III SA/Wa 2323/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Anna Zaorska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Owsiak, sędzia WSA Radosław Teresiak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości za 2023 r. oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej: "SKO") utrzymało w mocy wydane wobec Skarżącego – G.Z. postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] maja 2021 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia ulgi podatkowej. Z akt sprawy wynika, że Skarżący wystąpił o zwolnienie z podatku od nieruchomości za 2023 r. w stosunku do nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...]. Postanowieniem z [...] września 2023 r. organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Na postanowienie to Skarżący wniósł zażalenie. Wydając zaskarżone postanowienie SKO stwierdziło, że w niniejszej sprawie zachodzą "inne przyczyny" w rozumieniu art. 165a § 1 OP z powodu których postępowanie z wniosku G.Z. zawierające żądanie zwolnienia z podatku od nieruchomości za 2023 r. nie może być wszczęte. Brak jest bowiem normy prawnej, która mogłaby stanowić podstawę prowadzenia postępowania w przedmiocie żądania. Organy podatkowe nie mają uprawnień do dokonywania zwolnień od podatku od nieruchomości w formie aktu administracyjnego. W efekcie – zdaniem SKO - organ I instancji nie mógł wydać merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz zobowiązany był do odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącego o zwolnienie z podatku od nieruchomości. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji. Za całkowicie nieuprawnione Skarżący uznał wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania a nie decyzji. Ponadto Skarżący podniósł, że "Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a. , rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego". W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy podkreślić, że analogiczna sprawa G.Z. była rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 18 marca 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 2359/21 oddalił skargę na postanowienie SKO w W. Sad w niniejszym składzie w całości podziela argumentację przedstawioną ww. wyroku. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardz-e, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Na podstawie art. 135 p.p.s.a. Sąd, podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości. Rozpoznając sprawę w tak określonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Organy prawidłowo podały, iż podstawą odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie powinien być przepis art. 165a § 1 O.p. Wyjaśniając materialnoprawne podstawy wskazać należy, że zgodnie z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a (§ 3). Z kolei art. 165a § 1 O.p. stanowi, iż gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania przez stronę – wyjaśnienie Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Szczególnego podkreślenia wymaga to, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania, organ nie prowadzi postępowania podatkowego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Z treści art. 165a § 1 O.p. wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2019 r., sygn. akt: II FSK 261/18 - wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym wyroku dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl dalej-CBOSA). Jak wynika z cytowanego przepisu, przesłankami wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania są: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne przyczyny. W literaturze wskazuje się, że inne przyczyny, o których mowa w omawianym przepisie mogą dotyczyć: 1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, 2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, 3) przypadków, gdy w sprawie została już wydana decyzja (Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Lexis Nexis Sp. z o.o., Warszawa 2011 r.). Zdaniem Sądu na uwzględnienie zasługują poglądy podnoszone w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, że zwrot "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny (por. wyroki: WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2007 r. sygn. akt: III SA/Wa 3288/06; WSA w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt: I SA/Po 1228/08, WSA w Poznaniu z dnia 11 lutego 2009 r. sygn. akt: I SA/Po 1347/08, WSA w Olsztynie z dnia 4 lutego 2009 r. sygn. akt: I SA/Ol 551/08 - CBOSA). Taką też wykładnię art. 165a § 1 O.p. przedstawił w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy. Prawidłowo organ ten uznał, iż Skarżący posiada przymiot strony postępowania, ale postępowanie nie może być wszczęte, ponieważ przepisy prawa nie dają organom podatkowym uprawnień do wydania decyzji orzekającej o zwolnieniu od podatku od nieruchomości. Trafnie wskazał też organ, iż zwolnienie od podatku od nieruchomości wynika wprost z przepisów prawa lub uchwały Rady Gminy. Przepisem prawa, który ustanawia katalog zwolnień od ww. podatku jest art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 ze zm., dalej: "u.p.o.l.") i każdy kto spełnia warunki określone w tych przepisach może skorzystać ze zwolnienia, bez potrzeby uzyskania w tym przedmiocie decyzji administracyjnej. Podobnie jest, gdy zwolnienie jest wprowadzone mocą uchwały Rady Gminy, zgodnie z uprawnieniami ustalonymi przepisem art. 7 ust. 3 u.p.o.l. Ponieważ żaden przepis prawa nie przyznaje organom podatkowym prawa do zwolnienia od podatku od nieruchomości w drodze aktu administracyjnego, to organ ten nie mógł w niniejszej sprawie wydać merytorycznego rozstrzygnięcia, lecz zobowiązany był do odmowy wszczęcia postępowania z wniosku Skarżącego o zwolnienie od podatku nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] . Sąd nie podzielił także zarzutów naruszenia przepisów proceduralnych wskazanych w skardze. Reasumując stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna, zaś zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji