III SA/Wa 2312/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Sękowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant starszy referent Iwona Choińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynności zabezpieczające 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. Z akt sprawy wynika, że D.K. (dalej zwana: Skarżącą) wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w L. skargę na czynność zajęcia zabezpieczającego -samochodu marki [...] – dokonaną protokołem zajęcia z [...] listopada 2005 r. przez organ egzekucyjny – Naczelnika Urzędu Skarbowego L. . Dyrektor Izby Skarbowej w L. postanowieniem z [...] grudnia 2011 r. oddalił skargę z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Pismem z 5 stycznia 2012 r. Skarżąca wniosła zażalenie do Ministra Finansów, który postanowieniem z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Wobec powyższego Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające dokonane ww. protokołem z 16 listopada 2005 r. Postanowieniem z [...] maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w L. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi na w/w czynność. Uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia zabezpieczającego ruchomości dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez wykreślenie z protokołu zajęcia zabezpieczającego informacji o możliwości wniesienia skargi na czynność organu egzekucyjnego. Ponadto podniosła, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy organu. Zaskarżone postanowienie wydano dopiero po upływie 5 miesięcy od dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą dokonaną w dniu 16 listopada 2005 r. Zarzuciła również, że zaskarżone postanowienie "uwłacza logice i elementarnym zasadom praworządności". Minister Finansów postanowieniem z [...] maja 2014r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] maja 2012 r. W uzasadnieniu powołał się na treść z art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Następnie wyjaśnił, że skarga z 28 listopada 2011 r. na czynności zabezpieczające dokonane protokołem z 16 listopada 2005 r. została wniesiona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Powyższe wynika z akt sprawy jak i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w L. z [...] grudnia 2011 r. utrzymanego w mocy postanowieniem Ministra Finansów z [...] maja 2012 r. Składając skargę z 28 listopada 2011 r. na czynności zabezpieczające dokonane protokołem z 16 listopada 2005 r. nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające wniesiono dopiero 2 stycznia 2012 r. W świetle powyższego nie zostały spełnione przesłanki wynikające z ww. art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności zabezpieczające dokonane 16 listopada 2005 r. Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczących dokonanego zajęcia zabezpieczającego wskazał, iż kwestie te nie podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu, którego przedmiotem może być jedynie ocena przesłanek przywrócenia terminu do złożenia środka zaskarżenia. Skarżąca nie zgadzając się z wydanym postanowieniem złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o pozytywne jej rozpatrzenie. W uzasadnieniu zarzuciła, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia zabezpieczającego 16 listopada 2005 r. dopuścił się rażącego naruszenia prawa poprzez umyślne i świadome wykreślenie z protokołu zajęcia zabezpieczającego (będącego zawiadomieniem o zajęciu w świetle art. 170 Ordynacji podatkowej) prawa do wniesienia skargi na niezgodną z prawem czynność egzekucyjną. Tym samym uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło z winy organu. Zdaniem Skarżącej wydany dokument zajęcia zabezpieczającego pozbawiony swoich integralnych części nie stanowił źródła prawa. Dlatego też z powodu braków formalnych zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym powinno zostać uchylone z mocy prawa. Skarżąca wskazała również, że brak formalny w postaci "Klauzuli pouczenia" nie ogranicza strony terminem wniesienia skargi na niezgodną z prawem czynność zabezpieczającą. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga D. K. zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L., naruszają prawo. Sądowej kontroli zostało poddane postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia skargi na czynność zabezpieczającą. Organ drugiej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organu pierwszej instancji, że Strona składając wniosek o przywrócenie terminu nie spełniła warunku przewidzianego w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jedn. tekst Dz. U z 2013 r., poz. 263 ze zm., dalej "k.p.a."), tj. wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony wraz ze złożeniem skargi na czynności zabezpieczające. Jak wynika z akt sprawy wniosek o przywrócenie terminu został złożony ponad miesiąc po złożeniu skargi na czynności egzekucyjne. Tymczasem w ocenie organu pierwszej i drugiej instancji wniosek o przywrócenie terminu, dla swej skuteczności, poza spełnieniem innych wymogów określonych w art. 58, winien być złożony wraz ze złożeniem skargi na czynność zabezpieczającą. Zasadności tego stanowiska organy upatrują w regulacji zawartej w zdaniu drugim § 2 art. 58 k.p.a., które stanowi, że jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Nie dochowanie tego warunku skutkuje odmową przywrócenia terminu do dokonania czynności, dla której termin był przewidziany. W ocenie Sądu stanowisko organów pierwszej i drugiej instancji jest błędne. W rozpoznawanej sprawie istotnie zastosowanie znajdzie przepis art. 58 k.p.a., stosowany posiłkowo w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jedn. tekst Dz. U z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). W myśl uregulowań zawartych w tym przepisie organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Niespełnienie choćby jednej z wyżej wskazanych przesłanek powoduje, że uchybiony termin do dokonania danej czynności nie może jednak zostać przywrócony. W rozpoznawanej sprawie organy uznały, że termin nie może zostać przywrócony, albowiem strona najpierw złożyła skargę na czynności egzekucyjne, a dopiero po powzięciu informacji o przekroczeniu terminu do złożenia skargi – na skutek wydania postanowienia oddalającego skargę z uwagi na uchybienie terminu – strona złożyła wniosek o jego przywrócenie. Powyższe oznacza, że organy uznały, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka wymieniona w poprzednim akapicie w punkcie c. Z taką interpretacją przepisu art. 58 § 2 zd. 2 k.p.a., w ocenie Sądu, nie sposób się zgodzić. Nie można bowiem przyjąć, że skoro przepis wymaga, aby czynność dla której przewidziany jest termin dokonana była jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, to dokonanie czynności przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu do jej dokonania, skutkować winno stwierdzeniem, że nie została spełniona przesłanka do przywrócenia terminu. Wyjaśnić bowiem należy, że warunek jednoczesności obu czynności, tj. złożenia prośby o przywrócenie terminu i dokonania czynności, wynikający z brzmienia art. 58 § 2 zd. drugie k.p.a. ma na celu uniknięcie takiej sytuacji kiedy to organ uwzględni prośbę, a strona nie dokonana czynności dla której przywrócono jej termin. W takiej sytuacji bowiem przywrócony termin pozostawałby niejako "otwarty" na przyszłość bez określonych konsekwencji dla braku dokonania czynności. W rozpoznawanej sprawie takiej "obawy" nie ma. Strona dokonała bowiem czynności, jeszcze przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu, przy tym okoliczności jakie zadecydowały o takiej a nie innej kolejności dokonywania czynności, pozostają w ocenie Sądu, bez znaczenia dla sprawy. Stanowisko takie wyrażane jest również w orzecznictwie, gdzie na tle spraw dotyczących stricte postępowania administracyjnego oraz przywrócenia prawa do złożenia odwołania (zażalenia), wskazuje się, że " (...) art. 134 k.p.a. nakazuje stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli nie zachowano ustawowego terminu do dokonania tej czynności. I tą okoliczność organ odwoławczy ma obowiązek zbadać. Uchybienie terminu powoduje bowiem bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu I instancji (...) nie osłabia to gwarancji procesowych strony. Nie ma bowiem żadnych przeszkód, aby strona, która dowiedziała się z postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania o tym fakcie, nie mogła wnieść o przywrócenia tego terminu na zasadach i w trybie określonych w art. 58 i 59 k.p.a." (wyrok NSA z 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07, LEX nr 497633, podobnie wyroki NSA: z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 408/09, LEX nr 595368; z 24 września 2008 r., sygn. akt I OSK 1490/07, ONSAiWSA 2009/3/55). Wniosek potwierdzający zasadność tego stanowiska można wysnuć również z wyroku NSA z 29 września 2010 r., sygn. akt I OSK 478/10, LEX nr 745245, gdzie Sąd stwierdził, iż nie ma mowy o bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Warto w tym miejscu podkreślić, że poglądy te wyrażone zostały na tle stanu sprawy, w której odwołanie złożono bez prośby o przywrócenie terminu, a zatem stanu analogicznego do sytuacji z jaką mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni wskazane wyżej poglądy podziela. Niezależnie od powyższych rozważań wypada również stwierdzić, że niedopełnienie obowiązku jednoczesnego dokonania czynności wraz z prośbą o przywrócenie terminu skutkować może co najwyżej koniecznością zastosowania procedury z art. 64 § 2 k.p.a., polegającej na wezwaniu wnoszącego wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, której w terminie nie dokonał pod rygorem pozostawienia bez rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. W żadnym przypadku nie zachodzi tu możliwość wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. Powyższe rozważania uzasadniają wniosek, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. naruszają prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i jako takie powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Ponownie rozpatrując sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i rozpatrzy wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynności egzekucyjne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Zakres, w jakim uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu, określono w oparciu o art. 152 p.p.s.a.