III SA/Wa 2309/24

WyrokWSA w Warszawie2025-03-12

Skład orzekający: Matylda Arnold-Rogiewicz, Agnieszka Baran, Agnieszka Sułkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy likwidator spółki może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że likwidator spółki nie może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, jeśli nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie. Podkreślono, że pełnienie funkcji członka zarządu lub likwidatora wiąże się z obowiązkiem należytej staranności w kontrolowaniu sytuacji finansowej spółki, a wewnętrzne ustalenia między członkami zarządu nie zwalniają z tej odpowiedzialności. W przypadku braku wykazania przesłanek egzoneracyjnych, sąd oddala skargę na decyzję o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi R.P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako likwidatora spółki za zaległości podatkowe tej spółki. Zaległości obejmowały podatek dochodowy od osób prawnych, podatek dochodowy od osób fizycznych oraz podatek od towarów i usług za okresy rozliczeniowe 2019 i 2020 roku. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących odpowiedzialności likwidatora i niezgłoszenia wniosku o upadłość bez winy. Sąd rozpoznał sprawę w granicach skargi, oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Baran (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz z inną osobą oraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych, podatku dochodowym od osób fizycznych oraz w podatku do towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2019 r. i 2020 r. oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. (dalej jako: "Naczelnik", "organ I instancji") postanowieniem z [...] września 2023 r. wszczął z urzędu wobec R.P. (dalej jako "strona" lub "skarżący") postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o solidarnej wraz z I. Sp. z o.o. (dalej jako "spółka" lub "spółka I.") i M.O. odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu odsetek stałych od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 4, 5/2019 r. podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r., podatku od towarów i usług za I, II kwartał 2019 r., I kwartał 2020 r., pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 7-12/2019 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją z [...] listopada 2023 r. organ I instancji orzekł o solidarnej wraz ze spółką i M.O. odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe spółki z tytułu odsetek stałych od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 4, 5/2019 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r., podatku od towarów i usług za I, II kwartał 2019 r., I kwartał 2020 r., pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 7-12/2019 r. w łącznej kwocie 38.449,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 18.540,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 1.289,95 zł. Od powyższej decyzji organu I instancji skarżący wniósł odwołanie. Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z [...] lipca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "Dyrektor", "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika z dnia [...] listopada 2023 roku. Na wstępie uzasadnienia Dyrektor zwrócił uwagę, że zobowiązania spółki objęte przedmiotowym postępowaniem pozostają wymagalne w sytuacji, gdy: 1) terminy płatności zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za I, II kwartał 2019 r., I kwartał 2020 r. przypadały odpowiednio 25 kwietnia 2019 r., 25 lipca 2019 r., 27 kwietnia 2020 r., natomiast wynikający z art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (dalej jako: "O.p.") termin przedawnienia ww. zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług adekwatnie upłynie 31 grudnia 2024 r. i 31 grudnia 2025 r.; 2) termin płatności zobowiązania podatkowego z tytułu odsetek stałych od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 4, 5/2019 r. przypadał 21 czerwca 2019 r., podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 r. przypadał 1 czerwca 2020 r., natomiast wynikający z art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia ww. zobowiązań upłynie odpowiednio 31 grudnia 2024 r. i 31 grudnia 2025 r.; 3) terminy płatności zobowiązań podatkowych z tytułu pobranego, a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 7-12/2019 r. przypadały odpowiednio 20 sierpnia 2019 r., 20 września 2019 r., 21 października 2019 r., 20 listopada 2019 r., 20 grudnia 2019 r., 20 stycznia 2020 r., natomiast wynikający z art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia ww. zobowiązań upłynie odpowiednio 31 grudnia 2024 r. i 31 grudnia 2025 roku. Według Dyrektora w rozpatrywanej sprawie spełniony został warunek dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, o którym mowa w art. 108 § 2 pkt 3 O.p. w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej zostało wszczęte po dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika – wyjaśnił Dyrektor - że w związku z nieuregulowaniem przez spółkę ww. należności Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wystawił tytuły wykonawcze nr: 1) [...] (CIT za 4, 5/2019 r., doręczony 23.06.2020 r. z zawiadomieniem z 10.06.2020 r.); 2) [...] (CIT za 2019 r., doręczony 23.06.2020 r. z zawiadomieniem z 10.06.2020 r.; 3) [...] (PIT za 7-9/2019 r., doręczony 23.04.2020 r. z zawiadomieniem z 6.04.2020 r.; 4) [...] (PIT za 10-12/2019 r., doręczony 23.04.2020 r. z zawiadomieniem z 6.04.2020 r.; 5) [...] (VAT za I kwartał 2019 r., doręczony 31.05.2019 r. z zawiadomieniem z 24.05.2019 r. nr [...]); 6) [...] (VAT za II kwartał 2019 r., doręczony 30.08.2019 r. wraz z zawiadomieniem z 21.08.2019 r.); 7) [...] (VAT za I kwartał 2020 r., doręczony 21.07.2020 r. z zawiadomieniem z 13.07.2020 r. Natomiast Naczelnik postanowieniem z [...] września 2023 r. (doręczonym 29 września 2023 r.) wszczął z urzędu wobec skarżącego postępowanie w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy doszedł do przekonania, że Naczelnik prawidłowo wykazał, że spełnione została pierwsza z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności likwidatora wymienionych w art. 116 O.p., tj. pełnienie przez skarżącego funkcji członka zarządu Spółki. Z akt sprawy wynika, że skarżący był członkiem zarządu spółki od 11 maja 2010 r. (§ 15 umowy Spółki) do 1 kwietnia 2019 r. (uchwała w przedmiocie likwidacji Spółki z 1 kwietnia 2019 r.). Następnie, 1 kwietnia 2019 r. został ustanowiony jako likwidator spółki. Powyższe znajduje potwierdzenie w informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z Krajowego Rejestru Sądowego nr [...]. Dyrektor za bezsporne uznał, że okres pełnienia przez skarżącego oraz M.O. funkcji likwidatora w spółce pokrywa się z powstaniem wyżej wymienionych zaległości podatkowych, których termin płatności przypadał odpowiednio na okres od 25 kwietnia 2019 r. do 1 czerwca 2020 roku. Odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego w odwołaniu a dotyczących roli jaką pełnił w spółce, organ odwoławczy wyjaśnił, że w pełnieniu obowiązków członka zarządu (likwidatora) ważny jest sam fakt bycia członkiem zarządu, a nie to, jak intensywnie sprawami spółki interesował się skarżący i czy w sposób "czynny" wykonywał swoją funkcję. Dyrektor podkreślił przy tym, że zarząd spółki był w przedmiotowym okresie dwuosobowy, zatem poprzez orzeczenie o solidarnej wraz ze spółką i M.O. odpowiedzialności podatkowej Strony za ww. zaległości podatkowe, w rozpatrywanej sprawie został wypełniony warunek, o którym mowa w art. 116 § 2 O.p., a także zachowany został solidarny charakter odpowiedzialności członków zarządu ze spółką (art. 107 § 1 O.p.). Dyrektor podniósł przy tym, że ze stanu faktycznego sprawy wynika, że wobec drugiego członka zarządu organ pierwszej instancji wydał odrębne rozstrzygnięcie w zakresie orzeczenia o jego odpowiedzialności za przedmiotowy okres, tj. decyzją z [...] listopada 2023 r. W związku z powyższym organ pierwszej instancji, mimo iż powyższa informacja nie została podana wprost w uzasadnieniu decyzji, wszczął i prowadził postępowanie podatkowe w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności wobec wszystkich osób, które powinny ponosić odpowiedzialność za przedmiotowe zaległości Spółki, co spełnia wymogi solidarnego charakteru odpowiedzialności członków zarządu ze Spółką (art. 107 § 1 O.p.). Według organu odwoławczego Naczelnik wykazał także bezskuteczność egzekucji prowadzonej z majątku spółki w rozumieniu art. 116 § 1 O.p. Akta postępowania egzekucyjnego potwierdzają, że organ egzekucyjny wszczął i prowadził egzekucję z majątku spółki na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązana spółka nie prowadziła działalności gospodarczej w [...], nie posiadała ruchomości oraz nieruchomości (baza Ksiąg Wieczystych i CEPIK z 9.10.2020 r.). Z ostatniego protokołu o stanie majątkowym spółki (organ sporządził kilka w toku egzekucji np. 15.09.2020 r.) wynikało, że zobowiązana spółka została postawiona w stan likwidacji w marcu 2020 roku. Według oświadczenia byłego prezesa zarządu spółki, M.O., spółka nie posiadała żadnego majątku. Całe wyposażenie spółki (maszyny, urządzenia) niezbędne do produkcji były własnością firmy leasingowej. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym w [...] S.A., jednak rachunek nie wykazywał obrotów. Ponadto na rachunku wystąpił zbieg egzekucji. Analiza danych z WRO-System pozwoliła na ustalenie wykazanych w JPK za 10,11/2020 r. kontrahentów zobowiązanego, którzy dokonali od niego zakupów, ale transakcje te obejmowały 2017 r. Organ egzekucyjny dokonał również analizy informacji zawartych w dostępnych bazach danych oraz złożonych przez Spółkę sprawozdaniach finansowych. Powyższe czynności nie przyniosły rezultatu w postaci ustalenia majątku mogącego stanowić przedmiot egzekucji. Pomimo podjęcia przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. ww. czynności zmierzających do pozyskania informacji o majątku spółki, a w rezultacie do wyegzekwowania zaległości, prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do uregulowania zobowiązań podatkowych podmiotu. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. z uwagi na bezskuteczność egzekucji administracyjnej z powodu braku majątku lub źródła dochodu postanowieniem z [...] grudnia 2020 r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Spółki ze względu na bezskuteczność. Podsumowując, Dyrektor wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i skierowane do całego znanego organowi majątku spółki; nie udało się jednak wyegzekwować zaległości spółki. Prowadzone postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do realizacji obowiązku objętego ww. tytułami wykonawczymi. W następnej kolejności Dyrektor przeszedł do oceny wystąpienia w sprawie przesłanek egzoneracyjnych wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) oraz pkt 2 O.p.. Stwierdził, że w odpisie pełnym z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego Spółki brak jest informacji o postępowaniu upadłościowym, dlatego przyjął, że w sprawie nie wystąpiła przesłanka egzoneracyjna, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p., jaką jest złożenie wniosku o upadłość we właściwym czasie. Potwierdzeniem powyższego – stwierdził Dyrektor - jest pismo Sądu Rejonowego dla W. w W. [...] Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 4 listopada 2021 r., z którego wynika, że do tego sądu nie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Następnie organ odwoławczy przeanalizował, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy celem ustalenia czy ziściły się przesłanki niewypłacalności, tj.: kiedy spółka utraciła zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, a także zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jej majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Dyrektor wyjaśnił, że jak wynika ze sprawozdań finansowych za lata 2016-2019, Spółka: 1) w 2016 r. poniosła stratę netto w wysokości 116.854,12 zł, 2) w 2017 r. osiągnęła zysk netto w wysokości 1.952,28 zł, 3) w 2018 r. poniosła stratę netto w wysokości 26.974,87 zł, 4) w 2019 r. poniosła stratę netto w wysokości 464.491,35 zł. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania wynosiły: 1) w 2016 r. 1.011.801,65 zł, 2) w 2017 r. 1.016.046,55 zł, 3) w 2018 r. 961.427,37 zł, 4) w 2019 r. 913.982,54 zł. Natomiast majątek wynosił: 1) w 2016 r. 1.106.503,12 zł, 2) w 2017 r. 1.084.821,97 zł, 3) w 2018 r. 1.015.165,29 zł, 4) w 2019 r. 503.229,11 zł. Wskaźnik ogólnego zadłużenia Spółki, który określa udział kapitałów obcych w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyniósł (zobowiązania ogółem/suma aktywów): 1) w 2016 r. 91%, 2) w 2017 r. 94 %, 3) w 2018 r. 95 %, 4) w 2019 r. 182 %. Według Dyrektora powyższe wskazuje, że zobowiązania spółki w latach 2016-2018 przekroczyły bezpieczny poziom, a w 2019 r. przekroczyły jej majątek. Organ zaznaczył przy tym, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z 3 grudnia 2021 r. poinformował, że spółka posiada zaległości z tytułu niepłaconych należnych składek na FUS, FUZ oraz FPiFGŚP za okres 6/2018 r. - 05/2020 r. w wysokości 84.958,27 zł. Dyrektor podniósł, że spółka posiada wobec Urzędu Skarbowego nieuregulowane zaległości z tytułu podatku VAT za II kwartał 2018 r., I, II kwartał 2019 r., I kwartał 2020 r., PIT za 7-12/2019 r. oraz CIT za 4, 5/2019 r., 2019 r. oraz 2020 r. Ponadto [...] S.A. w dniu 6.12.2019 r. zawiadomił, że spółka ma zajęty rachunek bankowy przez Komornika Sądowego w K., R.G. oraz Urząd Miasta G. Powyższe oznacza, że spółka miała szereg wierzycieli, w tym cywilnoprawnych. Zdaniem organu odwoławczego w sytuacji, gdy nieuregulowane przez spółkę zobowiązania podatkowe dotyczą kolejnych okresów rozliczeniowych nie mamy do czynienia z przejściowymi trudnościami czy zatorami płatniczymi, lecz z trwałym zaprzestaniem płacenia długów, a więc utratą zdolności do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (art. 11 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe). Mając na uwadze powyższe, Dyrektor stanął na stanowisku, że termin na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki należy liczyć od momentu, gdy opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące. Należy przyjąć – wyjaśnił Dyrektor - że pierwszą nieuregulowaną przez spółkę należnością była składka na ubezpieczenie społeczne za 6/2018 r. z terminem płatności przypadającym na dzień 16 lipca 2018 r., a drugą - składka na ubezpieczenie zdrowotne za 6/2018 r. z terminem płatności przypadającym na dzień 16 lipca 2018 roku. Opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekroczyło trzy miesiące w dniu 17 października 2018 r., stąd też już w tym dniu zaistniały okoliczności, które uzasadniałyby wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki i to od tej daty winien być liczony termin 30 dni na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Powyższe potwierdza, że zaistniała przesłanka wymieniona w art. 11 ust. 1 Prawo upadłościowe do uznania ww. spółki za niewypłacalną. Poczynione w sprawie ustalenia potwierdziły, że w przypadku spółki zobowiązania przekroczyły wartość jej majątku w 2019 r. Dla pełnego obrazu sytuacji spółki organ podatkowy dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie celem ustalenia czy ziściła się również druga przesłanka niewypłacalności, gdy zobowiązania podmiotu przekraczają wartość majątku (art. 11 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze). W przekonaniu Dyrektora z uwagi na fakt, iż skarżący objął funkcję likwidatora w dniu 1 kwietnia 2019 r., powinien on złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako likwidator niezwłocznie po objęciu funkcji i ustaleniu, że stan interesów spółki uzasadnia zgłoszenie wniosku o upadłość, tj. w terminie 30 dni od powołania go na funkcję likwidatora spółki. Z tej przyczyny skarżący jako likwidator powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości do 1 maja 2019 roku. Organ odwoławczy zauważył, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie jednoznacznie wynika, że pomimo faktu, iż spółka zaprzestała regulować należne zobowiązania wobec Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G. oraz Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, skarżący nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości jako likwidator. Jednocześnie w okresie wykonywania przez stronę obowiązków likwidatora spółki doszło do nieuregulowania przez Spółkę kolejnych wymagalnych zobowiązań podatkowych. Zdaniem Dyrektora w konsekwencji nie można uznać, że w sprawie wystąpiła przesłanka, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., tj. że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy strony. Na tle rozpoznawanej sprawy trudno jest dostrzec staranność w prowadzeniu przez skarżącego spraw spółki. Tym samym niezgłoszenie przez stronę wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, nie może być poczytywane, w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p., za niezawinione. Zdaniem organu odwoławczego brak wiedzy o rzeczywistej sytuacji finansowej spółki, a także brak wiedzy o nieuregulowaniu w prawidłowej wysokości zobowiązań podatkowych, nie może zwalniać strony z odpowiedzialności za zobowiązania spółki, bowiem sytuacja taka świadczy o niestaranności sprawowanego zarządu. Według Dyrektora wewnętrzne układy i zależności między poszczególnymi wspólnikami czy członkami zarządu spółki, pozostają bez wpływu na zakres odpowiedzialności strony skarżącej. Organ odwoławczy stwierdził, że w postępowaniu przed organami podatkowymi skarżący nie wykazał mienia spółki, z którego egzekucja byłaby faktycznie możliwa i w konsekwencji zaspokoiłaby zaległości podatkowe spółki w znacznej części. Brak takiego mienia spółki znajduje przy tym również oparcie w wynikach prowadzonego wobec spółki postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postanowieniami z [...] lipca 2024 r. odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań wskazanych we wniosku dowodowym osób oraz powołania biegłego z zakresu rachunkowości oraz odmówił przeprowadzenia rozprawy w myśl art. 200a i następne O.p.. W jego ocenie nie zachodzi potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania. Zwrócił uwagę przy tym, że podział obowiązków między M.O., a Skarżącym i M.O., zapewnienia M.O. o uiszczeniu należności publicznoprawnych oraz braku zaległości, wykonywanie lub brak wykonywania działań przez Skarżącego w przedmiotowej Spółce oraz brak możliwości kontroli przez Stronę nad dokumentacją finansową i rachunkiem bankowym Spółki pozostaje bez wpływu na postępowanie w zakresie odpowiedzialności Strony za zaległości Spółki, gdyż odpowiedzialność ta jest uwarunkowana wystąpieniem przesłanek, wymienionych w art. 116 O.p. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący w wyjaśnieniach z 6 listopada 2023 r. potwierdził pełnienie obowiązków członka zarządu oraz likwidatora spółki. To czy faktycznie pełnił funkcję członka zarządu nie będzie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Skarżący był członkiem zarządu, ponieważ przysługiwał mu mandat do działania w tym charakterze. Świadomie zgodził się zostać członkiem zarządu, a następnie likwidatorem. Podział obowiązków pomiędzy członkami zarządu nie ma wpływu na możliwość orzekania o odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p. Końcowo organ odwoławczy za niezasadny uznał również wniosek strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia, czy zaistniały przesłanki zobowiązujące stronę do złożenia w trakcie swojej kadencji jako członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki. Dyrektor reasumując, doszedł do przekonania, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe Spółki oraz, że nie wystąpiły okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność. Ponadto Naczelnik US w toku przeprowadzonego postępowania podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zgromadził szereg dowodów, istotnych z punktu widzenia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich (członków zarządu), które pozwoliły na dokonanie obiektywnej oceny wystąpienia pozytywnych i negatywnych przesłanek odpowiedzialności. Wyniki postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organ znalazły przy tym odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, które jest kompletne z punktu widzenia koniecznych elementów, jakie winno zawierać w rozumieniu art. 210 § 4 O.p.. Powyższą decyzję organu odwoławczego strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W skardze z 11 września 2024 r., skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Dyrektora z dnia [...] lipca 2024 r. i utrzymanej tą decyzją w mocy decyzji Naczelnika US z dnia [...] listopada 2023 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. w związku z art. 11 ustawy Prawo upadłościowe, polegającą na zbyt szerokim ujęciu obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, zbyt szerokim ujęciu winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, prowadzącą do niezasadnego zastosowania art. 116 § 1 O.p., podczas gdy niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez winy skarżącego; 2) prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 216 w związku z art. 180, art. 187 i art. 188 O.p., polegające na oddaleniu wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości w celu ustalenia, czy zaistniały przesłanki zobowiązujące stronę do złożenia w trakcie swojej kadencji jako członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, podczas gdy organ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi pozwalającymi na takie ustalenia; 3) prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1 w związku z art. 200a § 3 oraz § 4 w związku z art. 200a § 1 pkt 2 O.p., polegające na odmowie przeprowadzenia rozprawy, pomimo że zachodziła potrzeba wyjaśnienia istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy oraz sprecyzowania argumentacji prawnej prezentowanej przez stronę w toku postępowania, a w konsekwencji uznaniu, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego na gruncie art. 116 O.p.; 4) prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 122, 187 i 191 O.p., poprzez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a następnie postawieniu zarzutu stronie, że nie udowodniła danej przesłanki braku odpowiedzialności, podczas gdy to na organie podatkowym ciąży obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego i zebrania dowodów pozwalających na ustalenie stanu faktycznego, a następnie na podstawie całego zebranego materiału dowodowego ocenienie, czy na dana okoliczność została udowodniona, jak również nierozpoznanie złożonych przez skarżącego wniosków dowodowych. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i powtórzył przedstawione w niej argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako "ppsa") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...). Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie, a zarazem przedmiotem sporu, jest orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności R.P. jako likwidatora spółki I. sp. z o.o. wraz z tą spółką oraz M.O. za zaległości ww. spółki z tytułu odsetek stałych od nieuregulowanych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za kwiecień i maj 2019 roku, podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 rok, podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2019 roku, II kwartał 2020 roku, pobranego a niewpłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lipca do grudnia 2019 roku, w łącznej kwocie 38 449,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 18 540,00 zł i kosztami postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 1 289,95 zł. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego aktu sąd stwierdza, że na moment doręczenia decyzji Dyrektora zaległości podatkowe spółki będące przedmiotem niniejszego postępowania nie były przedawnione, co nie było kwestionowane przez stronę skarżącą. Mając na uwadze terminy zapłaty ww. należności spółki I., przypadające w okresie od 25 kwietnia 2019 roku do 1 czerwca 2020 roku, pięcioletni termin ich przedawnienia przypadał odpowiednio na 31 grudnia 2024 roku oraz 31 grudnia 2025 roku. Decyzje organów obu instancji zostały wydane przed pierwszym ze wskazanych terminów przedawnienia. Zauważyć przy tym należy, że w toku postępowania w sprawie skarżący nie podnosił zarzutu przedawnienia spornych zaległości spółki. Granice odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki kapitałowej określają przepisy rozdziału 15 działu III ordynacji podatkowej. W analizowanej sprawie przepisy tej ustawy znajdują zastosowanie w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 roku. W myśl art. 107 § 1 ordynacji podatkowej, w przypadkach i w zakresie przewidzianym w tym rozdziale za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Zakresem tej odpowiedzialności objęte zostały również odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, a także koszty postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy odnoszące się do odpowiedzialności osób trzecich stanowią inaczej (art. 107 § 2 pkt 2 i 4 ordynacji podatkowej). Zgodnie z treścią art. 108 § 2 pkt 3 ordynacji podatkowej, postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego – w przypadku, o którym mowa w § 3. Natomiast w myśl art. 108 § 3 ordynacji podatkowej, w razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji, o której mowa w § 2 pkt 2. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte postanowieniem z [...] września 2023 roku, doręczonym skarżącemu 29 września 2023 roku. Nastąpiło to po wszczęciu, a nawet po umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki w oparciu o tytuły wykonawcze obejmujące ww. zaległości podatkowe spółki, będące przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji i co wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. wystawił tytuły wykonawcze obejmujące ww. należności spółki, tj.: - w zakresie podatku CIT za kwiecień i maj 2020 roku – tytuł wykonawczy nr [...], - w zakresie podatku CIT za 2019 r – tytuł wykonawczy nr [...], - w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od lipca do grudnia 2019 roku – tytuły wykonawcze nr 2413.723.180927.2020 i nr [...], - w zakresie podatku od towarów i usług za I i II kwartał 2019 r. – tytuły wykonawcze nr [...] i nr [...], - w zakresie podatku od towarów i usług za I kwartał 2020 roku – tytuł wykonawczy nr [...]. Każdy z powyższych tytułów wykonawczych został doręczony spółce i stanowił podstawę prowadzonego wobec niej postępowania egzekucyjnego, które zostało umorzone postanowieniem z [...] grudnia 2020 roku ze względu na bezskuteczność egzekucji. Wskazać należy, że powyższe okoliczności nie były kwestionowane w toku postępowania przez stronę skarżącą. Przypomnieć należy, że skarżący odpowiada za zobowiązania ww. zobowiązania spółki jako jej likwidator, na podstawie art. 116b § 1 O.p.. Zgodnie z jego treścią likwidatorzy spółki, z wyjątkiem likwidatorów ustanowionych przez sąd, odpowiadają za zaległości podatkowe spółki powstałe w czasie likwidacji. W sprawie niniejszej ma również zastosowanie przepis art. 116 ordynacji podatkowej, z tym, że w jego brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 roku. Ma on zastosowanie w zw. z art. 116b § 3 O.p., w myśl którego, do odpowiedzialności likwidatorów przepisy art. 116 i art. 116a stosuje się odpowiednio. Przepis art. 116 § 1 pkt 1) O.p. stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy, 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Natomiast zgodnie z treścią art. 116 § 2 O.p., odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że organy podatkowe zobowiązane są do wykazania przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu (i likwidatora). Pierwszą z nich jest wykazanie, że w dacie wymagalności spornych należności osoba trzecia (w sprawie niniejszej: skarżący) pełniła funkcję likwidatora spółki. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika jednoznacznie, że w dacie wymagalności spornych zaległości spółki skarżący pełnił funkcję likwidatora spółki. R.P. został nim ustanowiony 1 kwietnia 2019 roku. Jako pełniony ww. funkcję został ujawniony w KRS spółki 28 czerwca 2019 roku. Został wykreślony z tej funkcji 18 sierpnia 2021 roku. Termin płatności zaległości podatkowych będących przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie upływał w poszczególnych datach wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, przypadających w okresie od 25 kwietnia 2019 roku do 1 czerwca 2020 roku – zatem w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji likwidatora spółki I., co pozostawało poza sporem w sprawie niniejszej. Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej została również wykazana przesłanka bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec ww. spółki. Jak już zostało to wcześniej powiedziane, postanowieniem z [...] grudnia 2020 roku Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. umorzył – jako bezskuteczne - postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku spółki I. sp. z o.o.. Organ egzekucyjny ustalił, że ww. spółka nie prowadzi działalności, nie posiada nieruchomości, ani ruchomości, zaś całe wyposażenie spółki było własnością firmy leasingowej (postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego k. 286 akt administracyjnych). Ustalona przez organy podatkowe bezskuteczność egzekucji prowadzonej wobec spółki I. nie była kwestionowana przez stronę skarżącą w toku postępowania w sprawie (w tym w skardze). Zauważyć przy tym należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem przedstawicieli judykatury umorzenie postanowieniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak mienia jest najmocniejszym dowodem nieskutecznej egzekucji. Postanowienie to potwierdza, że prowadzona wobec spółki egzekucja okazała się bezskuteczna, co skutkowało uznaniem, że wystąpiła przesłanka pozytywna wymieniona w art. 116 § 1 O.p. (wyrok NSA z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1270/21, LEX nr 3440126). W orzecznictwie podnosi się, że w każdym przypadku orzekania o odpowiedzialności członka zarządu, organ podatkowy jest zobowiązany zbadać, czy i kiedy wystąpiły przesłanki ogłoszenia upadłości. Tylko bowiem niezłożenie wniosku o upadłość w terminie (w tzw. czasie właściwym w rozumieniu ustawy upadłościowej) czyni otwartą kwestię odpowiedzialności członka zarządu na podstawie przepisu art. 116 § 1 ordynacji podatkowej. Do powyższego wniosku, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FPS 3/09, prowadzi wnioskowanie a contrario: skoro członek zarządu nie odpowiada, jeśli we właściwym czasie zgłoszono upadłość, to odpowiadać może tylko wtedy, kiedy upadłości we właściwym czasie nie zgłoszono. Z kolei członek zarządu tylko wtedy ponosi odpowiedzialność, kiedy obowiązku w zakresie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania układowego nie wypełnił w terminie lub też, kiedy ponosi winę za jego niewypełnienie. W każdym natomiast przypadku należy ustalić, że taki obowiązek w ogóle na członku zarządu ciążył oraz kiedy powinien być dopełniony. W powyżej wykazanej uchwale NSA podkreślił, że odpowiedzialność członka zarządu może wchodzić w rachubę tylko w sytuacji, gdy w stosunku do spółki wystąpiły przesłanki upadłościowe. W tym zakresie należy odwołać się przepisów prawa upadłościowego. Zgodnie z treścią art. 10 prawa upadłościowego, upadłość ogłasza się wobec dłużnika, który stał się niewypłacalny. Z kolei zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 i art. 11 ust. 1a prawa upadłościowego, dłużnik jest niewypłacalny jeśli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonywaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Z kolei z art. 11 ust. 2 prawa upadłościowego wynika, że dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Jak stanowi natomiast przepis art. 21 ust. 1 prawa upadłościowego, dłużnik jest obowiązany nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnik jest osobą prawną lub inną jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1 spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami (art. 21 ust. 2 prawa upadłościowego). W sprawie niniejszej pozostaje poza sporem, że skarżący (ani też M.O., czy wierzyciel spółki) w ogóle nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości spółki I. sp. z o.o.. Okoliczność tę potwierdza treść pisma Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z 8 listopada 2021 roku (pismo k. 23 akt administracyjnych). Okoliczność tę potwierdza również znajdujący się w aktach sprawy odpis z KRS ww. spółki. Rubryka 5 Działu 6 (Informacja o postępowaniu upadłościowym) nie zawiera wpisów, co oznacza, że również żaden inny uprawniony podmiot nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości ww. spółki. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że zarządzana przez skarżącego spółka stała się niewypłacalna 17 października 2018 roku. Organ odwoławczy uznał, że w tej dacie upłynęły trzy miesiące od daty wymagalności drugiego z kolei niewykonanego zobowiązania z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne za czerwic 2018 roku, z terminem płatności przypadającym na 16 lipca 2018 roku. Zdaniem sądu powyższe ustalenie wymaga skorygowania. Jak bowiem wynika z pisma ZUS z 3 grudnia 2021 roku, spółka I. posiada zaległości z tytułu nieopłaconych należnych składek FUS, FUZ oraz FPiFGŚP za okres od czerwca 2018 roku do maja 2020 roku, w wysokości 84 958,27 zł. Zatem powołana w decyzji zaległość wobec ZUS za czerwiec 2018 roku była pierwszym wymagalnym zobowiązaniem spółki. W kolejnych okresach 2018 roku wymagalne stały się inne nieuiszczone zobowiązania spółki. Były to wspomniane wyżej zaległości w ZUS, czy podatek od towarów i usług za II kwartał 2018 roku. Zdaniem sądu od daty wymagalności ostatniej ze wskazanych należności (25 lipca 2018 roku) należy liczyć okres trzech miesięcy, o którym mowa w art. 11 ust. 1a prawa upadłościowego. Zaległość z tytułu VAT za II kwartał 2018 roku była bowiem drugim (obok zaległości wobec ZUS) wymagalnym, nieuiszczonym przez spółkę zobowiązaniem. Zatem – w ocenie sądu – spółka I. – stała się niewypłacalna 26 października 2018 roku. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że stan niewypłacalności spółki I. pogłębiał się. Nie realizowała ona kolejnych wymagalnych zobowiązań z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych, czy podatku od towarów i usług za kolejne okresy. Rację ma organ odwoławczy, że wobec takiej kondycji finansowej spółki, skarżący wkrótce po objęciu funkcji jej likwidatora (w ciągu 30 dnia od tej daty) winien był złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości spółki I. W ocenie sądu, akceptując powyższe stanowisko organu odwoławczego, nie sposób pominąć okoliczności, że w okresie bezpośrednio poprzedzającym pełnienie funkcji likwidatora spółki, skarżący pełnił funkcję członka jej zarządu. Miał zatem pełną możliwość poznania kondycji finansowej spółki. Zauważyć należy, że w taki sposób ustalona data właściwego czasu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości ww. spółki, nie była kwestionowana przez skarżącego, który zarzuty skargi skoncentrował wokół kwestii związanej z rolą jaka pełnił w ww. spółce (o czym będzie mowa w dalszej części niniejszego uzasadnienia). W odniesieniu do omówionego wyżej zagadnienia niewypłacalności spółki, należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych dominujący jest pogląd – z którym utożsamia się sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę - że dla uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania spółki nie ma zasadniczego znaczenia kwestia istnienia jednego wierzyciela spółki. Nawet w przypadku, gdy jedynym wierzycielem takiego podmiotu jest Skarb Państwa lub ZUS, nie można przyjąć, że członkowie jego zarządu nie mają z tego powodu obowiązku zgłaszać wniosku o ogłoszenie upadłości w ramach przesłanek egzoneracyjnych (zob. np.: wyrok NSA z 16 listopada 2023 r., III FSK 2728/21; wyrok NSA z 16 marca 2023 r., III FSK 3255/21; wyrok NSA z 9 grudnia 2022 r., III FSK 1097/21; wyrok NSA z 17 listopada 2022 r., III FSK 1983/21). Trzeba też zauważyć, że ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych wskazuje, że przesłanki wynikające z art. 11 u.p., które to analizuje się w kontekście orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej, mają charakter alternatywny i równorzędny, co oznacza, że zaistnienie chociażby jednej z nich daje podstawę do ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy, a tym samym obliguje jego reprezentantów do złożenia stosownego wniosku, nie później jednak niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Jednolite orzecznictwo wskazuje, że wystarczające jest zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 11 u.p. Tym samym zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 11 ust. 1 u.p., przesądza o podstawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej, niezależnie od tego, czy dodatkowo jeszcze istnieje przesłanka wnioskowania o ogłoszenie upadłości oparta na podstawie art. 11 ust. 2 u.p. (wyrok NSA z 20 lipca 2021 r., sygn. akt III FSK 3728/21, LEX nr 3265455). Z tego powodu analiza sytuacji finansowej spółki nie jest konieczna do stwierdzenia, że wobec niej zaistniała przesłanka do złożenia wniosku o upadłość. Analiza taka byłaby potrzebna, gdyby przesłanką ogłoszenia upadłości była okoliczność wskazana w art. 11 ust. 2 u.p., który to przepis stanowi, że dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. Jednakże, jak to już wyżej zostało wskazane, organ podatkowy zasadnie przyjął, że spółka stała się niewypłacalna, posługując się przesłanką określoną w art. 11 ust. 1 u.p., a także domniemaniem z art. 11 ust. 1a u.p. Odnosząc się natomiast do twierdzeń strony skarżącej o konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu zbadania momentu powstania niewypłacalności, sąd wskazuje, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenie, kiedy w spółce wystąpił stan niewypłacalności, jako że nie wymaga wiadomości specjalnych, należy do kompetencji samych organów podatkowych. Te mogą, czy wręcz powinny, samodzielnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, ocenić, który moment był właściwym dla zgłoszenia przez członka zarządu wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego spółki (zob. np. wyrok NSA z 14 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 3063/13 i przywołane tam orzecznictwo). Zatem w sprawie nie doszło do wypełnienia pierwszej z przesłanek egzoneracyjnych. Zdaniem sądu, organ odwoławczy prawidłowo również ustalił, że skarżący nie wykazał braku winy w złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki I. Sąd wyjaśnia, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II UK 265/10). Sąd przyjmuje za własny wyrażany w orzecznictwie pogląd, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości spółki jedynie wtedy, gdy wykaże, że nie przewidywał i nie mógł w żaden sposób z przyczyn obiektywnych - przewidzieć, że zaistniała w spółce sytuacja finansowa wymagała zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego w celu zapewnienia ochrony interesów jej wierzycieli przed niewypłacalnością. Profesjonalizm wymagany od członka zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność, pozwala na przyjęcie, że jest on obowiązany kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie. (por. wyrok WSA w Warszawie z 25 listopada 2020 roku w sprawie sygn. akt III SA/Wa 57/20). Z tak wyjaśnioną w orzecznictwie sytuacją braku winy w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, wbrew stanowisku skarżącego. Skarżący podnosił, że pełnił w spółce rolę inwestora, sprawującego funkcję członka zarządu, a bieżący nadzór nad działalnością spółki sprawował M.O., który zgodnie z ustaleniami między wspólnikami, był zobowiązany do uiszczania w terminie należności publicznoprawnych, z uwagi na to, że skarżący nie tylko nie miał możliwości kontroli tego faktu, jak również nie posiadał dostępu do rachunków bankowych spółki. Skarżący podnosił, że sporadycznie bywał w miejscu prowadzenia działalności spółki. W ocenie sądu, powyższe okoliczności, które nie są kwestionowane ani przez organy podatkowe, ani przez sąd, w żadnym wypadku nie świadczą o braku winy skarżącego w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Okoliczności przedstawione przez skarżącego są konsekwencją jego decyzji, a nie obiektywnych okoliczności. Decydując się na podjęcie funkcji członka zarządu, a następnie likwidatora spółki I. skarżący musiał liczyć się z wynikającymi stąd konsekwencjami, niezależnymi od ustaleń z innym członkiem zarządu. Nie kto inny, lecz skarżący musi ponieść konsekwencje podjętego ryzyka, którym było podjęcie się zarządzania spółką, bez faktycznego zajmowania się jej finansami i bez weryfikacji informacji przekazywanych przez drugiego członka zarządu (likwidatora). Rację ma organ odwoławczy, że w świetle przytoczonych wyżej przepisów ordynacji podatkowej, nie ma znaczenia czy osoba będąca członkiem zarządu/likwidatorem spółki w sposób czynny, aktywny sprawowała swoją funkcję, czy też – jak w niniejszej sprawie – nie zarządzała faktycznie spółka. Istotne jest, że dana osoba funkcję tę sprawowała i – przede wszystkim – godziła się na taki a nie inny sposób sprawowania funkcji. Sąd zgadza się z organem odwoławczym, że również wewnętrzny podział obowiązków, umowa pomiędzy osobami zarządzającymi spółką co do sposobu zarządzania, nie ma żadnego wpływu na zasady i zakres odpowiedzialności na podstawie art. 116 O.p.. Podsumowując tę część rozważań należy wskazać, że w sprawie niniejszej nie zostały przez skarżącego podniesione żadne okoliczności, które świadczyłyby o braku winy (we wskazanym wyżej rozumieniu) w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie. W toku postepowania w sprawie skarżący nie powoływał się na istnienie przesłanki egzoneracyjnej, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p.. Nadto, powołane wyżej postanowienie o umorzeniu prowadzonego wobec spółki I. sp. z o.o. postępowania egzekucyjnego, nie pozostawia wątpliwości, że nie istnieje żaden majątek tej spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie przedmiotowych zaległości spółki. W świetle powyższego, niezasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnosząc się do podniesionych zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że w ocenie sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej. Jak to zostało wcześniej szczegółowo wyjaśnione przy odnoszeniu się do zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego, z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że ustalając czy i kiedy wystąpiły przesłanki do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości organ wskazał (w ocenie Sądu poprawnie) na przesłankę określoną w art. 11 ust. 1 ustawy – prawo upadłościowe (co także Sąd uznał za poprawne, gdyż przesłanki z art. 11 ustawy – prawo upadłościowe mają bowiem charakter alternatywny i równorzędny, co oznacza, że zaistnienie chociażby jednej z nich daje podstawę do ogłoszenia upadłości). Tym samym nie było potrzeby badania sytuacji majątkowej spółki w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji w zarządzie spółki, w tym zbierania dowodów pozwalających ustalić, czy zobowiązania pieniężne przekraczają wartość majątku spółki. Nie było zatem potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Jak wyżej wyjaśniono – podnoszone przez skarżącego okoliczności odoszące się do jego roli w spółce nie mają znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Dlatego też nie było podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego odnoszących się do powyższej kwestii, czy wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Wbrew stanowisku skarżącego w sprawie niniejszej zostały wyjaśnione wszystkie istotne dla jej rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne. Jako niezasadne należy zatem ocenić także podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Mając na uwadze powyższe, zaskarżona decyzja organu odwoławczego odpowiada prawu. W konsekwencji skarga – jako bezzasadna – została oddalona na podstawie art. 151 ppsa, o czym sąd orzekł w sentencji wyroku. Orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym www.orzeczenia.nsa.gov.pl.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło