III SA/Wa 230/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Anna Zaorska po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy - W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału III, wzywające do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł, T. W. (dalej - "Skarżący" lub "Wnioskodawca") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z wpisu sądowego w całości, z przyczyn nadzwyczajnych. Wskazał, że jest przedsiębiorcą starającym się od 2008 r. o pomoc publiczną. Boryka się obecnie z wieloma problemami finansowymi, z powodu wyrządzonej szkody majątkowej z winy A.N. R.. Podniósł, iż toczy się przeciwko niemu wiele spraw sądowych, w których został zwolniony z wpisu sądowego, z uwagi na brak środków finansowych. Wskazał, że za rok 2009 poniósł stratę, która jest obecnie szacowana przez Biuro Rachunkowe. Wyjaśnił również, że kłopoty z płynnością finansową wynikają w dużej mierze ze złego stanu technicznego zakładu przetwórczego w S. Do końca 2003 r. Skarżący starał się regulować zobowiązania podatkowe, jednak od stycznia 2004 r., gdy zostały mu odebrane dzierżawione grunty, stal się bankrutem. Dźwignięcie się z tej zapaści finansowej możliwe jest dzięki wzmożonej pomocy publicznej, o która się stara. Wskazał ponadto, że posiada jedynie zabudowany grunt o pow. 1,96 ha w S., na którym znajduje się zakład p. o.-w. wymagający natychmiastowej modernizacji. Nie posiada innego majątku trwałego, ani zasobów pieniężnych. Jego żona uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości 675,10 zł miesięcznie. Pismem z 18 lutego 2010 r. T. W. został wezwany do złożenia wniosku na urzędowym formularzu PPF oraz do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń dotyczących jego sytuacji finansowej. W odpowiedzi Wnioskodawca nadesłał wypełniony formularz PPF. Wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Poza wskazaną wcześniej działką w S. nie posiadają żadnego majątku, ani oszczędności. Źródłem ich dochodów jest prowadzona działalność z tytułu, której za 2009 r. poniesiono stratę oraz emerytura żony w wysokości 657 zł brutto. Skarżący ma również zobowiązania, wobec: Banku [...]w B.. - ponad 1 mln zł, ZUS-u w S. - ponad 500 tyś zł, US w L. - ok. 50 tyś. zł, Urzędu G.. - ok. 170 tyś zł, Banku [...] P. - ponad 30 tyś. zł, K. Sp. z o.o. - ponad 200 tyś. zł, M. P. - ponad 14 tyś zł. Do wniosku Skarżący załączył wydruk informacji do PIT-5, pismo Biura Rachunkowego z informacją, że na dzień 26 lutego 2010 r. Wnioskodawca nie osiągnął dochodu, deklaracje VAT-7 za okres od września do grudnia 2009 r. Ponadto Wnioskodawca wyjaśnił, iż nie posiada kont bankowych a rozliczenia z kontrahentami dokonywane są w postaci gotówkowej. Wskazał również, że wysokość miesięcznego dochodu jest trudna do oszacowania i nie pokrywa się z wydatkami. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 §1 oraz art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej P.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 §1 powołanej ustawy, czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W niniejszej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże (podkreślenie własne), że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Prawo pomocy może być przyznane, jeżeli zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając wniosek należało zatem uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. W związku powyższym, wskazać trzeba, iż na dzień rozpoznania wniosku do kosztów sądowych zaliczyć można jedynie wpis sądowy w wysokości 500 zł. Jednocześnie jednak należy mieć na uwadze, że w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 231/10 Skarżący również obowiązany jest do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Łącznie, tytułem wpisów, Skarżący obowiązany jest uiścić 1.000 zł. Po przeanalizowaniu wniosku Skarżącego oraz przedstawionych przez niego danych o sytuacji finansowej, Referendarz sądowy stwierdza, że w jego przypadku przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy nie występują. W ocenie Referendarza sądowego, kwota wpisów sądowych ciążących na Wnioskodawcy nie jest obciążeniem ponad jego możliwości finansowe. Wydatki w tej wysokości nie spowodują uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego żony. Oceniając sytuację materialną Skarżącego należy mieć na względzie, iż Skarżący, mimo problemów finansowych na które się powołuje a także znacznego zadłużenia w bankach i instytucjach państwowych, w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą w zakresie p. o.- w.. Z tego tytułu za 2009 r. uzyskał przychód w wysokości 175.351,74 zł (informacja do PIT-5). Podobnie z deklaracji VAT-7 wynika, iż Skarżący dokonuje opodatkowanej dostawy towarów na kwotę od 5-10 tyś zł miesięcznie. Sam fakt, iż z rocznego rozliczenia podatku wynika, że Skarżący poniósł stratę z tytułu prowadzonej działalności, nie oznacza, że Skarżący nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., I FZ 260/08, strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący musi mieć na uwadze, iż prawo pomocy to inaczej "prawo ubogich". Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych lub osoby pozbawione środków do życia bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (por. postanowienie NSA z 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z 22 marca 2005 r. FZ 794/04, niepubl.). Ponadto, jak wskazał NSA w postanowieniu z 10 maja 2005 r. II OZ 318/05 niepubl., prawo pomocy przyznawane jest osobom, które pomimo starań i przy największym możliwym wysiłku nie mogą ponieść kosztów postępowania, ponieważ ich dochód jest wybitnie niski lub też nie osiągają żadnego dochodu. W ocenie Referendarza sądowego, Skarżącego nie można zaliczyć do takiej kategorii wnioskodawców. Jednocześnie Referendarz sądowy zauważa, iż Wnioskodawca mimo wezwania nie przedstawił zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków, a także nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych. Prowadząc gospodarstwo domowe Skarżący musi, chociażby w przybliżeniu wiedzieć jakimi dochodami dysponuje i jakie miesięczne wydatki ponosi. Odpowiedź na wezwanie Referendarza sądowego w powyższym zakresie wymagała jedynie udzielenia wyjaśnień zgodnie z wiedzą Wnioskodawcy. Ponadto mało wiarygodne są wyjaśnienia Skarżącego, że nie posiada rachunków bankowych i dokonuje rozliczeń z kontrahentami w postaci gotówkowej. Zauważyć bowiem należy, iż skoro Skarżący posiada zobowiązania w bankach na ponad 1 mln zł, to zapewne posiada w tych bankach rachunki. Ponadto, z art. 22 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 t.j. ze zm.) wynika ustawowy obowiązek dokonywania zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego, w sytuacji gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca jak również, gdy jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro. Nie odpowiadając na wezwanie w tym zakresie Skarżący uniemożliwił ocenę danych, które być może doprowadziłyby do odmiennej oceny złożonego wniosku. Podsumowując wskazać należy, iż okoliczności podnoszone we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz informacje wynikające z akt sprawy, nie uzasadniają twierdzenia, że Skarżący nie jest w stanie wygospodarować środków niezbędnych do uiszczenia wpisu sądowego. Brak więc podstaw do zastosowania w tym przypadku wyjątku od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie przepisów art. 246 §1 pkt 2 oraz art. 258 §1 i §2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.