III SA/Wa 2365/12

WyrokWSA w Warszawie2013-04-26

Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Barbara Kołodziejczak-Osetek, Aneta Lemiesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, jeśli w tej samej sprawie została już wydana ostateczna decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty, nawet jeśli strona wnioskuje o zwrot w ramach czynności materialno-technicznej?
Ratio decidendi
Organ podatkowy ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, gdy w tej samej materii została już wydana ostateczna decyzja odmawiająca zwrotu. Wniosek o zwrot w ramach czynności materialno-technicznej, dotyczący kwoty, która mogłaby być nadpłatą, jest w istocie żądaniem tożsamym z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, a jego rozpoznanie byłoby sprzeczne z zasadą powagi rzeczy osądzonej (res iudicata).
Stan faktyczny
Skarżący domagali się wypłaty kwoty 96.786,90 zł jako zwrotu w ramach czynności materialno-technicznej, powołując się na wpłatę z 2 lipca 2002 r. tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. Wcześniej, w 2007 r., złożyli wniosek o stwierdzenie nadpłaty, który został prawomocnie odrzucony decyzją z września 2009 r. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu, a Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i błędne utożsamienie wniosku o zwrot w ramach czynności materialno-technicznej z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Aneta Lemiesz, Protokolant referent stażysta Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. S. i A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. oddala skargę Pismem z 16 stycznia 2012 r. J. S. i A.S. (dalej: “Skarżący") wnieśli do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. o wypłatę w ramach czynności materialno - technicznej kwoty 96.786,90 zł wpłaconej w dniu 2 lipca 2002 r. tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. W ww. piśmie powołali się na wniosek z 25 maja 2007 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym oraz podatku od towarów i usług złożony przez byłych wspólników zlikwidowanej spółki cywilnej PUH "S. " – J. S. i A. Z. . Wyjaśnili, że postępowanie zainicjowane tym wnioskiem było prowadzone odrębnie w zakresie podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług. Wskazali, że decyzją z [...] listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. umorzył postępowanie podatkowe w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług jako bezprzedmiotowe uznając, iż wpłaty dokonane przez te osoby na poczet tego podatku podlegają zwrotowi w ramach czynności materialno-technicznych. Zdaniem Skarżących, sytuacja prawna i faktyczna objęta ich wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego jest identyczna, co uzasadnia wypłatę w ramach czynności materialno-prawnej również kwot odnoszących się do podatku dochodowego za 2000 r. Postanowieniem z [...] lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. odmówił wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Uzasadniając odmowę wszczęcia postępowania stwierdził, że w sprawie objętej wnioskiem z 25 maja 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał w dniu [...] września 2009 r. ostateczną decyzję, którą utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, o której wypłatę Skarżący ponownie wystąpili. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że zwrot nadpłaty następuje w trybie czynności materialno-technicznej wówczas, gdy uprawniona osoba dysponuje określoną przepisami prawa legitymacją, albo zwrot następuje w decyzji wydanej w następstwie przeprowadzonego w tym zakresie postępowania podatkowego. Ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty zostało zakończone ostateczną decyzją odmawiającą zwrotu nadpłaty, nie jest możliwy jej zwrot w trybie czynności materialno-technicznej. Pismem z 8 marca 2012 r. Skarżący złożyli zażalenie na ww. postanowienie zarzucając mu naruszenie: - art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej: “O.p.", polegające na nieprawidłowym zastosowaniu tego przepisu i w konsekwencji wydaniu nieprawidłowego orzeczenia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego o stwierdzenie nadpłaty - podczas gdy wniosek dotyczył żądania wypłaty określonej kwoty w ramach czynności materialno - technicznej; - art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 239 O.p. polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia postanowienia, które nie wyjaśnia ani podstawy faktycznej, ani prawnej zaskarżonego postanowienia, w szczególności powodów braku zwrotu kwoty w formie czynności materialno-technicznej; - art. 72 pkt 1 w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 O.p., polegające na potraktowaniu kwoty 40.403,40 zł jako nadpłaty, podczas gdy - co wynika z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. - nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego, natomiast nie stanowi nadpłaty w rozumieniu ww. przepisów wpłata dokonana nie przez podatnika a przez ograniczonego następcę prawnego spółki cywilnej. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wyjaśnili, że istotą ich wniosku z 16 stycznia 2012 r. było dokonanie zwrotu nadpłaty w formie czynności materialno-technicznej, bez wydania w tym zakresie decyzji. Tymczasem w ich ocenie rozbieżności między złożonym wnioskiem a treścią skarżonego rozstrzygnięcia wskazują, że sprawa nie została rozpoznana co do istoty. Ponadto organ zaniechał określenia przesłanek faktycznych i prawnych braku podjęcia czynności materialno- technicznej, mimo złożenia wniosku w tym zakresie. Podkreślili, że w dniu 2 lipca 2002 r. Skarżący złożył korektę deklaracji podatkowej i dokonał wpłaty kwoty 40.403,40 zł (w rzeczywistości 96.768,90 zł) tytułem podatku dochodowego za 2000 r. W dacie złożenia korekty deklaracji podatkowej, obejmującej przychody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w ramach P. s.c., spółka ta była już zlikwidowana. Zatem Skarżący składając stosowną korektę działał już jako były wspólnik zlikwidowanej spółki cywilnej. Oznacza to, że Skarżący nie miał prawa dokonać tych czynności, a tym samym wiążąca pozostaje kwota podatku dochodowego określona w pierwotnej deklaracji. Na potwierdzenie prawidłowości prezentowanego przez nich stanowiska Skarżący powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie o sygn. akt: P 80/08. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz udzielenie organowi niższej instancji precyzyjnych zaleceń gwarantujących zwrot nadpłaconej kwoty w formie czynności materialno-technicznej. Postanowieniem z [...] marca 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść przepisu art. 165a § 1 O.p. i stwierdził, że ma on zastosowanie wyłącznie do postępowań wszczynanych na wniosek strony. W rozpatrywanej sprawie wniosek Skarżących z 16 stycznia 2012 r. został wniesiony przez uprawnioną Stronę postępowania. Przechodząc do oceny kolejnych przesłanek pozwalających na odmowę wszczęcia postępowania Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w literaturze za takie uważa się: brak w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, sytuacje, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, przypadki, gdy w sprawie objętej wnioskiem zapadła już decyzja (również nieostateczna). W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że użyty w przepisie art. 165a O.p. zwrot "nie może być wszczęte" dotyczy sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Organ wyjaśnił, że właśnie ta przesłanka stanowiła podstawę do wydania zaskarżonego postanowienia. Skoro w odniesieniu do Skarżących została wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. w dniu [...] września 2009 r. ostateczna decyzja w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., to stanowi ona okoliczność uniemożliwiającą zwrot w ramach czynności materialno - technicznych kwoty 96.768,90 zł, wpłaconej w dniu 2 lipca 2002 r. tytułem tego podatku. Ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej naruszałoby jedną z podstawowych zasad postępowania res iudicate - powaga rzeczy osądzonej i byłoby kwalifikowaną wadą decyzji, obligującą organ do stwierdzenia jej nieważności w myśl przepisu art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Dla oceny, czy zachodzi powaga rzeczy rozstrzygniętej w przypadku wniosku o wypłatę kwot nienależnie wpłaconych przez podatnika, istotne jest prawidłowe odczytanie pojęcia "sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną". Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że w analizowanej sprawie nie było i nie jest kwestionowane, iż przed wnioskiem Skarżących z 16 stycznia 2012 r., była wydana decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. we wnioskowanej kwocie. Ustalenia tamtego rozstrzygnięcia były konsekwencją wydania decyzji określającej Skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Jednocześnie organy podatkowe w wydanych decyzjach wzięły pod uwagę okoliczności faktyczne i prawne wynikające ze złożenia korekty zeznania PIT-36 oraz wpłaty kwoty 96.786,90 zł dokonanej w dniu 2 lipca 2002 r. W decyzji z [...] września 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał, że organ podatkowy pierwszej instancji w konsekwencji wydania decyzji z dnia [...] marca 2009 r. określającej Skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w wysokości wynikającej ze skutecznie złożonej korekty zeznania PIT-36 i ustalenia, że wpłacone zaliczki oraz wpłata dokonana w dniu 2 lipca 2002 r. do ww. korekty zeznania w całości odnosi się do należnego podatku dochodowego od osób fizycznych (brak nadpłaty), miał prawo wydać skarżoną decyzją odmawiającą stwierdzenia nadpłaty. Organ ten uznał także za zasadną odmowę stwierdzenia nadpłaty. Wskazał, że w sprawie jest oczywistym, że dokonaną na rachunek Urzędu Skarbowego W. wpłatę z 2 lipca 2002 r. w kwocie 96.786,90 zł należy wiązać z uregulowaniem należnego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym za 2000 r. wraz z odsetkami. Zobowiązanie to powstało z mocy prawa i zostało prawidłowo zadeklarowane. Zatem brak jest przesłanek do zastosowania przepisu art. 75 § 2 pkt 1 lit. a) i art. 72 § 1 pkt 1 O.p. Ponieważ zobowiązanie podatkowe istniało, to dokonana wpłata spowodowała jego wygaśnięcie bez powstania nadpłaty. Oceniając zakres opisanej wyżej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że jest on tożsamy z przedmiotowym wnioskiem, który dotyczy zwrotu w ramach czynności materialno-technicznej kwoty 96.786,90 zł, która w ocenie Skarżących miała być wpłacona nienależnie. W związku z tym organ za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 165a § 1 O.p. Wyjaśnił, że zgodnie z twierdzeniem organu pierwszej instancji zwrot nadpłaty następuje w trybie czynności materialno-technicznych wówczas, gdy uprawniona osoba dysponuje określonymi przepisami prawa legitymacją albo w następstwie decyzji wydanej po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania podatkowego. Ponieważ w postępowaniu podatkowym dotyczącym stwierdzenia nadpłaty wszczętym wnioskiem z 25 maja 2007 r. wydana została ostateczna decyzja z [...] września 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie stwierdzenia, a tym samym zwrotu nadpłaty, Naczelnik Urzędu Skarbowego W. na mocy ww. przepisu miał obowiązek odmówić wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że z treści przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: “p.p.s.a." wynika, że ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W okolicznościach niniejszej sprawy zasadność wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia nie może budzić wątpliwości, zwłaszcza gdy w analogicznym stanie faktycznym (dotyczącym postępowania drugiego wspólnika A. Z. ) zapadł prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1975/09, którym Sąd oddalił skargę tego podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Organ odwoławczy za chybione uznał także zarzuty naruszenia art. 210 § 6 w zw. z art. 239 O.p. uznając, że organ pierwszej instancji uzasadnił z jakiego powodu odmówił uwzględnienia wnioskowanego żądania. Ponadto zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie elementy przewidziane przepisami prawa w tym uzasadnienie faktyczne i prawne. Dyrektor Izby Skarbowej nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 72 pkt 1 w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. Odnosząc się do powołanego w tym zakresie wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdził, że dotyczy on rozliczenia byłych wspólników spółek cywilnych w podatku od towarów i usług, a zatem nie może być zastosowany w niniejszej sprawie. Pismem z 18 czerwca 2012 r. Skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, któremu zarzucili naruszenie: - art. 165a § 1 O.p. - polegające na nieprawidłowym zastosowaniu tego przepisu i w konsekwencji utrzymaniu w mocy nieprawidłowego postanowienia organu pierwszej instancji, podczas gdy organ ten orzekał w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, natomiast wniosek Skarżącego z 16 stycznia 2012 r. dotyczył żądania zwrotu kwoty 96,786,90 zł w ramach czynności materiałno - technicznej; - art. 72 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. - polegające na potraktowaniu kwoty 96,786,90 zł jako nadpłaty, podczas gdy - jak wynika to z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. - nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego, natomiast nie stanowi nadpłaty w rozumieniu ww. przepisów, wpłata dokonana nie przez podatnika, lecz przez ograniczonego następcę prawnego spółki cywilnej; - art. 210 § 1 pkt 6 O.p. w zw. z art. 217 § 2 O.p. w zw. z art. 121 § 1 O.p. - polegające na sporządzeniu nieprawidłowego uzasadnienia przez organ drugiej instancji, powoływanie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który nie dotyczy Skarżących lecz innej osoby. Skarżący powtórzyli argumenty podniesione w zażaleniu. Utrzymywali, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, a postępowaniem w sprawie wypłaty określonej kwoty w ramach czynności materialno-technicznej. W okolicznościach niniejszej sprawy jest oczywiste, że treść żądania, tj. wypłata kwoty 96,786,90 zł, nie pokrywała się ze sprawą uprzednio prawomocnie zakończoną, w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym. Stanowisko organu odwoławczego, który utożsamia oba te postępowania jest zatem równoznaczne z rozszerzającą interpretacją wniosku Skarżących z 16 stycznia 2012 r., co w świetle orzecznictwa jest niedopuszczalne. W związku z tym nie sposób przyjąć, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało prawomocnie zakończone. Uzasadniając zarzut naruszenia art. 72 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. podnieśli, że Skarżący w 2002 r. złożył korektę deklaracji podatkowej i dokonał wpłaty 96,786,90 zł tytułem podatku dochodowego za 2000 r., należnego z tytułu udziałów w P. s.c. W dacie składania deklaracji podatkowej spółka ta była już zlikwidowana, a Skarżący działali jako byli wspólnicy spółki cywilnej. Oznacza to, że nie mieli oni prawa składać korekty deklaracji podatkowej, a wiążąca pozostaje kwota podatku dochodowego określona w pierwotnej deklaracji. Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie o sygn. akt P 80/08. W związku z tym kwota 96,786,90 zł powinna zostać zwrócona w formie czynności materialno-technicznej. Skarżący podnieśli, że powołany w zaskarżonym postanowieniu wyrok WSA sygn. III SA/Wa 1975/10 z dnia 30 kwietnia 2010 r. nie dotyczy ich, lecz A.Z. , a zatem nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna Przedmiotem skargi jest postanowienie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia ww. postępowania na podstawie art. 165a § 1 O.p., który stanowi, iż gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania przez stronę – wyjaśnienie Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wykładnia przytoczonego przepisu dokonana przez Dyrektora Izby Skarbowej jest prawidłowa. Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego, przesłankami wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania są: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne przyczyny. Słusznie organ ten zauważył, iż w literaturze wskazuje się, że inne przyczyny, o których mowa w omawianym przepisie mogą dotyczyć: 1) braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego, 2) sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe, 3) przypadków, gdy w sprawie została już wydana decyzja (Ordynacja podatkowa Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Lexis Nexis Sp. z o.o., Warszawa 2011 r.). Trafnie też Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż użyte w art. 165a § 1 O.p. sformułowanie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny (np. wyrok NSA z 6 listopada 2008 r., II FSK 1097/07, LEX nr 531085, wyrok NSA z dnia 3 lutego 2012 r., II FSK 1250/10, LEX nr 1131068, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2007 r., III SA/Wa 3288/06, LEX nr 317285). W ocenie Sądu organy podatkowe słusznie uznały, iż w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 165a § 1 O.p. Zgodnie ze stanowiskiem organów wniosek Skarżących z 16 stycznia 2012 r. o wypłatę w ramach czynności materialno - technicznej kwoty 96.786,90 zł wpłaconej w dniu 2 lipca 2002 r. tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. nie mógł być rozpoznany merytorycznie, gdyż została już wydana ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od od osób fizycznych za 2000 r. Decyzja ta dotyczyła dokładnej tej samej kwoty (tego samego podatku za ten sam rok), o której mowa we wniosku Skarżących z 16 stycznia 2012 r. i została wydana w wyniku rozpoznania ich wniosku z 25 maja 2007 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od od osób fizycznych za 2000 r. Sam fakt, iż we wniosku z 16 stycznia 2012 r. Skarżący swoje żądanie określili jako wniosek o wypłatę w ramach czynności materialno - technicznej kwoty 96.786,90 zł wpłaconej w dniu 2 lipca 2002 r. tytułem podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r., a nie jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., nie oznacza, iż żądanie to nie jest tożsame z żądaniem stwierdzenia nadpłaty. Przepisy prawa podatkowego nie przewidują możliwości wypłaty kwoty wpłaconej tytułem podatku dochodowego, jeśli nie stanowi ona nadpłaty. Za nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 O.p. uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Innymi słowy nadpłata występuje, gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa w ogóle nie powinno mieć miejsca - świadczenie nienależne, albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa - świadczenie nadpłacone. Zatem bez względu na to jak Skarżący sformułowali swój wniosek, w rzeczy samej chodziło im o skutek w postaci uzyskania kwoty, którą oni uznają za nadpłacony podatek za rok 2000 r. W tym zaś zakresie rozstrzyga ostateczna decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Odmowa stwierdzenia nadpłaty następuje wówczas, gdy nadpłata nie występuje. Takie rozstrzygnięcie przesądza, że nie może dojść do wypłaty kwoty uiszczonej jako podatek w ramach czynności materialno-technicznej. Inaczej mówiąc, ostateczna decyzja odmawiająca stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym rozstrzyga o braku możliwości uzyskania przez podatnika kwoty, którą on uznawał za nadpłacony podatek, czy jak to ujęli Skarżący wypłaty w w ramach czynności materialno – technicznej. Prawidłowo organy podatkowe wskazały, że zwrot nadpłaty następuje w trybie czynności materialno-technicznej, gdy uprawniona osoba dysponuje określonymi przepisami prawa legitymacją albo w następstwie decyzji wydanej po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania podatkowego. Tak więc, wbrew zarzutom skargi organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż treść żądania zawartego we wniosku z 16 stycznia 2012 r. jest tożsama z żądaniem zawartym we wniosku z 25 maja 2007 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r., który to wniosek został rozpatrzony ostateczną decyzją. Taki zaś stan rzeczy obligował organy podatkowe do odmowy wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem Skarżących z 16 stycznia 2012 r. Zważywszy na argumenty skargi wyjaśnienia wymaga, że w ramach niniejszego postępowania nie mogą być rozpatrywane kwestie dotyczące wystąpienia nadpłaty, gdyż wykraczają one poza ramy tego postępowania. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd oceniając zaskarżony akt rozstrzyga w granicach danej sprawy, co oznacza, że sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania przed organem administracji i wydanych w nim aktów administracyjnych. Natomiast granice rozpoznania skargi przez sąd są wyznaczone przez kryterium legalności działań administracji publicznej oraz przez całokształt tylko prawnych aspektów sprawy i tylko tego stosunku administracyjnoprawnego, który jest objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. J.P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 196-197). W niniejszej sprawie jej granice zostały określone rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, które dotyczy wyłącznie kwestii formalnych, tj. odmowy wszczęcia postępowania. W takim akcie administracyjnym nie są rozstrzygane kwestie merytoryczne, bowiem ze swej istoty odmowa wszczęcia postępowania oznacza, iż sprawa nie będzie rozpoznana merytorycznie. Argumenty skargi podnoszone na okoliczność wykazania prawidłowości stanowiska Skarżących, iż wystąpiła nadpłata, czy też dotyczące statusu wspólnika spółki cywilnej są argumentami merytorycznymi, które mogą być rozpatrywane w ramach merytorycznego rozstrzygnięcia, którym, jak już wyjaśniono nie jest postanowienie w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. Dlatego ww. argumenty jako pozostające poza zakresem zaskarżonego rozstrzygnięcia (poza granicami niniejszej sprawy) uchylają się spod oceny Sądu. Z tych samych jak powyżej wskazane względów zaskarżone postanowienie nie może naruszać art. 72 § 1 pkt 1 O.p. w zw. z art. 73 § 1 pkt 1 O.p. Przepisy te nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia i w ogóle nie mogły być zastosowane w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. Podstawą prawną postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania jest art. 165a § 1 O.p. i co najwyżej organy mogły dopuścić się naruszenia tego przepisu. Jednak w ocenie Sądu taka sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Również, wbrew zarzutom skargi, zaskarżone postępowanie nie narusza art. 210 § 1 pkt 6 O.p. w zw. z art. 217 § 2 O.p. w zw. z art. 121 § 1 O.p. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest prawidłowe, wyczerpujące, wyjaśniające wszystkie aspekty sprawy. Powołanie się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1975/09 było dopuszczalne, skoro zapadł on w takim samym stanie faktycznym i prawnym i dotyczył drugiego wspólnika P. s.c. - .A.Z. z twierdzeniem Skarżących wyrok ten jako nie dotyczący Skarżących nie jest wiążący w sprawach ich dotyczących. Błąd ten pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, dlatego nie może być przyczyną eliminacji zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Na koniec wyjaśnienia wymaga, że z art. 133 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu administracyjnego. Skutkiem zasady określonej w przywołanym przepisie jest to, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych w zakresie objętym sprawą administracyjną. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których rozstrzygnięcia zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. uwagi do art. 133 p.p.s.a. (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Lex 2009, wyd. III). Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne i na podstawie art. 151 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło