III SA/Wa 2347/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 2347/12 z dnia 21 marca 2013 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2004 r. postanawia odmówić zmiany postanowienia W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia w sprawie uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej Skarżący J.K. wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy zwolnienia go od tego wpisu. Skarżący odwołał się mianowicie do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2013 r. (I FZ 192/13) oddalającego jego zażalenie na postanowienie o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych i podniósł, że nie złożył wówczas bardzo istotnych dokumentów świadczących o niemożności uiszczenia wpisu. Są nimi zajęcia komornicze, zabezpieczenia kont bankowych oraz zajęcia pozostałych praw majątkowych. To wszystko uniemożliwiło normalne funkcjonowanie, a w konsekwencji doprowadziło do zawieszenia działalności gospodarczej. Skarżący przedłożył postanowienie w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia, tytuły wykonawcze, upomnienia, zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. W piśmie z 22 lipca 2013 r. Skarżący sprecyzował, że powyższy jego wniosek jest wnioskiem o zmianę, na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "P.p.s.a.", postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Wykonując wezwanie Sądu przesłał następnie wypełniony formularz PPF, w którym powołał się na brak środków finansowych. Wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i matką, przy czym tylko matka osiąga dochód w postaci emerytury wynoszącej 1.497,54 zł. Poza mieszkaniem Skarżący nie posiada żadnego majątku. Wyjaśnił, że od [...] maja 2013 r. działalność gospodarcza była zawieszona, zaś z dniem [...] lipca 2013 r. została wykreślona. Nawiązując do przedłożonych wyciągów bankowych wskazał, że w dniu 5 czerwca 2013 r. na rachunek wpłynęła kwota ponad 15.000 zł jako częściowy zwrot poręczenia majątkowego, która to kwota została w dniu 11 czerwca 2013 r. wypłacona w celu oddania jej osobom od których została pożyczona. Skarżący wyjaśnił, że należny w niniejszej sprawie wpis od skargi w wysokości 17.834 zł pokrył częściowo z dochodów uzyskiwanych wówczas z działalności gospodarczej, a częściowo z pożyczek przyjaciół. Skarżący opisał sposób w jaki ustalone zostały warunki wynagrodzenia pełnomocnika. Wskazał mianowicie, że w grudniu 2012 r. wystawiono fakturę na kwotę 4.428 zł i w tym samym miesiącu kwota ta została uregulowana oraz pokryta "w wyniku pomocy finansowej przyjaciół". Skarżący przedstawił zeznania podatkowe matki, deklaracje VAT za okres od stycznia do kwietnia br., wydruk z CEIDG, wyciągi bankowe, dokumenty obrazujące opłaty za mieszkanie, energię elektryczną oraz gaz, przekaz pocztowy dotyczący świadczenia matki, tytuły wykonawcze i zajęcia rachunków bankowych oraz polisy, postanowienie w sprawie przedłużenia terminu zabezpieczenia, rachunek zysków i strat, zestawienie obrotów, zlecenie dotyczące prowadzenia sprawy. W kolejnym piśmie z 13 września 2013 r. Skarżący wyjaśnił, że jego żona nie uzyskuje żadnych dochodów, jest na jego utrzymaniu i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, na dowód czego Skarżący przedłożył akt notarialny. Wskazał, że od momentu zawieszenia działalności gospodarczej w maju 2013 r. nie składał deklaracji VAT. Firma nie posiada obecnie – poza jednym samochodem – żadnego majątku. Komornik zajął rachunek firmy oraz zabezpieczył kwotę 21.000 zł zasądzoną w niniejszej sprawie tytułem zwrotu wpisu. Skarżący powtórzył, że kwotę zwróconej kaucji w wysokości 15.000 zł zwrócono znajomym, którzy pożyczyli te pieniądze. Żona nie chce jednak ujawnić tych osób z uwagi na toczące się postępowanie. Skarżący nie posiada żadnego majątku, zaś do żony należy mieszkanie, w którym mieszka. Skarżący przedstawił umowę darowizny tego mieszkania, zawiadomienie o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej, zeznanie podatkowe Skarżącego za 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przede wszystkim należy zauważyć, że w niniejszej sprawie zapadło już prawomocne postanowienie z 21 marca 2013 r. odmawiające przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 192/13 oddalono zażalenie na to postanowienie). W tej sytuacji pismo Skarżącego z 27 czerwca 2013 r., złożone w reakcji na wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi kasacyjnej, należało potraktować jako wniosek o zmianę przywołanego wyżej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 marca 2013 r. O tym, że taka właśnie była intencja Skarżącego świadczy również jego pismo z 22 lipca 2013 r. Wniosek Skarżącego należy zatem ocenić przez pryzmat przesłanek wynikających z art. 165 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten uzależnia zatem możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień prawomocnych, czyli takich, od których nie przysługuje już stronie żaden środek zaskarżenia, jak i niekończących sprawy, od zmiany okoliczności, przez co należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Oceniając ponowny wniosek Skarżącego w kontekście powyższej przesłanki należy zauważyć, że głównymi eksponowanymi przez niego okolicznościami mającymi przemawiać za przyznaniem mu prawa pomocy są dokonane zajęcia egzekucyjne oraz fakt zaprzestania prowadzenia działalności. Na potwierdzenie tego dołączył dodatkowe, "bardzo istotne" - w jego przekonaniu - dokumenty, które "powstały już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy" (zob. pismo z 22 lipca 2013 r. k. 259 akt sądowych). Przedstawił m. in. postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia dokonanego na majątku, tytuły wykonawcze, zawiadomienia o zajęciu rachunków bankowych. Wbrew jednak twierdzeniom Skarżącego dokumenty te nie wskazują na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska co do spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przeciwnie wynika z nich, że takie zdarzenia jak zabezpieczenie majątku czy zajęcia egzekucyjne miały miejsce jeszcze przed złożeniem pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do zdarzeń tych doszło bowiem w 2012 r., o czym świadczy chociażby treść postanowienia o przedłużeniu terminu zabezpieczenia czy daty widniejące na tytułach wykonawczych oraz zawiadomieniach o zajęciu rachunków bankowych (zob. zawiadomienia z: 23 sierpnia 2012 r. k. 247, 16 października 2012 r. k. 248, 4 września 2012 r. k. 255; tytuły wykonawcze z 28 sierpnia 2012 r. k. 249-254). Fakt, iż we wcześniejszym swoim wniosku Skarżący pominął powyższe okoliczności i nie były one wówczas Sądowi znane, nie może oznaczać, że nastąpiła w niniejszej sprawie zmiana pozwalająca uznać, iż obecnie Skarżący wykazał przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Powyższej oceny, zdaniem Sądu, nie zmienia fakt późniejszego przedłużenia terminu zabezpieczenia czy też rozszerzenie zakresu postępowania egzekucyjnego poprzez poddanie tej egzekucji należności pieniężnych wskazanych w tytułach wykonawczych wystawionych w 2013 r. Prawdą jest natomiast, że - jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2013 r. – głównym motywem oddalenia wcześniejszego wniosku Skarżącego było prowadzenie przezeń działalności gospodarczej na dużą skalę, której obroty wielokrotnie przewyższały wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Faktem jest również, że działalności tej już nie prowadzi. Jej wykonywania zaprzestał z dniem 31 lipca 2013 r., co obrazuje przesłany wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Okoliczność ta nie może jednak sama w sobie stanowić podstawy do zmiany prawomocnego postanowienia z 21 marca 2013 r. Po pierwsze Skarżący na okoliczność, że nastąpiło to z powodu złej sytuacji finansowej firmy nie przedstawił żadnych dokumentów. Podobnie do faktu zawieszenia działalności gospodarczej odniósł się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 lipca 2013 r. (I FZ 286/13) oddalając zażalenie Skarżącego na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Nie sposób bowiem nie zauważyć, że jeszcze w okresie styczeń-kwiecień 2013 r. wartość przychodów z tej działalności przekroczyła 340.000 zł. Po drugie nie można tracić z pola widzenia, iż w tym kolejnym postępowaniu w dalszym ciągu inicjatywa dowodowa w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy należy do strony. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że to strona ma przekonać Sąd, iż znajduje się w sytuacji, którą ustawodawca uznał za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący w dalszym ciągu nie rozwiał poważnych wątpliwości co do swojej faktycznej sytuacji finansowej. Nie udzielił bowiem wszystkich informacji, jakich zażądano w skierowanych do niego wezwaniach. Na konieczność wypełnienia takiego wezwania z należytą starannością zwrócił już uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 192/13. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim źródeł utrzymania Skarżącego. Nie wyjaśnił on mianowicie czy wobec zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej w zakresie skupu i sprzedaży złomu, podjął zatrudnienie, rozpoczął wykonywanie innej działalności gospodarczej czy też zarejestrował się jako osoba bezrobotna. W rezultacie nie wiadomo czy Skarżący osiąga jakiś dochód czy też trzyosobowe gospodarstwo domowe, jakie tworzy wraz z żoną i matką utrzymuje się ze świadczenia tej ostatniej wynoszącego 1.451,43 zł. Skarżący nie zdołał też racjonalnie wytłumaczyć jak w sytuacji, gdy ma on nie prowadzić działalności gospodarczej, jest w stanie utrzymywać swoją bezrobotną żonę, co zaakcentował w pismach z 7 sierpnia i 13 września 2013 r. Zasady logiki i doświadczenia życiowego wskazują bowiem, że nie można mieć kogoś na utrzymaniu, nie uzyskując żadnego dochodu. Także wyjaśnienia w kwestii wydatków Skarżący ograniczył – podobnie zresztą jak uprzednio – do przedstawienia kopii pokwitowań ilustrujących wysokość opłat za mieszkanie, energię elektryczną oraz gaz. Wydatki te kształtują się na poziomie 775 zł. Wśród wydatków nie wymienił natomiast takich chociażby pozycji jak zakup żywności, ubrań czy leków (zwłaszcza, że w piśmie z 12 lutego 2013 r. Skarżący powołał się na przebyty rozległy zawał serca). W tym miejscu - w ślad za Naczelnym Sądem Administracyjnym – należy powtórzyć, że dopiero zestawienie rzeczywistej kwoty dochodów Skarżącego z jego obciążeniami dałoby pełen obraz jego możliwości finansowych (zob. s. 4 uzasadnienia postanowienia z 6 czerwca 2013 r.). Również wyjaśnienia Skarżącego co do posiadanego majątku charakteryzują się niekonsekwencją. W pierwotnym swoim wniosku wskazał mianowicie, że ani on ani jego domownicy takiego majątku nie posiadają. Fakt ten zaakcentował także w zażaleniu z 3 kwietnia 2013 r. (k. 199 akt sądowych). Z kolei w piśmie z 7 sierpnia 2013 r. stwierdził, że "całe" jego mienie zostało zabezpieczone, na dowód czego przedłożył postanowienie o przedłużeniu terminu zabezpieczenia. W formularzu PPF do majątku tego zaliczył mieszkanie. Wreszcie w piśmie z 13 września 2013 r. podał, iż osobiście nie ma żadnego majątku, zaś wspomniane mieszkanie jest własnością żony. Tym samym nie jest jasne, jakie to konkretnie "całe" mienie Skarżącego zabezpieczono. Nie wiadomo też jak – wobec faktu zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej - należy rozumieć stwierdzenie Skarżącego, iż "firma nie ma obecnie żadnego majątku, poza jednym samochodem..." (zob. pismo z 13 września 2013 r.). Równie nieścisłe są składane przez Skarżącego na przestrzeni całego postępowania oświadczenia na temat rozliczeń podatkowych żony. Otóż wezwany do nadesłania jej zeznań podatkowych wskazał, że rozlicza się ona wspólnie ze Skarżącym, co ma "jednoznacznie" wynikać z przedłożonych przezeń zeznań rocznych (zob. pismo z 7 sierpnia 2013 r.). W innym zaś miejscu wyjaśnił, że żona nie uzyskuje żadnych dochodów i pozostaje na jego utrzymaniu, w związku z czym był on uprawniony do rozliczania się podatkiem liniowym (zob. pismo z 13 września 2013 r.). Skarżący nie wyjaśnił także w sposób przekonywający, iż kwota 15.000 zł uzyskana tytułem zwrotu poręczenia majątkowego została rzeczywiście oddana pożyczkodawcom. Zasłonił się bowiem niechęcią żony do ujawnienia danych personalnych tych osób. Co istotne Skarżący jeszcze dwukrotnie powołał się na fakt udzielonej mu pożyczki tudzież pomocy finansowej przyjaciół. Tak mianowicie określił źródło finansowania części wpisu od skargi oraz wynagrodzenia pełnomocnika. Okoliczności tych w żaden jednak sposób nie uprawdopodobnił. Tłumaczenia Skarżącego brzmią, zdaniem Sądu, o tyle nieprawdopodobnie, że do wspomnianej pomocy finansowej miało dojść w czasie, gdy obroty z prowadzonej wówczas działalności gospodarczej były znaczne. I tak w 2011 r. przychód Skarżącego wyniósł 10.038.177,29 zł, koszty uzyskania tego przychodu 9.261.391,02 zł, a dochód 776.786,27 zł. Natomiast w 2012 r. wielkości te kształtowały się na poziomie odpowiednio 6.004.205,19 zł, 5.351.637,28 zł i 652.567,91 zł. To wszystko sprawia, że brak jest podstaw do stwierdzenia, iż sytuacja finansowa Skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, a tym samym zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Z tej przyczyny Sąd na podstawie art. 165, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.