III SA/Wa 2388/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R.J. na postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 19 maja 2017 r. sygn.. akt III SA/Wa 2388/15 odmawiające zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2009 r. postanowił: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżący R.J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż niniejsza sprawa generuje po jego stronie znaczne koszty, w tym koszty reprezentacji. Podał, iż zamieszkuje wraz z żoną i synem. Do majątku zaliczył ziemię rolną, działkę przemysłową i zasoby o wartości 18.000 zł. Oświadczył, iż żona nie pracuje, zaś Skarżący od 2016 r. nie prowadzi działalności gospodarczej. Bieżące wydatki określił na kwotę 1.000 zł. Wskazał, iż wypłata wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika nastąpi po zakończeniu sprawy. Skarżący przedstawił PIT-11, zeznanie podatkowe. Postanowieniem z 19 maja 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania zwolnienia od kosztów. Wskazując na podstawę prawną wynikająca z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") zauważył, że instytucję zwolnienia od kosztów należy traktować wyjątkowo, jako odstępstwo od reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazał też, że ciężar udowodnienia trudnej sytuacji nie pozwalającej na poniesienie kosztów postępowania spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 11 stycznia 2017 r., II FZ 918/16). W ocenie referendarza sądowego Skarżący warunku tego nie spełnił. Nie ujawnił bowiem wszystkich istotnych – z punktu widzenia oceny możliwości płatniczych - okoliczności. Przede wszystkim nie wskazał źródeł utrzymania ani wysokości uzyskiwanego z nich dochodu. Nie podał też szczegółowego zestawienia wydatków. Ograniczył się jedynie do wskazania, iż składają się na nie "podatki od nieruchomości" i "czynsz" oraz że wynoszą one "ok. 1.000 zł". Nie nadesłał także wyciągów bankowych. Skarżący, jak i jego żona posiadają udziały w spółce P. sp. z o.o. (w której ten pierwszy pełni nota bene także funkcję prezesa zarządu). Jak natomiast zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2012 r. (II GZ 478/12) od strony można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika- doradcę podatkowego –wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami art. 243 § 1 i art. 245 § 1 P.p.s.a, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylkood wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Sąd może zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a). Ciężar dowodu w tym przypadku spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i która ma wykazać, że znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Stosownie do art. 259 § 1 P.p.s.a. od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W ocenie Sądu referendarz sądowy trafnie zauważył, ze skarżący nie przedstawił pełnej informacji o swoim stanie majątkowym, w szczególności informacji o posiadanych rachunkach bankowych i wyciągach z tych rachunków. Ze złożonego zeznania PIT-36L za 2015 r. wynika, że w 2015 r. skarżący osiągał znaczne dochody z działalności gospodarczej (120 111 zł dochodu przy przychodach ponad 20 milionów złotych). Posiada również nieruchomości i zasoby pieniężne w wysokości 18 000 zł. Należy przy tym zauważyć, ze do tej pory skarżący opłacił wpis, zlecił prowadzenie sprawy doradcy podatkowemu, a aktualnie do poniesienia ma tylko koszty sądowe w postaci wpisu od skargi kasacyjnej 2 kwocie 250 zł. Trafnie zatem zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wykazał bowiem, pomimo inicjatywy dowodowej ze strony Sądu, że nie posiada dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu częściowe tylko zastosowanie się do wezwania wystosowanego do skarżącego w trybie powołanego wyżej przepisu art. 255 P.p.s.a. powoduje, że materiał dowodowy jest niekompletny. Wątpliwości co do oświadczeń skarżącego pozostały niewyjaśnione. W rezultacie Sąd został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dlatego należało odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wskazać należy na istnienie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym prowadzenie działalności gospodarczej, nie tylko "ryzykownej", zobowiązuje przedsiębiorcę uzyskującego przychód do zabezpieczenia środków na poczet kosztów działalności gospodarczej, a zatem na poczet także kosztów takich, jak w niniejszym postępowaniu (postanowienie z 12 września 2014 r., I FZ 339/14). Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, czyli utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego.