III SA/Wa 2260/11

Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 września 2011 r. po rozpoznaniu wniosku W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] w przedmiocie zaliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r., 2005 r., 2006 r. i 2009 r na poczet zaległości w podatku od spadków i darowizn za 2000 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżąca od wpisu od skargi 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub zwolnienie od kosztów sądowych albo ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.) i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów utrzymania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 245 § 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Wyjątki od tej zasady mogą mieć charakter ustawowy albo znajdować zastosowanie w instytucji przyznania prawa pomocy, która jest uregulowana w art. 243 i n. u.p.p.s.a. (por. postanowienie z 1 kwietnia 2005 r sygn. II OZ 209/05), jak też samodzielne układanie stosunków z pełnomocnikiem. Jeżeli skarżący zamierza skorzystać z instytucji prawa pomocy, powinien wykazać okoliczności, od zaistnienia których zależy możliwość skorzystania przez Sąd z tej instytucji, natomiast Sąd jest zobowiązany do analizy przedstawionych materiałów, także z uwzględnieniem zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego. 2) W. P., dalej jako skarżąca, w skardze z 6 lipca 2011 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie wnioskiem złożonym na formularzu PPF z 29 sierpnia 2011 r., zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazała, że: - cierpi na liczne schorzenia; - a złą sytuację finansową; - prowadzi wspólne gospodarstwo z córką i synem ([...] i [...] r.); - co miesiąc uzyskuje, ze stosunku pracy, kwotę 1952,07 zł netto; - począwszy do 2008 r. do chwili obecnej przebywała, z przerwami, na urlopie zdrowotnym i wychowawczym; - ponosi obciążenia związane z zakupem książek do szkoły i wyprawki, rachunkami za gaz, czynsz, energie, telefon, zakup leków; - mąż przekazuje skarżącej, Sygn. akt III SA/Wa 2260/11 nieregularnie, kwoty 600,- - 800,- zł . Do formularza PPF skarżąca załączyła zeznania podatkowe PIT za 2010 r., 2009 r., wyciąg z rachunku bankowego, pismo o udzieleniu urlopu dla poratowania zdrowia, zaświadczenie o potrzebie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia, decyzję o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej w latach 2008 i 2009. Do formularza PPF strona załączyła zeznanie o wysokości dochodu za 2009 r. i 2010 r., deklarację rozliczeniową płatnika składek ZUS, wyciąg z rachunku bankowego (ok. 3800,- zł). 3) Wymagane w sprawie koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 100,- zł (w obu sprawach skarżącej, razem – 200,- zł), zatem w stosunku do tej kwoty należy odnieść zdolność strony do natychmiastowego uiszczenia należności. Referendarz sądowy uznał złożone przez stronę oświadczenia, pod rygorem wynikającym z art. 233 § 1 kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, za wiarygodne. Z nadesłanego przez stronę wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżąca dysponuje wolnymi środkami finansowymi. Dysponuje nadto stałymi wpływami pieniężnymi z zakładu pracy (uprzednio z tytułu pozostawania na urlopie dla poratowania zdrowia) oraz od ojca dzieci. Co więcej, zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie ma wpływu na ocenę zdolności ponoszenia kosztów sądowych przez stronę. Z punktu widzenia oceny zasadności przyznania prawa pomocy, istotny jest natomiast obowiązek wzajemnej pomocy ciążący na małżonkach z mocy ustawy, niezależnie od istniejącego między nimi ustroju majątkowego. Rozdzielność majątkowa odnosi się bowiem nie do wzajemnych obowiązków małżonków, lecz do ich majątków (postanowienie NSA z 1 września 2010 r. II FZ 421/10). Referendarz sądowy zwraca uwagę, że ocena sytuacji majątkowej strony, wyrażona w decyzjach Prezydenta m. W., dotyczyła lat 2008 r. i 2009 r., czyli okresu, którego dotyczyły postanowienia referendarza sądowego uprzednio wydane w sprawach skarżącej. Stąd ograniczenie skuteczności stwierdzeń tam zawartych dla oceny sytuacji strony w 2011 r. Mając jednak na uwadze zadeklarowany stan zdrowia strony i wydatki związane z poratowaniem zdrowia, jak również fakt posiadania dwójki dzieci i nakładów związanych z obowiązkiem szkolnym, referendarz sądowy uznał konieczność - także ze względu na krótki termin uiszczenia wpisu od skargi - zwolnienia strony od kosztów wpisu od skargi. Sygn. akt III SA/Wa 2260/11 Skarżąca w treści formularza PPF, w którym rozszerzyła wniosek o przyznanie prawa pomocy – o ustanowienie pełnomocnika z urzędu – nie wskazała przyczyn, dla których ustanowienie pełnomocnika byłoby w jej sprawie uzasadnione. Niezależnie od tego, ze przymus adwokacki nie występuje na tym etapie postępowania, to z wyciągu z rachunku bankowego wynika, ze strona posiada wolne środki finansowe. Wniosku o posiadaniu środków na potencjalne uiszczenie należności z tytułu działania pełnomocnika nie niweczy zestawienie zadeklarowanej przez stronę kalkulacji kosztów życia z uzyskiwanymi dochodami i zapisami środków na rachunku bankowym. Strona posiada także wolność w sposobie sformułowania umowy z pełnomocnikiem, jeżeli chodzi o termin, wysokość i warunki dokonania zapłaty należności. Odmowę ustanowienia pełnomocnika z urzędu na tym etapie postępowania referendarz sądowy uniezależnił od uwag poczynionych na wstępie i wskazań wynikających z orzecznictwa NSA o wzajemnych obowiązkach małżonków. 4) Mając na uwadze powyższe referendarz sądowy, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2, §3art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., uznał, jak w sentencji.