ponadto organ pierwszej instancji w treści ww. pisma sprostował, że w poprzednim wezwaniu z dnia 4 lutego 2014 r. błędnie powołano się na korektę CIT-8 za 2012 r., zamiast na korektę CIT-8 za 2007 r. Skarżąca w odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z dnia 18 lutego 2014 r. poinformowała, że nie znajduje podstawy prawnej do powyższego żądania. W ocenie Skarżącej pełnomocnictwo z dnia 28 stycznia 2013 r. udzielone E.J. przez T.S. na dzień złożenia deklaracji było ważne. W zakresie przedłożenia wskazanych w wezwaniu dokumentów Skarżąca stwierdziła, że jest w stanie dostarczyć przedmiotowe dokumenty za zapłatą kwoty 20.000 zł.
Organ pierwszej instancji z uwagi na nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych powyższego wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r., postanowieniem z dnia 28 marca 2014 r. pozostawił przedmiotowy wniosek bez rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, że w sytuacji złożenia wniosku, podania lub oświadczenia przez pełnomocnika strony inicjującego postępowanie, zgodnie z art. 137 § 3 O.p. konieczne jest każdorazowe złożenie do akt sprawy stosownego pełnomocnictwa, co oznacza, że składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty, pełnomocnik ma obowiązek dołączenia do akt sprawy oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa obejmującego zakresem dane czynności. W związku z powyższym, zdaniem organu pierwszej instancji powołanie się przy wniosku o stwierdzenie nadpłaty na ogólne pełnomocnictwo znajdujące się w ewidencji urzędu skarbowego, nie jest wystarczające dla dopełnienia obowiązku, o którym mowa w art. 137 § 3 O.p.
Skarżąca pismem z dnia 9 kwietnia 2014 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W zażaleniu zarzuciła naruszenie art. 136 oraz art. 137 § 3 O.p., poprzez odmowę rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty wynikającej z korekty zeznania CIT-8 za 2007 r., który został podpisany przez E.J., z powodu uznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego braku odpowiedniego umocowania do występowania w imieniu Skarżącej w przedmiotowej sprawie na podstawie pełnomocnictwa z dnia 28 stycznia 2013 r., złożonego w dniu 18 lutego 2013 r. do akt rejestracyjnych skarżącej Spółki.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "organem odwoławczym") po przeanalizowaniu materiału dowodowego i zarzutów podniesionych w powyższym zażaleniu, postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu zauważył, że z wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wynika, iż w niniejszej sprawie Skarżąca działa przez pełnomocnika. Ponadto Skarżąca nie dołączyła do wniosku dokumentu pełnomocnictwa. Zgodnie z wpisem do KRS do składania oświadczeń woli i podpisywania w imieniu skarżącej Spółki upoważniony jest każdy członek zarządu samodzielnie, tj. na dzień złożenia wniosku z dnia 31 grudnia 2013 r. – M.S. Zdaniem organu odwoławczego, w tak ustalonym stanie faktycznym, jeśli pod pismem podpisuje się osoba, która zgodnie z aktualną informacją zawartą w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie jest uprawiona do reprezentowania Spółki, organ podatkowy pierwszej instancji winien wezwać Spółkę w trybie art. 169 § 1 O.p. do uzupełnienia podpisu pod wniesionym podaniem. Tymczasem wezwaniem z dnia 4 lutego 2014 r. (oraz wezwaniem z dnia 20 lutego 2014 r.) organ podatkowy pierwszej instancji wezwał Skarżącą do uzupełnienia podpisu pod wnioskiem zgodnie z zasadami reprezentacji wynikającymi z rejestru przedsiębiorców KRS uznając, że na tym polega brak formalny wniosku. Jednocześnie jednak organ zakwestionował istnienie pełnomocnictwa dla E.J., mimo tego, że pełnomocnictwo nie zostało złożone do akt sprawy. Fakt wygaśnięcia pełnomocnictwa dla E.J. organ pierwszej instancji wywodził z faktu, że udzielający umocowania członek zarządu w dacie składania wniosku już nie piastował funkcji organu. Organ w wezwaniu nie wskazał na istotną dla legitymacji do działania w imieniu skarżącej Spółki okoliczność nie przedłożenia wraz z wnioskiem pełnomocnictwa dla kogokolwiek do działania w imieniu spółki, za to odniósł się do będącego w jego posiadaniu, choć nie w związku z niniejszą sprawą, złożonego najprawdopodobniej do akt rejestrowych pełnomocnictwa.
Ponadto organ odwoławczy ocenił, że gdyby brak formalny wniosku polegał na braku dołączenia pełnomocnictwa organ podatkowy winien wezwanie z art. 169 § 1 O.p. skierować do pełnomocnika czyli E.J., a nie tak jak to uczynił, do Skarżącej. W ocenie organu odwoławczego, treść ww. wezwania skierowanego do Skarżącej nasuwa wiele wątpliwości, gdyż nie wskazuje na czym de facto polega brak formalny pisma. Nie jest jasne, czy podanie nie zostało podpisane przez osobę upoważnioną, czy może pełnomocnik, choć upoważniony przedłożył wadliwe pełnomocnictwo. Zdaniem organu odwoławczego niejasno sformułowana treść wezwania mogła wprowadzić Skarżącą w błąd, co do zakresu wezwania, co w konsekwencji spowodowało dla niego niekorzystne skutki prawne w postaci pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ pierwszej instancji winien wystosować ponownie wezwanie w trybie art. 169 § 1 O.p., skierowane do wnoszącej podanie o uzupełnienie braku formalnego przedmiotowego podania o dostarczenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej Spółki - stosownie do postanowień art. 137 § 3 O.p. Wezwanie powinno być wysłane na adres Skarżącej, gdyż wnosząca podanie we wniosku o stwierdzenie nadpłaty z dnia 31 grudnia 2013 r. nie wskazała innego adresu do doręczeń. Dopiero po uzupełnieniu wskazywanego braku formalnego organ pierwszej instancji będzie mógł przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia wniosku z dnia 31 grudnia 2013 r.
Organ pierwszej instancji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy, stosownie do zaleceń organu odwoławczego pismem z dnia 3 października 2014 r., wezwał E.J. do uzupełnienia braku formalnego wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku za 2007 r., poprzez dostarczenie oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącej Spółki. W wezwaniu zawarto pouczenie, że niezastosowanie się do wezwania we wskazanym siedmiodniowym terminie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia stosownie do treści art. 169 § 1 O.p. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, Skarżąca (nie zaś osoba wnosząca wniosek o stwierdzenia nadpłaty, do której skierowano wezwanie) poinformowała, że umowa z biurem księgowym S. obowiązywała od dnia 29 stycznia 2013 r. do 3 czerwca 2014 r. W zakresie prowadzonych usług było również sporządzanie deklaracji i korekt zeznań podatkowych. Deklaracje podpisywane przez ww. osobę nie były dotychczas przez organ kwestionowane. Jednocześnie jednak brak formalny wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie został uzupełniony. Wnoszący podanie nie zastosował się do treści wezwania i nie dostarczył w wyznaczonym terminie pełnomocnictwa do działania w imieniu skarżącej Spółki.
Biorąc powyższe pod uwagę organ pierwszej instancji wydał w dniu 5 listopada 2014 r. postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nadpłaty z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2007 r.
Pismem z dnia 19 listopada 2014 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc w nim o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, oraz zarzucając naruszenie następujących przepisów: 1) art. 137 i art. 169 O.p. poprzez ich błędne zastosowanie, 2) art. 217 § 2 O.p. poprzez nierzetelne uzasadnienie rozstrzygnięcia i nie ustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń Skarżącej, a ponadto pominięcie istotnych okoliczności dotyczących udzielenia przez Skarżącą pełnomocnictwa osobie podpisującej deklaracje podatkowe, tj. doradcy podatkowemu E.J. i złożenia tego pełnomocnictwa przed organem.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu powyższego zażalenia postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Przytaczając motywy swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy powołując się na treść przepisów art. 136 i art. 137 § 1, § 2 i § 3 O.p. wskazał, że strona może działać w sprawie przez pełnomocnika. Jednakże dla wykazania, że pełnomocnik został dla strony ustanowiony, niezbędne jest złożenie do akt sprawy dokumentu stwierdzającego jego umocowanie. Obowiązek poinformowania organu o ustanowieniu pełnomocnika w danej sprawie leży po stronie podatnika, a organ podatkowy nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy. Ogólne pełnomocnictwo znajdujące się w aktach rejestracyjnych strony, nie może być uznane za wystarczające.
Organ odwoławczy wskazał też, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, zawartym w jej zażaleniu, do akt niniejszej sprawy dotyczącej wniosku o stwierdzenie nadpłaty, pomimo wezwań organu pierwszej instancji, nie przedłożono pełnomocnictwa dla E.J. W opinii organu odwoławczego, okoliczność, że w urzędzie, w aktach rejestracyjnych znajdowało się pełnomocnictwo udzielone ww. osobie do reprezentowania interesów Spółki oraz sporządzania i podpisywania zeznań i deklaracji, w świetle przytoczonej przez organ odwoławczy argumentacji (w tym także orzecznictwa sądowego) pozostaje bez znaczenia w niniejszej sprawie. Z tego względu złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty przez osobę nie legitymującą się dokumentem pełnomocnictwa do tej konkretnej sprawy, spowodowało brak formalny, który nie został usunięty przez wnoszącego podanie pomimo poprawnego wezwania organu podatkowego pierwszej instancji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy. Organ odwoławczy odnotował również, że prawidłowo skierowano wezwanie na adres Skarżącej, gdyż wnosząca podanie nie wskazała innego adresu do doręczeń. W związku z tym wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r., jako niespełniający warunków formalnych, zasadnie został pozostawiony przez organ pierwszej instancji bez rozpatrzenia.
Skarżąca zaskarżyła następnie powyższe postanowienie organu odwoławczego wnosząc skargę w piśmie z dnia 18 lutego 2015 r., w której wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie następujących przepisów:
1) art. 136, art. 137 § 2 i § 3 O.p., poprzez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nadpłaty został złożony przez osobę nieuprawnioną do reprezentowania Skarżącej oraz że brak było do tej czynności pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego E.J., a także błędne uznanie, że wystąpił brak formalny wniosku i w konsekwencji bezzasadne zastosowanie przepisu art. 169 O.p., podczas gdy organ podatkowy był w posiadaniu pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego E.J., która wniosek sporządziła, podpisała i przesłała do organu podatkowego,
2) art. 217 § 2 O.p., poprzez nierzetelne uzasadnienie rozstrzygnięcia i nieustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń strony, a ponadto pominięcie istotnych okoliczności sprawy.
Skarżąca w uzasadnieniu skargi wskazała, że nie zgadza się z postanowieniem organu pierwszej instancji, jak również z zaskarżonym postanowieniem organu odwoławczego. Organ odwoławczy w sposób błędny uznał bowiem, że Skarżąca nie załączyła stosownego pełnomocnictwa w przedmiotowej sprawie, albowiem pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego, sporządzającego, podpisującego i wysyłającego do organu podatkowego wniosek o stwierdzenie nadpłaty, znajdował się w aktach. Skarżąca zauważyła też, że organ odwoławczy nie wyjaśnił, z jakiego powodu uznał, iż pełnomocnictwo ogólne nie może być uznane za wystarczające, przy czym organ nie wyjaśnił co rozumie pod pojęciem pełnomocnictwa ogólnego i nie wskazał też czy, a jeżeli tak to dlaczego uznał, że pełnomocnictwo od Skarżącej było pełnomocnictwem ogólnym. Organy nie zbadały nawet zakresu pełnomocnictwa, twierdząc, że skoro znajduje się ono w innych aktach, to oznacza, że doradca podatkowy nie został upoważniony do reprezentowania Skarżącej w danym postępowaniu. Zaprzecza to treści i celowi dokumentu, który znajduje się w aktach organów. W ocenie Skarżącej z faktu, iż organ podatkowy przechowuje pełnomocnictwo w "aktach rejestracyjnych" nie może wynikać, że ono nie istnieje bądź nie dotyczy przedmiotowej sprawy, a na pewno bez rzetelnego zbadania jego treści i zakresu, czego organy podatkowe nie uczyniły w swoich rozstrzygnięciach.
Skarżąca wskazała również, że nie sposób przyjąć, iż w sytuacji, gdy organ podatkowy dysponuje pełnomocnictwem udzielonym przez Skarżącą dla doradcy podatkowego, który podpisuje i przesyła pisma do organu, to nie jest on do tego umocowany. Brak też podstawy do przyjęcia twierdzenia, że w takim wypadku (wysłania wniosku o stwierdzenie nadpłaty) koniecznym było udzielenie przez Skarżącą pełnomocnictwa innego niż ogólne. Natomiast organ odwoławczy w tym zakresie w ogóle się nie wypowiedział. Nie odniósł się także w jakikolwiek sposób do zarzutu braku wskazania definicji pojęcia "akta sprawy", którym posługiwał się organ pierwszej instancji, co było podnoszone w zażaleniu. Bez wyjaśnienia więc pozostaje okoliczność, iż pełnomocnictwo to nie zostało wzięte pod uwagę, a na pewno zmiana zarządu skarżącej Spółki nie powoduje odwołania pełnomocnictwa, jak błędnie twierdziły organy podatkowe, nie odnosząc się jednocześnie do powyższego zarzutu. Ponadto zdaniem Skarżącej, organ odwoławczy błędnie przyjął, że pełnomocnictwa udzielonego przez Skarżącą nie było w aktach sprawy, albowiem sam organ odwoławczy wskazuje, że było ono w aktach, z tym że w "aktach rejestracyjnych" Brak jest natomiast w takim wypadku podstaw do twierdzenia, że art. 137 O.p. wymagał, aby w tej konkretnej sprawie koniecznym było udzielenie przez Skarżącą pełnomocnictwa innego niż ogólne. Nieracjonalne jest też wskazywanie, że koniecznym było udzielenie ponownie pełnomocnictwa dla doradcy podatkowego, które to pełnomocnictwo organ podatkowy już posiada, a bez znaczenia jest to, czy znajduje się w aktach rejestracyjnych czy innych, albowiem umocowanie dla pełnomocnika (i to wyrażone na piśmie) było udzielone, niezależnie od tego w jakich aktach organu podatkowego dokument ten się znajdował. Nie sposób więc uznać, że w niniejszej sprawie brak było pełnomocnictwa do działania w imieniu Skarżącej przez doradcę podatkowego E.J., tym samym wbrew twierdzeniom organu, nie można uznać, że wystąpił brak formalny wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Skarżąca zauważyła też, że organ pierwszej instancji nie kwestionował żadnych czynności dokonywanych przez doradcę podatkowego ustanowionego przez Skarżącą. Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się do zarzutów Skarżącej, dotyczących definicji akt sprawy, przedstawionej przez organ pierwszej instancji. Organ pierwszej instancji nie posłużył się ani żadną definicją legalną, ani też żadnym przepisem, dowolnie przedstawiając Skarżącej swoje rozumienie pojęcia akta sprawy. Skarżąca natomiast wskazywała, że składała do organu już znacznie wcześniej pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego E.J. Organ winien zatem dokonać sprawdzenia powyższej okoliczności oraz tym samym treści i zakresu udzielonego pełnomocnictwa. W przedmiotowej sprawie zabrakło czynności mających na celu zbadanie tej kwestii i tym samym organy podatkowe nie wykazały okoliczności, na które wskazywały w swoich rozstrzygnięciach, zaś postępowania nie sposób uznać za prowadzone rzetelnie i z poszanowaniem zasady gromadzenia dowodów i ich oceny. Według Skarżącej, organy podatkowe winny przeprowadzić w sposób rzetelny, ponownie postępowanie, jak również powinny odnieść się do wszystkich argumentów przedstawionych przez Skarżącą. Wyrazem powyższego było także lakoniczne uzasadnienie postanowienia, nie poparte podstawowymi regulacjami prawa cywilnego w przypadku rozpatrywania kwestii dotyczących pełnomocnictwa i jego zakresu.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie powyższej skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a." (w brzmieniu które zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2015r., poz. 658] znajduje zastosowanie w odniesieniu do postępowań sądowych wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia, czy organy podatkowe zasadnie wezwały pełnomocnika Skarżącej, tj. E.J. do przedstawienia pełnomocnictwa do reprezentowania strony skarżącej w postępowaniu podatkowym prowadzonym w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 rok, w sytuacji, gdy pełnomocnictwo ogólne dla tej osoby zostało złożone wcześniej do akt rejestracyjnych Skarżącej, w czasie gdy Skarżąca rozpoczynała działalność gospodarczą.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia organów podatkowych stanowił art. 169 O.p. Artykuł ten w § 1 przewiduje, że jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia, zgodnie zaś z § 4 tego artykułu organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.
Nawiązując do powyższej spornej w niniejszej sprawie kwestii należy zauważyć, że zgodnie z art. 136 O.p., strona może działać przez pełnomocnika chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast przepisy art. 137 § 2 i § 3 O.p. określają formę, w jakiej powinno być udzielone pełnomocnictwo, stanowiąc, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokołu, zaś pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa.
W ocenie Sądu nie można podzielić stanowiska strony skarżącej w kwestii będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, prawidłowy natomiast jest pogląd organów podatkowych. Jak już wskazano powyżej, dla przyjęcia, że strona działa przez pełnomocnika konieczne jest, w świetle art. 137 § 3 O.p., dołączenie do akt oryginału lub urzędowo poświadczonego odpisu pełnomocnictwa. Tylko wówczas można bowiem przyjąć, że pełnomocnik jest skutecznie umocowany do działania w imieniu jego mocodawcy. Do czasu zaś złożenia do akt pełnomocnictwa - zgodnie z wymogiem określonym w art. 137 § 3 O.p. - uznać należy, że strona nie działa przez pełnomocnika. Nie można podzielić poglądu strony, iż dla skutecznego umocowania pełnomocnika w rozpoznawanej sprawie wystarczyło złożenie pełnomocnictwa ogólnego do akt rejestracyjnych Skarżącej. Czym innym jest bowiem udzielenie pełnomocnictwa ogólnego, które obejmuje teoretycznie sprawy, które zostaną wszczęte w przyszłości, a czym innym wykazanie w konkretnej sprawie, że pełnomocnik został ustanowiony. Dla takiego wykazania konieczne złożenie co najmniej uwierzytelnionego odpisu udzielonego pełnomocnictwa do akt danego, konkretnego postępowania. Dopiero od tego momentu pełnomocnik wstępuje do sprawy jako reprezentant strony, z wszystkimi towarzyszącymi temu wstąpieniu konsekwencjami - w tym obowiązkiem doręczania pełnomocnikowi (a nie stronie) pism w toku postępowania w myśl art. 145 § 2 O.p.
Wskazać w tym miejscu również należy, że organ podatkowy nie ma obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania, czy ewentualnie w innym postępowaniu zostało przedłożone już pełnomocnictwo. Nadto podkreślić należy, iż to nie do organu należy decydowanie, czy w danym postępowaniu strona wyraża wolę bycia zastępowaną przez pełnomocnika - wyrazem takiej woli jest każdorazowo (tj. w każdym postępowaniu) przedłożenie do akt danej sprawy dokumentu pełnomocnictwa. Zauważyć też trzeba, że skoro przepis art. 137 § 3 O.p. mówi o aktach, to niewątpliwie chodzi o akta postępowania podatkowego, które zakłada się od chwili wszczęcia tego postępowania, a nie przed jego wszczęciem. Postępowanie nie może bowiem toczyć się przed jego wszczęciem, a zatem nie ma wówczas akt sprawy, do których pełnomocnik mógłby złożyć pełnomocnictwo (czy jego uwierzytelniony odpis). Stąd też przyjąć należy, iż pełnomocnictwo złożone do akt rejestrowych nie stanowi wypełnienia wymogu z art. 137 § 3 O.p.
Odnotować również należy, że zadaniem organu podatkowego jest weryfikacja przedłożonego pełnomocnictwa z punktu widzenia tego, czy zawiera ono umocowanie do działania w sprawie. Organ podatkowy nie ma jednak podstaw prawnych do zastąpienia pełnomocnika w realizacji obowiązku wynikającego z art. 137 § 3 O.p., ponieważ jest to ewidentnie obowiązek pełnomocnika. Dokument pełnomocnictwa powinien był trafić do akt rozpatrywanej sprawy jako wyraz woli strony działania w tej konkretnej sprawie za pośrednictwem pełnomocnika i dowód umocowania konkretnej osoby w takim właśnie charakterze. Organ podatkowy musi mieć na uwadze przede wszystkim zapewnienie stronie możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu. To w gestii strony leży bowiem określenie tego, do jakich konkretnie prowadzonych spraw zgłasza udział pełnomocnika (nawet stale dla niej umocowanego), a w których sprawach potrzeby takiej nie dostrzega. Stąd też nawet najbardziej uzasadnione przekonanie organu, że określona osoba jest pełnomocnikiem strony musi ustąpić przed obowiązkiem upewnienia się w sposób niepozostawiający wątpliwości, iż tak jest w istocie. Stwierdzić bowiem trzeba, że posłużenie się przez organ pełnomocnictwem złożonym na potrzeby innego postępowania, naraża organ w aktualnie prowadzonym postępowaniu na zarzut pozbawienia strony czynnego udziału w postępowaniu. Podobne stanowisko jest szeroko reprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych - np. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2008 r., II FSK 128/08, z dnia 24 października 2007 r., II FSK 1217/06, z dnia 30 kwietnia 2009 r., I FSK 131/09; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 27 czerwca 2008 r., III SA/Wa 2189/07, z dnia 15 kwietnia 2008 r., III SA/Wa 56/08, z dnia 15 stycznia 2008 r., V SA/Wa 2232/07, z dnia 6 listopada 2007 r., III SA/Wa 1604/07, wyrok WSA w Opolu z dnia 30 lipca 2008 r., I SA/Op 135/08, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2010 r., I SA/Ol 765/09, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 maja 2010 r., I SA/Bd 118/10 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Poglądy prezentowane w powołanych orzeczeniach Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela.
Biorąc powyższe pod uwagę należy uznać, że organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie wezwał pełnomocnika Skarżącej do usunięcia braku formalnego przedmiotowego wniosku o stwierdzenie nadpłaty w postaci pełnomocnictwa i następnie wobec upływu wyznaczonego terminu pozostawił wniosek Skarżącej bez rozpoznania na podstawie art. 169 § 4 O.p. W konsekwencji podniesiony przez Skarżącą w jej skardze zarzut naruszenia przepisów art. 136 i art. 137 § 2 i § 3 O.p. należy uznać za niezasadny.
Za niezasadny Sąd uznał również zarzut Skarżącej dotyczący naruszenia przepisu art. 217 § 2 O.p., poprzez nierzetelne uzasadnienie rozstrzygnięcia i nieustosunkowanie się do wszystkich twierdzeń strony, a ponadto pominięcie istotnych okoliczności sprawy. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne odnoszące się do okoliczności, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Ponadto wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w niniejszej sprawie nie była kwestionowana okoliczność, że Skarżąca w przeszłości składała do organu podatkowego pełnomocnictwo dla doradcy podatkowego E.J. Istotne jest jednak to, że stosowne pełnomocnictwo nie zostało przedłożone w sprawie wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za 2007 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło