III SA/Wa 2474/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w sprawie ze skargi T.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. i 2013 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. T.S. (dalej: Skarżący) wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2012 r. i 2013 r., w której zawarł złożony w trybie art. 61 § 2 pkt 1 lub 2 oraz art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, z późn. zm.), dalej: "P.p.s.a.", wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem Skarżącego wykonalność decyzji powinna być wstrzymana ze względu na wskazane w skardze uchybienia organu administracji publicznej, które powinny skutkować uchyleniem decyzji. Skarżący powołał się również na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z powodu przedwczesnego pociągnięcia go do odpowiedzialności. Brak uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonalności doprowadzi do znacznej szkody majątkowej u Skarżącego, podczas gdy na Skarżącym spoczywa finansowa odpowiedzialność za byt jego rodziny oraz wychowanie dziecka. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że do dnia przekazania odpowiedzi na skargę nie wstrzymał wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 P.p.s.a., zasadą jest, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd natomiast może, na wniosek strony, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Z powołanego wyżej przepisu wynika zatem, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazane przesłanki są zwrotami niedookreślonymi, klauzulami generalnymi odsyłającymi do ocen pozaprawnych. Użyte przez ustawodawcę pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie przedstawionym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. W tym miejscu, wskazać należy, że w art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 8 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza zatem, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Należy także pamiętać, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, że obowiązkiem strony jest sprecyzowanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wskazujących na zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. i dopiero wówczas sąd, oceniając wskazane przez stronę przesłanki, ma podstawy do sięgania do dokumentacji obrazującej sytuację majątkową strony, złożonej chociażby wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Sąd nie jest natomiast uprawniony do odwrócenia tej kolejności i domyślania się intencji strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy (postanowienie NSA z dnia 12 października 2010 r., I GZ 319/10; postanowienie NSA z dnia 21 lipca 2008 r., I FZ 314/08, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na wnioskodawcy ciąży również obowiązek szczegółowego opisania swojej sytuacji majątkowej, która stanowi podstawę oceny zaistnienia zdarzeń uzasadniających uwzględnienie wniosku. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Sąd zauważa, że przedmiotem sporu w sprawie jest należność pieniężna a więc z natury rzeczy świadczenie odwracalne, którego zwrot (wraz z odsetkami) może być skutkiem ewentualnego uwzględnienia skargi. Zagrożenie egzekucją należności określonej przez organy podatkowe nie stanowi samo w sobie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ponieważ obowiązkiem każdego jest wykonywanie ciężarów publicznoprawnych. Bez okoliczności uzasadniających wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. oraz bez przedstawienia dokumentów potwierdzających ich istnienie, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Egzekucja nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W tym względzie należy podzielić pogląd wyrażany przez Naczelny Sąd Administracyjny, z którego wynika, że egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji (29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 317/10, CBOSA). Sąd wskazuje, że wstrzymanie wykonania decyzji nie ma na celu ochrony strony przed finansowymi skutkami przymusowego wykonania decyzji (która zazwyczaj jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej skarżącego), ale ma ją zabezpieczyć przed takimi skutkami egzekucji, których w razie wygrania sprawy nie można by było odwrócić. Skarżący w niniejszej sprawie nie złożył jakichkolwiek dokumentów, z których wynikałaby jego aktualna sytuacja finansowa czy zdolność do pokrywania obciążeń np. deklaracje podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, ani też dokumentów potwierdzających okoliczności dotyczące aktualnej sytuacji rodzinnej Skarżącego. W konsekwencji, ocena sytuacji finansowej i rodzinnej Skarżącego, wobec nieprzedstawienia wymaganych dokumentów, musiałaby nastąpić tylko na podstawie oświadczeń Skarżącego. W złożonym wniosku Skarżący wskazuje, że brak wstrzymania wykonalności doprowadzi do znacznej szkody majątkowej u Skarżącego, podczas gdy na Skarżącym spoczywa finansowa odpowiedzialność za byt jego rodziny oraz wychowanie dziecka. Jak wskazano wyżej, na obecnym etapie postępowania nie ma dowodów, jakoby wykonanie decyzji miało doprowadzić do zagrożenia bytu Skarżącego i jego rodziny. Tym samym Skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, nie tylko że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ale nawet swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Skarżący, jako uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania, powołuje się również na argumentację dotyczącą wadliwości decyzji. Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania nie dokonuje jednak oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi (por. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 33/04 i FZ 38/04, niepubl.). Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi oraz przekonania Skarżącego o wydaniu decyzji z naruszeniem przepisów prawa. Wskazać również należy, że dopiero, gdy zaistnieją podstawy do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, Sąd może, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., wstrzymać wykonanie także innych decyzji wydanych w granicach tej samej sprawy, w tym również decyzji organu pierwszej instancji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 2484/12). Należy przy tym stwierdzić, iż decyzja organu pierwszej instancji co do zasady nie podlega wykonaniu z mocy prawa, gdyż nie jest ostateczna (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2015 r. o sygn. akt III SA/Wa 2122/15). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.