III SA/Wa 2311/12
WyrokWSA w Warszawie2013-06-04
Skład orzekający: Marta Waksmundzka-Karasińska, Marek Kraus, Dariusz Zalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały faktury jako nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co skutkowało określeniem wyższego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały faktury jako nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, ponieważ podatnik nie przedstawił wystarczających dowodów na potwierdzenie wykonania usług. Prawomocny wyrok karny skazujący osobę wystawiającą nierzetelne faktury miał wiążące znaczenie dla postępowania podatkowego, potwierdzając brak rzeczywistego charakteru transakcji. Sąd oddalił skargę, uznając zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnoprawnych za bezzasadne.Stan faktyczny
Skarżąca spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która określiła jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. po zakwestionowaniu przez organy podatkowe faktur jako nieodzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, w tym brak wyczerpującego postępowania dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym. Organ odwoławczy uchylił częściowo decyzję organu pierwszej instancji, zmieniając wysokość zobowiązania podatkowego, ale podtrzymał zasadnicze ustalenia dotyczące fikcyjnych transakcji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie sędzia del. WSA Marek Kraus, sędzia WSA Dariusz Zalewski (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości J. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2004 r. oddala skargę
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w
W. (dalej: Dyrektor UKS) określił Skarżącej - J. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004r. w wysokości 1.120.964 zł oraz C. Sp. z o.o. (C.) stratę podatkową w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004 r. w wysokości 316.420 zł.
Przyjmując za podstawę wyniki przeprowadzonej kontroli organ I instancji
stwierdził nieprawidłowości w zakresie rozliczania podatku dochodowego od osób
prawnych za 2004r. zarówno w Spółce C. jak i w J. Sp. z o.o.
Zdaniem Dyrektora UKS, Spółka C. zawyżyła przychody o kwotę 902.000 zł oraz
koszty uzyskania przychodu o kwotę 518.571 zł, natomiast Spółka J. zawyżyła koszty uzyskania przychodów o kwotę 3.948.144,96 zł.
Dyrektor UKS uznał, że faktury wystawione przez C. na rzecz J. na łączną kwotę 902.000 zł nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Przedmiotem sprzedaży udokumentowanej ww. fakturami były usługi niematerialne i usługi elektro-mechaniczne oraz "eksploatacja urządzeń: schody ruchome, szorowarka automatyczna, kosiarka, spychacz do śniegu i centralka nawiewna". W ocenie Dyrektora UKS, wykazane w fakturach kwoty netto nie stanowią zatem przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54, poz. 654, ze zm.) - dalej: "u.p.d.o.p."
Zdaniem organu Spółka C., z naruszeniem art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.,
zawyżyła koszty uzyskania przychodu za 2004 r. o kwotę 518.571,43 zł, na którą
składa się: kwota dotycząca kosztów wynikających z 3 umów o dzieło w łącznej
wysokości 128.571,43 zł oraz kwoty dotyczące transakcji handlowych zawartych z:
firmą Usługi E. B. Ż. w wysokości 280.000 zł, A. Sp. z o.o. w wysokości 40.000 zł, I. Sp. z o.o. w wysokości 70.000 zł.
Dyrektor UKS stwierdził także, że Skarżąca z naruszeniem art. 15 ust. 1, art.
16g ust. 13 i art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.d.o.p. zawyżyła koszty uzyskania przychodu
za 2004 r. o łączną kwotę 3.948.144,96 zł, na co składają się kwoty:
- naliczonej amortyzacji od nakładów na zakupioną nieruchomość, które faktycznie
nie zostały poniesione, w wysokości 368.395,96 zł,
- fikcyjnych transakcji handlowych z podmiotami: C. Sp.
z o.o. w wysokości 902.000 zł, z A. Sp. z o.o. w wysokości 507.300 zł,
z K. Sp. z o.o. w wysokości 60.000 zł, z D. Sp. z o.o. w wysokości 618.700 zł, z Zakładem R. E. M. w wysokości 478.749 zł. Powyższe wydatki zostały
zakwestionowane przez Dyrektora UKS z uwagi na brak dokumentów
potwierdzających wykonanie na rzecz Skarżącej usług wymienionych w
wystawionych fakturach przez ww. firmy i brak związku z przychodem.
2. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wniosła o jej uchylenie oraz
przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz przeprowadzenie
wyczerpującego postępowania dowodowego. Zarzuciła:
a) naruszenie art. 16 u.p.d.o.p.,
b) błędną wykładnię art. 15 u.p.d.o.p, przez niezaliczenie poniesionych przez Spółkę
wydatków, udokumentowanych fakturami wskazanymi w odwołaniu do kosztów
uzyskania przychodów, włączając w to błędne przyjęcie, że zapisy w księgach
rachunkowych na koncie kosztowym 408-1 (amortyzacja) w części 368.396 zł,
zostały naliczone od nakładów zaewidencjonowanych na dzień 31 grudnia 2003 r.,
które nie zostały poniesione,
c) naruszenie art. 121, 122, 123, 124, 125, 180, 187, 188, 191, 197 ustawy z dnia 29
sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej:
"O.p.", skutkujące naruszeniem art. 120 O.p. - w szczególności przez niedołożenie
przez organ wymaganej staranności w celu wyjaśnienia stanu faktycznego, co
spowodowało prowadzenie postępowania w sposób nie wzbudzający zaufania do
organów podatkowych i w konsekwencji doprowadziło do oparcia rozstrzygnięcia na
niepełnym materiale dowodowym, przejawiające się m.in. w:
- odmowie dokonania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu
budownictwa na okoliczność określenia wartości prac budowlanych i remontowych
wykonanych w C. w latach 2004-2006 według cen wolnorynkowych, co pozwoliłoby wyjaśnić wszelkie wątpliwości co do przeprowadzonych prac,
- odmowie dokonania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa, który
pozwoliłby wykazać, iż zachodzi związek przyczynowo skutkowy między upływem
czasu (okres 4-6 letni), a brakiem możliwości udzielenia przez świadka pełniącego
wówczas równolegle funkcję prezesa bądź członka zarządu w kilku/kilkunastu
spółkach kapitałowych niezwłocznej i wyczerpującej odpowiedzi na postawione
podczas przesłuchania pytania dotyczące okoliczności związanych z okazanymi
podczas przesłuchania wybranymi umowami zawieranymi przez te spółki, bądź z
fakturami wystawianymi, bądź otrzymywanymi przez te spółki, w sytuacji, gdy organ,
z faktu nie pamiętania określonych okoliczności przez świadków wywodzi negatywne
konsekwencje dla Spółki,
- uniemożliwieniu przez organ kluczowym dla prowadzonej kontroli świadkom, tj.
R. S. i M. S. składania wyjaśnień, pomimo, iż odmówili oni ich składania,
- uniemożliwieniu przez organ kluczowemu dla prowadzonej kontroli świadkowi, tj.
B. Ż. składania wyjaśnień, przez doprowadzenie świadka przez
kontrolujących do stanu, w którym ze względu na stan zdrowia świadek ten nie mógł
prowadzić dalszych zeznań i uniemożliwienie Spółce i pełnomocnikom Spółki
zadawanie temu świadkowi pytań oraz nie powołanie tego świadka pomimo, iż
świadek ten nie odmówił składania zeznań, a co więcej chciał je składać,
- nie przeprowadzenie dowodu z zeznań kontrahentów Spółki (takich jak: najemcy,
dostawcy usług w zakwestionowanych przez organ fakturach),
- niedopełnienie pozostałych działań organu, szczegółowo wymienionych w treści
odwołania,
d) naruszenie art. 23 O.p., przez brak w treści decyzji uzasadnienia odstąpienia od
oszacowania podstawy opodatkowania;
e) naruszenie w trakcie czynności kontrolnych art. 84c ust. 10 ustawy z dnia 2 lipca
2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155. poz. 1095 ze
zm.), co oprowadziło do naruszenia art. 84c ust. 13 tej ustawy;
I) naruszenie w trakcie czynności kontrolnych art. 282c § 1 pkt 1 lit. b O.p.;
g) brak w postanowieniu Dyrektora UKS z [...] maja 2009 r. Nr [...] uzasadnienia prawnego i faktycznego przyczyn odstąpienia od powiadomienia Spółki o odstąpieniu o zamiarze przeprowadzenia kontroli;
h) przekroczenie przez UKS w trakcie prowadzonych czynności kontrolnych czasu
kontroli określonego w art. 83 ust 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej;
i) błędy w ustaleniach faktycznych, co spowodowało błędne przyjęcie, iż wszystkie
faktury zakwestionowane w toku kontroli zostały uznane za nie potwierdzające
rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, pomimo iż faktury te potwierdzają te
zdarzenia;
j) błędy w ustaleniach faktycznych, co spowodowało błędne przyjęcie, iż zapisy w
księgach rachunkowych na koncie kosztowym 408-1 (amortyzacja) w części
naliczonej w kwocie 368.395,96 złotych od nakładów zaewidencjonowanych na dzień
31/12/2003 r. w kwocie 3.683.959,59 zł, zaliczonej w koszty amortyzacji od nakładów
nie zostały poniesione, pomimo iż kwoty te zostały poniesione,
k) błędne zastosowanie art. 193 §4 O.p., przez nie uznanie za dowód części ksiąg
C. na kontach przychodowych z uwagi na fakt, że 38 faktur VAT dotyczących
2005 r. nie dokumentuje rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Do podstawowych wad decyzji Skarżąca zaliczyła:
- przypisywanie Spółce konsekwencji na gruncie podatkowym, pomimo że ich
źródłem były działania innych podmiotów,
- brak starannego i dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jakie zaistniały
w sprawie, co świadczy o tendencyjnym i nieobiektywnym charakterze prowadzonej
kontroli, niezgodnym z ogólnymi zasadami jej prowadzenia, o których mowa w O.p.;
- uznanie części dokumentacji (w postaci zeznań świadków wymienionych w piśmie z
15 listopada 2010r., znajdujących się w aktach sprawy prowadzonej przez Sąd
Okręgowy w W., [...] Wydział Karny pod sygnaturą [...]), a
pominięcie innych zeznań, które znajdują się w aktach ww. sprawy, a są dla Spółki
korzystne, co oznacza, iż postępowanie uznać należy za niekompletne i rażąco
wadliwe.
Odnosząc się do zakwestionowanych przez organ I instancji faktur i
rachunków Skarżąca uznała za nieuzasadnione i nieudowodnione twierdzenia o nie
zaistnieniu dokumentowanych nimi zdarzeń gospodarczych.
3. W piśmie uzupełniającym odwołanie Skarżąca podniosła zarzut naruszenia
art. 79 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w zw. z art. 282c § 1 pkt
1 lit. b O.p., a także naruszenia art. 124 § 2 w zw. z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego (z uwagi na brak prawnego i faktycznego uzasadnienia
postanowienia o wszczęciu postępowania kontrolnego), a w konsekwencji
naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz
przekroczenia czasu kontroli, o którym mowa w art. 83 ust. 1 tej ustawy. Dwoma
pismami z dnia 5 kwietnia 2012r. Skarżąca złożyła wnioski dowodowe, które
postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012r. nie zostały uwzględnione przez Dyrektora
Izby Skarbowej w W.
4. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W.
uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia
zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2004r. i określił
Skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za
2004r. w wysokości 1.117.149 zł, a w pozostałej części, dotyczącej określenia straty
w podatku dochodowym od osób prawnych C. . z
o.o. za 2004r. w wysokości 316.420 zł, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora UKS.
Wyjaśnił, że zobowiązanie podatkowe Skarżącej w podatku dochodowym od
osób prawnych za 2004r. nie uległo przedawnieniu stosownie do treści art. 70 § 1
O.p. z upływem 31 grudnia 201 Or., ponieważ na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. bieg
terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uległ zawieszeniu z dniem 26
października 2009r., tj. z dniem wszczęcia przez finansowy organ postępowania
przygotowawczego postanowieniem nr [...] w sprawie J. z o.o. postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 §1 K.k.s., które nie zostało zakończone.
Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów proceduralnych,
dotyczących nieprawidłowego sposobu wszczęcia i prowadzenia postępowania
kontrolnego, podzielił stanowisko zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 5 marca
2010 r., sygn. akt III SA/Wa 1494/09 (utrzymanym w mocy wyrokiem NSA z 17
listopada 2011r., sygn. akt II FSK 1223/10), oddalającym skargę Skarżącej na
postanowienie Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej w przedmiocie
kontynuowania czynności kontrolnych, w którym przedmiotem oceny sądowej były
analogiczne zarzuty. Wyjaśnił, iż ww. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 5
marca 201 Or. przesądza o ich bezzasadności.
Nie podzielając zarzutu przekroczenia w trakcie prowadzonych czynności
kontrolnych czasu kontroli określonego w art. 83 ust. 1 ustawy o swobodzie
działalności gospodarczej organ odwoławczy wyjaśnił, że do przedmiotowej kontroli mają zastosowanie wyłączenia dotyczące czasu trwania kontroli, określone w art. 83
ust 2 pkt 2 tej ustawy. Postępowanie kontrolne zostało zaś wszczęte u Skarżącej na
wniosek Prokuratury Okręgowej prowadzącej śledztwo przeciwko R.
S. i M. S. w związku z działalnością prowadzoną w Spółkach: J. Sp. z o.o. oraz C. Sp. z o.o. (sygn. akt [...]).
Za bezzasadne organ uznał również zarzuty naruszenia art. 121, 122, 123,
124, 125, 180, 187, 188, 191, 197 oraz art. 120 O.p..
Wyjaśnił, iż wobec nie stwierdzenia przez organ kontroli skarbowej istnienia w
przedłożonej przez Spółkę dokumentacji dowodów potwierdzających rzeczywiste
wykonanie szeregu usług, które zostały zafakturowane i zaksięgowane, Dyrektor
UKS podjął próbę zweryfikowania rzetelności posiadanych przez podatnika
dokumentów dotyczących zakupu i sprzedaży usług przy wykorzystaniu środków
dowodowych innych niż dowody bezpośrednie. W tym celu organ pierwszej instancji,
pierwotnie działając z własnej inicjatywy, wezwał celem przesłuchania w charakterze
świadków szereg osób, które mogłyby dysponować wiadomościami w zakresie
wykonania prac udokumentowanych kwestionowanymi fakturami, tj.: E. M. (rzekomego wykonawcę kwestionowanych robót remontowo-budowlanych), J. H. i M. B. (pracownice działu księgowego kontrolowanych spółek), B. Ż. (prezesa zarządu A. Sp.
z o.o. i rzekomego wykonawcę usług), R. S. i M. S. (w kontrolowanym okresie prezesów zarządów odpowiednio J. Sp. z o.o. oraz C. Sp. z o.o.), B. B. (prezesa zarządu D. C.
C. Sp. z o.o. - rzekomego wykonawcę usług), W. M. (kosztorysanta), E. Z. (wykonującego w spółkach kontrolowanych usługi inspektora nadzoru). W toku dalszych czynności kontrolnych uwzględniono również złożone przez Skarżącą wnioski dowodowe o przeprowadzenie dowodu z zeznań E. F., J. R. i W. A. (w kontrolowanym okresie pracowników Zakładów G. ), B. W. (wykonawcy usług), jak również o powtórne
przesłuchanie R. S., M. S. i B. Ż. (wnioski dowodowe z dnia 7 stycznia 2011r.). Jednak pomimo kilkukrotnego wzywania niektórych z ww. osób, nie od wszystkich świadków organ I instancji miał możliwość odebrania zeznań i uzyskania informacji istotnych dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Ponadto organ wyjaśnił, iż nie został uwzględniony wniosek Spółki z dnia 25 maja 2011r. o ponowne przesłuchanie R. S., B. Ż., Z. L. oraz G. B., ponieważ okoliczności faktyczne objęte wnioskiem zostały juz
wcześniej udowodnione innymi dowodami, w szczególności prawomocnym wyrokiem
skazującym Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 2009r., sygn. akt [...] , który posiada charakter prejudycjalny.
W kwestii zarzutów uniemożliwienia przez organ składania wyjaśnień
R. i M. S. oraz B. Ż., organ odwoławczy, uznając je za bezpodstawne, wyjaśnił, że świadkowie ci byli wielokrotnie i bezskutecznie wzywani do ich złożenia. Odnośnie odmowy przesłuchania świadka R. S. w obecności jego adwokata stwierdził,
że wiążące stanowisko w tej kwestii zajął WSA w Warszawie w prawomocnym
postanowieniu z 10 maja 2011r., III SA/Wa 1768/10.
W ocenie organu odwoławczego do wyjaśnienia faktu wykonania
kwestionowanych usług nie przyczyniły się zeznania złożone w przedmiotowym
postępowaniu przez E. M. oraz B. B. - przedstawicieli podmiotów, które wg dokumentacji miały wykonać sporne usługi.
Złożone w toku postępowania pierwszoinstancyjnego zeznania pozostałych
świadków - pracowników Zakładów G.: W. M., E. Z. oraz B. W. również nie
dostarczyły informacji potwierdzających faktyczne wykonanie konkretnych
kwestionowanych usług.
Organ odwoławczy uznał za prawidłowe włączenie jako dowodów do
postępowania, postanowieniem z dnia 25 października 2010r., protokołów
przesłuchań m.in. E. M. i B. Ż., przeprowadzonych w postępowaniu karnym pod sygnaturą [...], a także protokołu kontroli z dnia 30 czerwca 2008r., przeprowadzonej przez Dyrektora UKS wobec Skarżącej w zakresie rozliczeń z tytułu podatków za 2003r. wraz z niektórymi załącznikami. Organ II instancji za wiarygodne uznał zeznania E.
M., który konsekwentnie wskazywał na mechanizm wystawiania faktur nie odzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, m.in. w stosunkach
pomiędzy jego firmą a Skarżącą, w szczególności w kontekście ustaleń wynikających z ww. prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego W., [...] Wydział Karny, z dnia [...] lipca 2009r., sygn. akt [...].
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał również na niecelowość przeprowadzenia
zawnioskowanego dowodu z opinii biegłego na okoliczność określenia wartości prac
budowlanych i remontowych wykonanych w C. w latach
2004-2006 czy też na okoliczność ustalenia wartości rynkowej transakcji
prowadzonych w 2004r. z podmiotami powiązanymi. Odnosząc się zaś do odmowy
przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego psychologa wskazał, że taki dowód nie
ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Organ odwoławczy stwierdził, że złożony w toku postępowania odwoławczego
wniosek Skarżącej z dnia 5 kwietnia 2012r. o umożliwienie R.
S., M. S. i B. Ż. Składania wyjaśnień w formie pisemnej, czyli o przesłuchanie ww. świadków na piśmie, nie znajduje podstawy prawnej w przepisach O.p. i koliduje z całokształtem uregulowań dotyczących instytucji przesłuchania świadka, wobec czego, jako sprzeczny z prawem, nie mógł zostać uwzględniony.
Ponadto za bezzasadny uznał zarzut, że dowodem w niniejszej sprawie nie
może być protokół kontroli przeprowadzonej w Spółce za 2003 r. Zdaniem Dyrektora
Izby Skarbowej Skarżąca bezpodstawnie wskazała, jakoby w wyroku WSA w
Warszawie z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt SA/Wa 48/10, Sąd nakazał
przeprowadzenie konfrontacji E. M. z R. S..
Odnosząc się do kwestii materialnoprawnych organ wyjaśnił, iż koszty
ponoszone przez podatnika zostały ocenione pod kątem zasadności ich poniesienia,
a więc dążenia do uzyskania przychodu, a nie pod kątem niezbędności i rezultatu,
jakie przyniosły w postaci konkretnego przychodu. Dyrektor Izby Skarbowej za
bezzasadny uznał zarzut naruszenia art. 16 u.p.d.o.p. oraz zarzut błędnej wykładni
art. 15 u.p.d.o.p. Zdaniem organu odwoławczego, w dokumentacji Spółki nie
stwierdzono istnienia dowodów, które umożliwiłyby przeprowadzenie oceny
wydatków wynikających z kwestionowanych faktur pod kątem ustalenia związku
przyczynowo-skutkowego z osiągniętym przychodem. Pomimo żądań kierowanych
przez organ kontroli skarbowej, Spółka do części faktur nie przedstawiła żadnych
dowodów wykonania usług, a te które przedstawiła nie dotyczą okresu
wykonywanych usług, bądź nie stanowią potwierdzenia ich wykonania. Spółka nie
wskazała osób, które wykonywały usługi, a brak kontaktu z kontrahentami Spółki uniemożliwił przeprowadzenie czynności sprawdzających, przesłuchani świadkowie
nie potrafili wskazać: na czym polega wykonanie usług, jaka dokumentacja została
sporządzona w ramach wykonanych usług, miejsca wykonania usług i osób
współpracujących.
Ustosunkowując się do poczynionych przez Dyrektora UKS ustaleń w zakresie
zawyżenia przez Spółkę C. przychodów o łączną kwotę 902.000 zł organ
odwoławczy wskazał, że Spółka nie przedstawiła żadnych dowodów, które
potwierdzałyby zrealizowanie usług wskazanych na przedmiotowych fakturach. W
ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, lakoniczne określenia na fakturach: usługi
pośrednictwa, usługi konsultingowe, usługi reklamowe oraz nie wnoszące więcej
informacji umowy i specyfikacje do faktur nie są wystarczającym dowodem
potwierdzającym wykonanie usług przez wystawców faktur. Wskazując na umowę z
1 maja 2003 r., w której J. zleciła Spółce C. bieżący nadzór i
konserwację okresową, serwis elektroniczny i eksploatację urządzeń będących w
leasingu w C., a użytkowanych przez J. organ odwoławczy uznał, że
skoro Spółka C. posiadała tytuł prawny do użytkowania tych urządzeń, to tylko
Spółka C. mogłaby zlecić ich eksploatację innemu podmiotowi i obciążyć ten
podmiot kosztami tej czynności. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej
podzielił stanowisko Organu I instancji, że faktury VAT o nr 11/A/04, 22/04, 31/04,
50/04, 62/04, 73/04, 84/04, 96/04, 107/04, 122/04, 138/04 oraz 153/04 nie
potwierdzają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a kwoty netto wykazane w tych
fakturach nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 12 ust. 3 u.p.d.o.p.
Organ w całości również podzielił ustalenia Dyrektora UKS dotyczące
zawyżenia przez C. kosztów uzyskania przychodów o łączną kwotę w wysokości
518.571,43 zł.
W kwestii zaś zawyżenia kosztów uzyskania przychodów za 2004 r. przez
Skarżącą Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż koszty te zostały zawyżone nie jak
wskazał organ I instancji o kwotę 3.948.144,96 zł, lecz o kwotę 3.928.063,88 zł, na
którą składały się m.in. koszty amortyzacji naliczonej od nakładów inwestycyjnych,
które w rzeczywistości nie zostały poniesione, na łączną kwotę 348.314,88 zł. Organ
wyjaśnił, że wymienione nakłady na koncie 012 "środki trwałe w budowie" dotyczyły
inwestycji prowadzonych w nieruchomości zakupionej na podstawie aktu
notarialnego Rep. A nr [...] z 14 kwietnia 2003 r. od Zakładów G. Wskazał, iż w toku postępowania podatkowego nie uzyskano żadnych dowodów mogących potwierdzić wykonanie robót budowlanych udokumentowanych fakturami VAT wymienionymi na str. 45 i 46 decyzji. Za nierzetelne uznano także faktury VAT wystawione przez Zakład R. E. M., gdyż wartości usług udokumentowanych tymi fakturami zostały zawyżone. Z protokołu kontroli wynikało, że rzeczywiste wartości usług wykonanych przez ww. firmę to kwoty netto 5.631,78 zł i 90.805 zł. Natomiast usługa udokumentowana fakturą VAT nr 610/03 z 31 sierpnia 2003 r. na kwotę netto 104.374 zł, wystawiona przez K. Spółka z o.o., ma potwierdzenie w dokumentach. W związku z powyższym Dyrektor Izby Skarbowej uznał, iż kwotę zakwestionowanych przez Organ I instancji odpisów amortyzacyjnych za 2004r. w łącznej wysokości 368.395.96 zł należało zmniejszyć do kwoty 348.314.88 zł, co z kolei skutkowało zmianą wysokości podstawy opodatkowania i zobowiązania podatkowego Skarżącej.
W kwestii zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwoty dotyczące
transakcji z podmiotami: C. Sp. z o.o., A. Sp. z o.o., K. Sp. z o.o., D. Sp. z
o.o., Zakładem R. E. M., A. sp. z o.o., M. Sp. z o.o., organ odwoławczy
podzielił w tym zakresie ustalenia Dyrektora UKS, również uznając, że faktury VAT
wystawione przez ww. podmioty nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń
gospodarczych.
Organ odwoławczy za bezzasadny również uznał zarzut naruszenia art. 23
O.p. przez odstąpienie od oszacowania podstawy opodatkowania. Wyjaśnił, iż organ
kontroli skarbowej, stosownie do art. 23 § 2 O.p., za podstawę opodatkowania przyjął
dane wynikające z ksiąg podatkowych w części uznanej za dowód, uzupełnione
dowodami uzyskanymi w toku postępowania kontrolnego.
5. W skardze na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej
decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora UKS, a także zasądzenie na swoją
rzecz kosztów postępowania. Zarzuciła:
- naruszenie art. 121, art.122, art. 123, art. 124, art. 125, art. 180, art. 187 § 1,
art.188, art.191, art.192, art.194 § 1 oraz art. 197 § 1 O.p., w szczególności przez:
prowadzenie postępowania podatkowego w sposób nie wzbudzający zaufania
podatnika do organów podatkowych, oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale
dowodowym i na materiale, który nie mógł stanowić dowodu, nie przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego, niewłaściwe informowanie Spółki o
przesłuchaniach świadków w czasie prowadzonego postępowania oraz przez
odmowę przeprowadzenia dowodów, o które wnioskowała Spółka, co doprowadziło
do naruszenia art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 16g ust. 13 u.p.d.o.p;
- naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., przez uchybienie przez Dyrektora Izby
Skarbowej obowiązkowi zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie
sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego
przez inny organ lub sąd, pomimo tego, iż przed Sądem Okręgowym w W.
[...] Wydziałem Karnym toczy się postępowanie w sprawie o sygn. akt [...],
na podstawie aktu oskarżenia przygotowanego przez Prokuraturę Okręgową
W. w W., na podstawie materiału dowodowego zebranego w
postępowaniu [...], który to materiał dowodowy był podstawą wydania decyzji
zarówno przez Dyrektora UKS jak i Dyrektora Izby Skarbowej;
- naruszenie art. 79 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej w związku
z art. 282c § 1 pkt 1 lit. b O.p., ponieważ w zaistniałym stanie faktycznym występował
obowiązek dokonania zawiadomienia Spółki o zamiarze wszczęcia kontroli, co
wynika z wykładni literalnej oraz celowościowej powołanego przepisu, co
doprowadziło do naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności
gospodarczej;
- naruszenie art. 124 § 2 w związku z art. 9 Kodeksu postępowania
administracyjnego, z uwagi na okoliczność, iż postanowienie nie zawiera
uzasadnienia prawnego i faktycznego, z którego wynikałoby, że Dyrektor UKS w
sposób należyty i wyczerpujący poinformował Spółkę o okolicznościach faktycznych i
prawnych mających wpływ na jej prawa, a w szczególności o podstawach
odstąpienia od powiadomienia o odstąpieniu o zamiarze przeprowadzenia kontroli,
co doprowadziło do naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności
gospodarczej;
- przekroczenie czasu kontroli, określonego w art. 83 ust. 1 ustawy o swobodzie
działalności gospodarczej, co doprowadziło do naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy o
swobodzie działalności gospodarczej.
6. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w W.,
podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie.
7. Pismem z 9 stycznia 2013 r. Syndyk Masy Upadłości J. sp. z o.o. poinformował, że postanowieniem Sądu Rejonowego W. w W. z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt [...], została ogłoszona upadłość likwidacyjna Skarżącej.
8. Pismem z 8 kwietnia 2013 r. Syndyk Masy Upadłości J. sp. z
o.o. złożyła wniosek o zawieszenie postępowania sądowego na podstawie art. 124 §
1 pkt 4 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 9 maja 2013r., sygn. akt III SA/Wa 2311/12
WSA w Warszawie odmówił zawieszenia postępowania sądowego.
9. Pismem z 20 maja 2013 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wnosił o
dopuszczenie na podstawie art. 106 p.p.s.a. jako dowodów szeregu dokumentów z
akt spraw rozstrzyganych przez WSA w Warszawie o sygnat. akt: III SA/Wa 1519/12
oraz III SA/Wa 437/12 w celu wykazania, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do
przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wystąpieniem przesłanki z
art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia
25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269,
ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów,
wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu
przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.",
sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności
z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez
organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do
naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik
sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na
rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia
postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu
dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy,
nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej
podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko
prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu
administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze
podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś
wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu
podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który
był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że skarga nie zasługuje na
uwzględnienie.
4. Ustosunkowując się do pierwszego podnoszonego w skardze zarzutu tj.:
naruszenia przepisów art. 121 - 125, art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 192, art. 194
§ 1 oraz art. 197 § 1 O.p. w szczególności poprzez prowadzenie postępowania
podatkowego w sposób niebudzący zaufania podatnika do organów podatkowych,
oparcie rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, oparcie rozstrzygnięcia
na materiale, który nie mógł stanowić dowodu, nie przeprowadzenie wyczerpującego
postępowania dowodowego, niewłaściwe informowanie Spółki o przesłuchaniach
świadków w czasie prowadzonego postępowania oraz przez odmowę
przeprowadzenia dowodów, o które wnioskowała Skarżąca, co doprowadziło do
naruszenia przepisów art. 15 ust. 1, art. 16 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 16g ust. 13 u.p.d.o.p.
- należy stwierdzić, że jest on bezzasadny.
Na podstawie przepisu art. 191 O.p. - organ podatkowy ocenia na podstawie
całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została
udowodniona. Norma ta wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, według której
organ podatkowy - prowadzący postępowanie podatkowe - przy ocenie
wiarygodności zgromadzonych dowodów nie jest skrępowany żadnymi regułami
określającymi wartość poszczególnych rodzajów dowodów i dokonuje je w sposób
swobodny, na podstawie własnego przekonania opartego na wiedzy, doświadczeniu
życiowym, prawach logiki, wzajemnych relacji między poszczególnymi dowodami, z
uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
Przedstawiona zasada wyklucza prowadzenie postępowania dowodowego według
dyrektyw strony tego postępowania, a ocena dowodów dokonywana przez organ
podatkowy nie jest uzależniona od subiektywnej oceny wyrażanej przez stronę lub od
sugestii strony, co do wartości i wymowy poszczególnych dowodów.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie dostrzegł, aby wymienione w
zarzutach skargi przepisy postępowania zostały naruszone w trakcie postępowania
przed organami podatkowymi.
W trakcie postępowania organ kontroli skarbowej wielokrotnie zwracał się do
Spółki o okazanie dowodów wykonania usług wskazanych w fakturach, których
zasadność w toku kontroli zakwestionowano. Spółka do części faktur nie okazała
dowodów, a dowody, które okazała zostały szczegółowo opisane w części protokołu
oraz w treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji, przy czym okazane
dowody nie stanowiły potwierdzenia wykonania usług.
Sąd wskazuje, że dowody w postaci faktur odzwierciedlać muszą rzeczywisty
przebieg zdarzeń gospodarczych. Oznacza to, że muszą istnieć możliwości
dokonania przez organy podatkowe sprawdzenia i powiązania tych dokumentów
księgowych ze ściśle określonymi czynnościami faktycznymi. Podatnik musi zatem
wykazać, że określone czynności faktyczne zaistniały pomiędzy wykazanymi w
fakturze sprzedawcą i nabywcą.
W prawie podatkowym to na podatniku ciąży obowiązek dokumentowania
wszystkich zdarzeń wywołujących skutki prawnopodatkowe. Jeśli bowiem podatnik
chce wywodzić korzystne dla siebie skutki na gruncie prawa podatkowego przede
wszystkim powinien rzetelnie dokumentować zdarzenia mające znaczenie
prawnopodatkowe. Skarżąca nie może oczekiwać, iż wobec własnych zaniechań, w
polegających na braku dokumentowania, organy podatkowe zgromadzą za niego
dowodowy zaświadczające wystąpienie transakcji.
Z art. 122 i art. 187 O.p. wynika, że co do zasady, to na organie podatkowym
spoczywa obowiązek aktywnego poszukiwania i gromadzenia dowodów i ustalania
na ich podstawie istotnych w sprawie faktów, ale nie jest to obowiązek
nieograniczony. Reguła ta doznaje wyjątku, gdy podatnik przejmuje inicjatywę
procesową. Z sytuacją taką będziemy mieli do czynienia w szczególności wówczas,
gdy strona formułuje twierdzenia co do okoliczności stanu faktycznego, które nie
znajdują oparcia w materiale dowodowym zebranym przez organ lub zaprzecza
poprawności dokonanej przez organ podatkowy oceny stanu faktycznego. W takich
przypadkach logika podpowiada bowiem, że wraz z tą inicjatywą przechodzą na nią
także i wszelkie konsekwencje, jakie wiążą się z wynikiem prowadzonego dowodu.
Na powyższe uwarunkowanie zwraca zresztą uwagę orzecznictwo
Naczelnego Sądu Administracyjnego, które akcentuje, że generalną zasadą
postępowania dowodowego jest to, iż każdy, kto z faktów wyprowadza dla siebie
konsekwencje prawne, obowiązany jest fakty te udowodnić (por.: wyroki NSA z dnia
17 lutego 2000 r.( sygn. akt I SA/Ka 1150/99, z dnia 13 stycznia 2000 r., sygn. akt I
SA/Ka 960/98, z dnia 21 czerwca 2011, sygn. akt I FSK 1090/11, z dnia 18 stycznia
2012 r. sygn. akt I FSK 343/11 ). Nie można przyjąć, że wobec bierności strony cały
ciężar dowodzenia faktów mających przemawiać przeciwko ustaleniom poczynionym
przez organy administracji spoczywa na tych organach (por. wyrok NSA z dnia 24
stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1451/10).
Tymczasem cała aktywność Skarżącej w toku postępowania sprowadzała się
do kwestionowania działań organu oraz zgłoszenia wniosków dowodowych
przesłuchania osób, które jak wynika z akt sprawy albo były już przesłuchane, albo
ich wyjaśnienia nie wnosiły nic istotnego w sprawie.
5. Słusznie Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że zeznania świadków (E.
Z. z 25 lutego 2010 r., W. M. z 25 lutego 2010 r., J. R. z 13 maja 2010 r., E. F. z 21 maja 2010 r., W. A. oraz B. B. z 24 marca 2010 r.) stwierdził, że zeznania te nie wskazują konkretnych faktów pozwalających stwierdzić, że zakwestionowane faktury potwierdzają rzeczywiste zdarzenia gospodarcze.
Ponadto istotną w sprawie kwestią jest to, że ustalenia dowodowe wynikające
z załączonych do akt sprawy podatkowej protokołów przesłuchania E.
M. znajdują potwierdzenie w prawomocnym wyroku Sądu Rejonowego
W. z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...] skazującym E. M.. Sąd Rejonowy w wyroku stwierdził, że E. M. oskarżony m.in. o to że "...w okresie od 4 października do 30 grudnia
2005 r. w W. i Z., działając w warunkach czynu ciągłego, to jest w
podobny sposób, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu z góry powziętego
zamiaru, działając wspólnie i w porozumieniu z innymi nieustalonymi osobami, będąc
osobą uprawnioną do wystawienia faktur VAT w imieniu Zakładu R. E. M." z siedzibą w Z. przy ul. [...], wystawił sześćdziesiąt jeden nierzetelnych faktur VAT potwierdzających
wykonanie robót remontowo - budowlanych przez Zakład R. E. M." na rzecz niżej wymienionych podmiotów na łączną kwotę 6.400.000 zł w sytuacji, gdy w rzeczywistości Zakład R. E. M. takich robót nie wykonywał..."
Wyrok skazujący E. M. jest ściśle powiązany z
przedmiotową sprawą, ponieważ orzeczono w nim o odpowiedzialności karnej
skarbowej z tytułu wystawienia nierzetelnych faktur na rzecz wymienionych w tym
wyroku podmiotów, wśród których znajdowały się J. Sp. z o.o. Na gruncie
przedmiotowej sprawy oznacza to, że ustalenia wyroku Sądu Rejonowego
W. z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...], że E. M.
wystawiał nierzetelne faktury sprzedaży, które nie dokumentowały faktycznie
wykonanych usług przez Skarżącą miały wiążące znaczenie w postępowaniu
podatkowym.
Przepis art. 181 O.p. bowiem nadaje równą moc dowodową wszystkim
dowodom i w myśl postanowień tego przepisu dowodami mogą być dowody
zgromadzone w postępowaniu karnym. Z kolei art. 180 § 1 O.p. nakazuje dopuścić
jako dowód wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest
sprzeczne z prawem.
W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uprawniał organy
podatkowe do przyjęcia stanowiska, iż faktury wystawione przez Skarżącego na
rzecz wskazanych w zaskarżonej decyzji firm nie dokumentują zdarzeń
gospodarczych w nich wykazanych.
6. Niezasadny jest w ocenie Sądu, drugi zarzut skargi stwierdzający
naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., poprzez uchybienie przez Dyrektora Izby
Skarbowej obowiązku zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy rozpatrzenie
sprawy i wydanie decyzji było uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego
przez inny organ lub sąd, pomimo tego, że przed Sądem Okręgowym w W.
[...] Wydział Karny toczy się postępowanie w sprawie sygn. akt [...], na
podstawie aktu oskarżenia przegotowanego przez prokuraturę Okręgową W.
w W. do Sądu Okręgowego w W. [...] Wydział Karny na
podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu [...], który to
materiał dowodowy był podstawą wydania decyzji organy obu instancji.
Organ podatkowy stosownie do dyspozycji art. 201 § 1 pkt 2 O.p. zawiesza
postępowanie, jeżeli rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego przez inny organ lub
sąd pozostaje w takim związku z postępowaniem podatkowym, że bez niego nie jest
możliwe rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji. Organ podatkowy ocenił, że sprawa
nadaje się do rozstrzygnięcia bez uzyskania rozstrzygnięcia wskazywanego przez
stronę zagadnienia wstępnego i wywiódł w uzasadnieniu decyzji w sposób
zadowalający swoje stanowisko w tym względzie. Rozpoznając skargę Sąd uznał
stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej za wystarczająco uzasadnione.
Sąd stwierdza ponadto, że prawidłowe jest stanowisko Dyrektora Izby
Skarbowej wskazujące, że wobec prejudycjalnego charakteru wyroku skazującego
Sądu Rejonowego W. z dnia [...] lipca 2009 r., sygn. akt [...],
informacja od Spółki o fakcie złożenia bliżej nieokreślonych zeznań świadka E.
M. przez Sądem Okręgowym w W. [...], które nie
zostały dotąd zweryfikowane procesowo przez Sąd, nie ma w przedmiotowej sprawie
istotnego znaczenia.
Należy też dodać, że każda strona potrafiąca uzasadnić swe stanowisko w
sprawie konieczności zawieszenia postępowania z powodu zależności jego wyniku
od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego może w drodze wznowienia
postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 6 O.p. uzyskać orzeczenie, o którym
mowa w art. 245 § 1 pkt 1 O.p.
7. Za nietrafny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 79 ust. 3 u.s.d.g. w zw. z art.
282c § 1 pkt 1 lit. b O.p., według którego w opinii Skarżącej w zaistniałym stanie
faktycznym występował obowiązek dokonania zawiadomienia Spółki o zamiarze
wszczęcia kontroli, co wynika z wykładni literalnej oraz celowościowej powołanego
przepisu, co doprowadziło do naruszenia art. 77 ust. u.s.d.g.
Postępowanie podatkowe korzysta z przymiotu autonomii prawa podatkowego
co oznacza, że wtedy, gdy nie odsyła wprost do unormowań innych ustaw podstawę
do działania dla Ministra Finansów i jego organów stanowią wyłącznie przepisy
podatkowe. Rozwiązanie przewidziane w art. 282 c § 1 pkt 1 lit b O.p. jest względem
unormowań art. 79 u.s.d.g. przepisem szczególnym, a ten jako taki korzysta z
pierwszeństwa przed przepisami ogólnie obowiązującymi. Organ podatkowy jasno
uzasadnił w jakich okolicznościach i dlaczego zastosował rozwiązanie przewidziane
w cyt. art. 282 c § 1 pkt 1 lit b O.p., a Sąd rozpoznający skargę uznał przytoczone
motywy za wystarczające.
Warto też ubocznie zauważyć, że Skarżąca myli, - podobnie jak w poprzedniej
analogicznej sprawie ( wyrok WSA w Warszawie z 5 marca 2010 r. sygn. akt III
SA/Wa 1494/09), w której oddalono jej skargę - przesłanki wszczęcia kontroli
podatkowej z przesłankami, których zaistnienie powoduje zwolnienie organu od
obowiązku zawiadomienia organu o zamiarze jej wszczęcia. Szerokie motywy
uzasadnienia Sądu zawarte we wskazanym wyroku w pełni znajdują zastosowanie
również w przedmiotowej sprawie. Sąd rozpatrując ten sam zarzut całkowicie je
podziela: "Niezasadny, w ocenie Sądu, jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia
art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej.
Przepis ten wprowadzony na mocy art. 1 pkt 42 ustawy z dnia 7 listopada
2008r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.
Nr 209, poz. 1318) wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Stanowi on, iż nie
zawiadamia się o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej, jeżeli ma być wszczęta na
żądania organu prowadzącego postępowania przygotowawcze o przestępstwo lub
przestępstwo skarbowe.
Wbrew stanowisku Spółki, które zdaje się wynikać z argumentacji zawartej w
skardze, nie jest to regulacja dotycząca przesłanek do wszczęcia kontroli
podatkowej, lecz przesłanek, których zaistnienie powoduje, iż organ kontroli nie ma
obowiązku zawiadomienia kontrolowanego o zamiarze jej wszczęcia. Nie ma więc
związku z treścią tego przepisu twierdzenie skargi, iż wniosek Prokuratury Okręgowej
w W., na który powołał się Dyrektor UKS w W., mógł stanowić
podstawę wszczęcia kontroli tylko do dnia, w którym zaczął obowiązywać art. 282c §
1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, czyli do 31 grudnia 2008 r.
Nie jest to też przepis skierowany do organów ścigania, lecz do organów
wszczynających kontrolę podatkową. Niezasadne jest więc twierdzenie Spółki, iż
podstawą jego zastosowania jest jedynie takie żądanie, w treści którego organ
prowadzący postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub przestępstwo
skarbowe wyraźnie wskaże konieczność przeprowadzenia kontroli bez konieczności
uprzedniego zawiadomienia przedsiębiorcy. Niezasadny jest także pogląd, iż
warunkiem zastosowania tego przepisu, czyli nie powiadomienia przedsiębiorcy o
zamiarze przeprowadzenia kontroli jest to, aby żądanie organu prowadzącego
postępowanie przygotowawcze sporządzone zostało po dniu wejścia tego przepisu w
życie.
Należy zwrócić uwagę, iż przepis ten - ustanawiający wyjątek od obowiązku
uprzedniego zawiadamiania o zamiarze wszczęcia kontroli, wszedł w życie
równocześnie z przepisem (art. 282b), który obowiązek taki na gruncie Ordynacji
podatkowej ustanawiał. Gdyby więc data sporządzenia żądania, o którym mowa w
art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) miała znaczenie dla możliwości zastosowania przepisu
wyłączającego obowiązek zawiadomienia, należałoby to również odnieść do
przepisu, który obowiązek takiego zawiadomienia ustanawiał.
Zawiadomienie, bądź nie, przedsiębiorcy o zamiarze przeprowadzenia kontroli
podatkowej jest kwestią procesową, towarzyszącą wszczęciu kontroli podatkowej.
Uregulowana jest więc ona, jak słusznie wskazuje Generalny Inspektor Kontroli
Skarbowej, również przepisem o charakterze proceduralnym.
Zasadą jest, iż do określonych czynności procesowych zastosowanie znajdują
przepisy obowiązujące w chwili ich dokonywania. Jeżeli więc w czasie, w którym
Dyrektor UKS wszczął kontrolę podatkową istniał stan polegający na tym, iż organ
ten dysponował żądaniem organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o
przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, to tym samym istniała także podstawa do
zastosowania art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, niezależnie od tego,
kiedy żądanie takie zostało sporządzone.
Jeżeli chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 282c § 2 O.p. jest on zasadny
jedynie o tyle, iż nie miała miejsca sytuacja, która uzasadniałaby powołanie tego
przepisu jako podstawy do odstąpienia od zawiadomienia o zamiarze wszczęcia
kontroli podatkowej, a w każdym razie organ kontroli skarbowej tego nie wykazał.
Natomiast w świetle treści znajdującego się w aktach sprawy pisma Prokuratury
Okręgowej W. z dnia 2 marca 2007 r. powołanie się na powyższy
przepis było zbędne. Pismo to nie odnosiło się bowiem tylko do 2003 r., a więc roku,
którego dotyczyła przeprowadzona w Spółce i już zakończona kontrola podatkowa,
lecz była w nim mowa w odniesieniu do wymienionych tam podmiotów (w tym Spółki)
o zobowiązaniach podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług i podatku
dochodowego w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2006 r., zaś
bezpośrednio wobec Spółki zawarty był jeszcze wniosek o priorytetowe
potraktowaniu okresu od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r. Tak więc,
uzasadnienia odstąpienia od obowiązku zawiadomienia Spółki o zamiarze wszczęcia
kontroli dotyczącej 2004 r., nie stanowiły wyniki przeprowadzonej w Spółce kontroli
za 2003 r., co czyniłoby zasadnym powołanie się na art. 282c § 2 Ordynacji
podatkowej, lecz wprost treść ww. pisma Prokuratury Okręgowej, uzasadniająca
zastosowanie w sprawie bezpośrednio art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) O.p.
Skoro jednak istniała choć jedna okoliczność uzasadniająca odstąpienie od
zawiadomienia Spółki o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (tu - określona w
art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) Ordynacji podatkowej), to uchybienie polegające na
niezasadnym powołaniu art. 282c § 2 Ordynacji podatkowej, nie mogło mieć
istotnego wpływu na wynik sprawy.
Ponadto nie jest zasadny związany z art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) O.p. zarzut
Skarżącej: "Dyrektor Izby Skarbowej nie zwrócił uwagi, iż z literalnego brzmienia
powołanego art. 282c § 1 pkt 1 lit b) Ordynacji podatkowej wynika, że odstępstwo od
zasady o braku zawiadamiania kontrolowanego o zamiarze przeprowadzenia kontroli
dotyczy sytuacji, jeżeli organ prowadzący postępowanie przygotowawcze o
przestępstwo lub przestępstwo skarbowe wystąpi z takim wnioskiem do organu
kontroli. W niniejszej sprawie Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej jako podstawę
wszczęcia kontroli powołał pismo organu, który w dniu wszczęcia kontroli skarbowej
nie prowadził już postępowania przygotowawczego. Oznacza to, że Dyrektor Urzędu
Kontroli Skarbowej wszczynając kontrolę bez uprzedniego zawiadomienia Spółki
naruszył przepis art. 282c § 1 pkt 1 lit b) Ordynacji podatkowej ponieważ tylko
wniosek organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze jest podstawą do
wszczęcia kontroli".
Skład orzekający uznając powyższy zarzut za nietrafiony w pełni podziela
pogląd wyrażony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z
dnia 5 marca 2010 r. w sprawie III SA/Wa 1494/09: "Jeżeli w czasie, w którym
dyrektor UKS wszczął kontrolę podatkową istniał stan polegający na tym, iż organ ten
dysponował żądaniem organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o
przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, to tym samym istniała także podstawa do
zastosowania art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) o.p., niezależnie od tego, kiedy żądanie takie
zostało sporządzone".
8. Nieuzasadnione są zarzuty dotyczące naruszenia art. 124 § 2 k.p.a. oraz
art. 6 i 9 tej ustawy oparte na twierdzeniu, iż organ kontrolujący nie wyjaśnił Spółce w
należyty sposób dlaczego odebrał zagwarantowane jej prawo do wcześniejszego
powiadomienia o zamiarze przeprowadzenia kontroli.
Brak prawnego i faktycznego uzasadnienia postanowienia o wszczęciu
postępowania kontrolnego jest oczywisty wobec zastosowania szczególnego trybu z
art. 282 § 1 pkt 1 lit b O.p., który wyjątkowo dopuszcza w ogóle brak powiadomienia
o zamiarze wszczęcia kontroli.
W postanowieniu Dyrektora UKS z dnia [...] maja 2009 r. wskazany bowiem
został, m.in. art. 282c § 1 pkt 1 lit. b) O.p., który stanowił podstawę prawną do
odstąpienia od obowiązku zawiadomienia Spółki o zamiarze wszczęcia kontroli
podatkowej oraz wymieniony został wniosek Prokuratury Okręgowej, który
zastosowanie tego przepisu uzasadniał. Również zaskarżona decyzja odnosi się do
przedmiotowej kwestii.
W piśmiennictwie przyjmuje się, że przy wystąpieniu przesłanki z art. 282c § 1
pkt 1 lit. b O.p. (kontrola podatkowa/postępowanie kontrolne wszczęte na żądanie
organu prowadzącego postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub
przestępstwo skarbowe) organ, nie zawiadamiając strony o zamiarze wszczęcia
postępowania, powinien wskazać później, od jakiego organu pochodziło żądanie
i w zakresie jakiego przestępstwa skarbowego jest ono prowadzone. W tym
przypadku kontrolowany będzie miał możliwość zweryfikowania prawidłowości
wystąpienia tej przesłanki i oceny, czy prowadzone postępowanie karne skarbowe
ma związek z postępowaniem kontrolnym (zob. m.in. A. Melezini, D. Zalewski,
Kontrola podatkowa przedsiębiorców, Warszawa 2012, wyd. 2, s. 66-67). W tej
sprawie wszystkie powyższe wymogi zostały przez organy skarbowe zachowane.
Ponadto organ II instancji słusznie zauważa w skarżonej decyzji, że
prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Wa
1494/09 przesądza o bezzasadności zarzutów proceduralnych w przedmiotowym
postępowaniu Spółki we wskazanym zakresie, wobec czego podniesienie przez
Stronę tych samych zarzutów należy ocenić jako bezzasadne.
9. Zarzut naruszenia art. 83 ust 1 u.s.d.g. jest również bezzasadny skoro
kontrola podatkowa wszczęta została w ramach postępowania kontrolnego, co do
którego został wyłączony ustawowy obowiązek o jego zawiadomieniu w związku
wnioskiem Prokuratury Okręgowej W. z dnia [...] marca 2007 r. Wobec
powyższego na mocy przepisów art. 83 ust. 2 pkt u.s.d.g. nie stosuje się w takim
przypadku ograniczeń co do czasu trwania kontroli. U podstaw tak wszczętej kontroli
podatkowej tkwił przede wszystkim obowiązek zabezpieczenia dowodów związanych
z ewentualnym przestępstwem lub wykroczeniem, którego miała dopuścić się
Skarżąca.
10. Pismem z 20 maja 2013 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wnosił o
dopuszczenie jako dowodów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. szeregu dokumentów
z akt spraw rozstrzyganych przez WSA w Warszawie o sygnat. akt: III SA/Wa
1519/12 oraz III SA/Wa 437/12 w celu wykazania, że w sprawie nie doszło do
przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wystąpieniem przesłanki z
art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Sąd powyższy wniosek uwzględnił, a na podstawie analizy
powyższych dokumentów uznał, że zobowiązanie podatkowe Skarżącej w podatku
dochodowym od osób prawnych za 2004 r. nie uległo przedawnieniu. Zostały bowiem
spełniona wykładnia przepisów oraz ocena prawna zawarta w wyroku Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11. Przedstawione przez
pełnomocnika DIS dowody w sposób niewątpliwy potwierdzają poinformowanie
Spółki przed upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p. o wszczętym
postępowaniu o przestępstwa karne i wykroczenie skarbowe w związku z
niewykonaniem zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób
prawnych za 2004 r.
11. Mając na uwadze powyższe rozważania i wnioski, Sąd na podstawie art.
151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło