III SA/Wa 2498/17

WyrokWSA w Warszawie2018-05-18

Skład orzekający: Ewa Radziszewska-Krupa, Ewa Fiedorowicz, Radosław Teresiak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (członka zarządu) za zaległości podatkowe pierwotnego dłużnika (spółki) staje się bezprzedmiotowa i podlega stwierdzeniu wygaśnięcia na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, jeśli zobowiązanie podatkowe pierwotnego dłużnika wygasło wskutek przedawnienia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wygaśnięcie zobowiązania podatkowego pierwotnego dłużnika wskutek przedawnienia, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, powoduje zwolnienie z odpowiedzialności osoby trzeciej. W konsekwencji, decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej staje się bezprzedmiotowa i powinna zostać stwierdzona jej wygaśnięcie w trybie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Sąd odrzucił argumentację organu opartą na praktycznych względach i celowościowych, wskazując na jednoznaczną treść przepisu.
Stan faktyczny
Skarżący, będący członkiem zarządu spółki, został orzeczony o solidarną odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki w VAT i podatku dochodowym od osób prawnych. Po wydaniu decyzji i utrzymaniu jej w mocy przez organy, skarżący złożył wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia tych decyzji, argumentując, że zobowiązania podatkowe spółki uległy przedawnieniu, co czyni decyzje bezprzedmiotowymi. Organ odmówił stwierdzenia wygaśnięcia, co zostało utrzymane w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Skarżący zaskarżył tę decyzję do WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K. B. kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, sędzia WSA Radosław Teresiak, Protokolant referent stażysta Cezary Ciwiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r., marzec i kwiecień 2006 r. oraz w podatku dochodowym prawnych za 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz K. B. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: 1. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. decyzją z [...] listopada 2011r. orzekł o solidarnej ze spółką N. sp. z o.o. w likwidacji (poprzednia nazwa: L. sp. z o.o., zwana dalej: "Spółką") i z J. M. odpowiedzialności podatkowej K. B. - członka zarządu Spółki (zwany dalej: "Skarżącym") za zaległość podatkową w podatku od towarów i usług (zwany dalej: "VAT") za grudzień 2005r. – 76.971,48 zł i odsetki za zwłokę – 43.759 zł oraz orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych (zwany dalej: "p.d.p.") za 2005r. – 49.968 zł i odsetki za zwłokę – 27.401 zł i koszty postępowania egzekucyjnego - 535,37 zł, w VAT za marzec 2006r. – 11.443 zł i odsetki za zwłokę – 6.189 zł i koszty postępowania egzekucyjnego - 121,74 zł oraz w VAT za kwiecień 2006r. – 16.989 zł i odsetki za zwłokę – 9.035 zł i koszty postępowania egzekucyjnego – 1.109,35 zł. 2. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIS") utrzymał w mocy ww. decyzję NUS. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na ww. decyzję DIS - wyrokiem z 29 listopada 2011r. sygn. akt lll SA/Wa 887/12. Orzeczenie to stało się prawomocny w wyniku nieskutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. 4. Skarżący pismem z 22 grudnia 2016r. wniósł, na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poa. 60 ze zm., zwana dalej: "O.p."), o stwierdzenie wygaśnięcia ww. decyzji DIS i NUS, z uwagi na ich bezprzedmiotowość, która wynikała z przedawnienia zobowiązań podatkowych Spółki w VAT za grudzień 2005r., marzec i kwiecień 2006r. oraz w p.d.p. za 2005r. 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (zwany dalej: "DIAS") decyzją z [...] marca 2017r. odmówił stwierdzenia wygaśnięcia ww. decyzji DIS z [...] grudnia 2011r. i ww. decyzji NUS z [...] listopada 2011r. 6. Skarżący w odwołaniu z 13 kwietnia 2017r. zarzucił ww. decyzji naruszenie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. i wniósł o jej zmianę przez stwierdzenie wygaśnięcia ww. decyzji DIS i NUS, gdyż odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe i inne należności pierwotnego dłużnika, kształtowana na podstawie art. 118 § 1 O.p. ma charakter akcesoryjny, co powoduje. że zarówno wydanie decyzji o tej odpowiedzialności, jak również jej egzekwowanie nie będzie możliwe w przypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego ciążącego na pierwotnym dłużniku, w jakikolwiek ze sposobów wskazanych w art. 59 O.p. Skoro przedawnienie zobowiązania podatnika automatycznie powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności osoby trzeciej, wydana w stosunku do tej osoby decyzja o jej odpowiedzialności za zobowiązanie, które uległo wygaśnięciu, z uwagi na jego przedawnienie, staje się bezprzedmiotowa. W tej sytuacji przestaje bowiem istnieć przedmiot decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe pierwotnego dłużnika, czyli przedmiot stosunku prawnego wynikającego z decyzji. Zgodnie z art. 258 § 1 pkt 1 i § 2 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję w pierwszej instancji stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli stała się bezprzedmiotowa, czyniąc to w formie decyzji. 7. DIAS decyzją z [...] maja 2017r. utrzymał w mocy własną decyzję z [...] marca 2017r., podtrzymując jej podstawę faktyczną i prawną. Zdaniem DIAS poza sporem w sprawie jest to, że na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 O.p. wygasły zobowiązania podatkowe Spółki za zaległości, z tytułu których orzeczona solidarną odpowiedzialność Skarżącego. Doszło do przedawnienia ww. zaległości w p.d.p. za 2005r. i w VAT za grudzień 2005r. - zgodnie z art. 70 § 1 O.p. - 31 grudnia 2011r., natomiast zaległość w VAT za kwiecień 2006r., w związku z zastosowaniem 14 marca 2007r. skutecznego środka egzekucyjnego w postaci ujęcia rachunku bankowego w R. SA. ulegała przedawnieniu - 14 marca 2012r., w myśl art. 70 § 4 O.p. Sporna była kwestia, czy okoliczność ta uczyniła bezprzedmiotowymi ww. decyzje DIS z [...] grudnia 2011r. i NUS z [...] listopada 2011r. i czy w związku należało stwierdzić ich wygaśnięcie, na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. DIAS, odnosząc się do stanowiska Skarżącego, że decyzja określająca odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej staje się bezprzedmiotowa wobec wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego dłużnika, wskazał, że art. 258 § 1 pkt 1 O.p. wzorowano na art. 162 k.p.a., o analogicznej treści we wskazanym zakresie. Decyzja, której wygaśnięcie można stwierdzić, powinna być w zasadzie decyzją uprawniającą. Decyzja staje się bezprzedmiotowa, gdy strona nie realizuje przyznanych nią uprawnień i w związku z tym zachodzi potrzeba jej wygaszenia, bo w obrocie prawnym nie powinny istnieć decyzje, których wykonaniem strona nie jest zainteresowana. W praktyce podatkowej art. 258 § 1 pkt 1 O.p. bywa rozumiany szerzej i wskazuje, że de decyzja bezprzedmiotowa, a zarazem wymagająca stwierdzenia wygaśnięcia, to decyzja niewadliwa, zasadna w dniu wydania, która po tym dniu, wskutek istotnej zmiany okoliczności faktycznych lub stanu prawnego (o ile możliwość zastosowania nowych regulacji przewidują przepisy przejściowe), nie powinna lub nie może być już wykonywana Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych decyzja bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p., a zatem wymagająca stwierdzenia jej wygaśnięcia, to decyzja, która nie oddziałuje na inne stosunki prawne, czyli jej wyeliminowanie z obrotu prawnego nie wpłynie na zakres innych uprawnień i obowiązków, w szczególności adresata decyzji. Decyzja bezprzedmiotowa powinna posiadać ten przymiot, że jest zbędna – jej usunięcie z obrotu prawnego nie zmieni stanu rzeczy istniejącego na ten moment w obrocie prawnym (poza brakiem samej decyzji). Przedawnienie zobowiązania podatkowego nie wpływa ani na zajście okoliczności (zdarzenia), jakie skutkowało powstaniem obowiązku podatkowego, ani na przekształcenie tegoż obowiązku w zobowiązanie podatkowe, nie zmienia także ani osoby zobowiązanej (podatnika), ani organu podatkowego i jego właściwości miejscowej i rzeczowej. Przedawnienie powoduje wygaśnięcie zobowiązania wynikające z upływu czasu – terminu określonego przepisami prawa. Wygaśniecie zobowiązania podatkowego nie oznacza, że zobowiązanie podatkowe nie istniało w kwocie określonej decyzją, ponieważ materialnoprawnym skutkiem wydania decyzji, określającej wysokość zobowiązania podatkowego jest właśnie stwierdzenie, że zobowiązanie podatkowe powstało w określonej kwocie. Tego zaś skutku przedawnienie zobowiązania podatkowego nie może podważyć. DIAS wskazał, że należy odróżnić bezprzedmiotowość postępowania i bezprzedmiotowość decyzji, której wygaśnięcie należy stwierdzić na mocy art. 258 § 1 pkt 1 O.p., gdy jest ona zbędna w obrocie prawnym. Tak rozumiana cecha bezprzedmiotowości decyzji wymiarowej nie wystąpi jako skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, ponieważ określona taką decyzją wysokość zobowiązania podatkowego może wpływać na wysokość innych zobowiązań podatkowych (w odniesieniu do decyzji o odpowiedzialności członka zarządu - np. na zakres solidarnej odpowiedzialności i regres pomiędzy osobami trzecimi solidarnie zobowiązanymi). Zdaniem DIAS akceptacja stanowiska sprowadzającego się do konieczności stwierdzenia wygaśnięcia decyzji określającej zobowiązanie podatkowe (decyzji o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu), które po ich wydaniu wygasło, oznaczałaby konieczność stwierdzenia wygaśnięcia każdej decyzji wykonanej przez podatnika (osobę trzecią) przez dobrowolną wpłatę, albo przez przedawnienie. Tymczasem decyzje określające zobowiązanie podatkowe, które uiszczono nie mogą być wykonane - nie mogą stanowić podstawy do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast niemożność doprowadzenia do wykonania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, które uległo przedawnieniu, wynika z samego faktu wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Organ podatkowy jako wierzyciel i organ egzekucyjny muszą uwzględnić te fakty z urzędu. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że pozostawienie decyzji dotyczącej zobowiązań podatkowych, które uległy przedawnieniu już po ich wydaniu, zagrozi bezpieczeństwu tego obrotu. Stan niepewności, o ile wystąpi, może być usunięty. Tym samym za stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji nie przemawiają też względy celowościowe. Analogiczne stanowisko prezentował WSA w Warszawie w wyroku z 15 czerwca 2016r. sygn. akt III SA/Wa 1946/15, wskazując, że przedawnienie zobowiązania podatkowego po wydaniu decyzji jest okolicznością, która może i powinna być uwzględniona jedynie w postępowaniu egzekucyjnym. Gdyby miała ona mieć znaczenie na gruncie art. 258 § 1 pkt 1 O.p., to konsekwentnie jako prawnie relewantną na tym gruncie należałoby uznać każdą formę wygaśnięcia zobowiązania, wskazaną w art. 59 § 1 O.p., a nie tylko przedawnienie zobowiązania, wskazaną w punkcie 9 tego przepisu. Jako przesłankę wygaśnięcia decyzji należałoby wówczas potraktować także zapłatę podatku w niej określonego. Powodowałoby to konieczność wydawania przez administrację podatkową ogromnych ilości decyzji w trybie art. 258 § 1 pkt 1 O.p., co - abstrahując od technicznych trudności i niecelowości takiego działania - spowodowałoby zasadniczy chaos i niepewność co do stanu aktualnego obrotu prawnego. 8. Skarżący w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie ww. decyzji DIAS z [...] maja 2017r. i o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucił naruszenie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe stanowisko, że odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe i inne należności pierwotnego dłużnika, kształtowana na podstawie art. 118 § 1 o.p., ma charakter akcesoryjny, co powoduje, że zarówno wydanie decyzji o tej odpowiedzialności, jak również jej egzekwowanie – w przypadku wydania tej decyzji - nie będzie możliwe, gdy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego ciążące na pierwotnym dłużniku w sposobu wskazany w art. 59 O.p. Stosownie do art. 258 § 1 pkt 1 O.p. decyzja staje się bezprzedmiotowa, kiedy po jej zaistnieniu w obrocie prawnym, trwałej zmianie uległ stosunek materialnoprawny, który był jej podstawą. Taką trwałą zmianą jest przedawnienie (wygaśnięcie) zobowiązania podatkowego pierwotnego dłużnika, za które odpowiedzialność została przeniesiona na osobę trzecią. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego pierwotnego dłużnika, z powodu przedawnienia na mocy art. 59 § 1 pkt 9 O.p., skoro skutkuje zwolnieniem z odpowiedzialności za to zobowiązanie osoby trzeciej, czyni wydaną wobec tej osoby decyzję o jej odpowiedzialności za to zobowiązanie bezprzedmiotową, czego następstwem powinno być stwierdzenie jej wygaśnięcia w trybie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji służy usunięciu decyzji z obrotu prawnego, jako elementu już zbędnego, a stwarzającego obawy o naruszenie bezpieczeństwa obrotu, gdy decyzja taka nadal w nim pozostaje, nie służąc jednak stwierdzeniu stanu prawnego lub pozycji prawnej podmiotu, ani też istnienia praw lub obowiązków. 9. DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Skarga jest zasadna. 2. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r., poz. 2188) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369, zwana dalej: "P.p.s.a.") sprawowana jest na mocy kryterium zgodności z prawem. Oznacza to, że do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). 3 Sąd, badając skargę w świetle przytoczonych wyżej kryteriów, uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddano decyzję DIAS z [...] maja 2017r., na mocy której utrzymano w mocy decyzję DIAS z [...] marca 2017r., odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji DIS z [...] grudnia 2011r. i poprzedzającej ją decyzji NUS z [...] listopada 2011r. Sąd opowiedział się za tą częścią poglądów prezentowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których wynika, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby stwierdzić wygaśnięcie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej, w trybie art. 258 § 1 pkt 1 O.p., gdy zobowiązanie podatkowe pierwotnego dłużnika wygaśnie z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 O.p. Skoro bowiem wygaśnięcie ww. zobowiązania skutkuje zwolnieniem z odpowiedzialności za to zobowiązanie osoby trzeciej, decyzja o jej odpowiedzialności za to zobowiązanie staje się bezprzedmiotowa (por. wyroki NSA z: 29 kwietnia 2014r. sygn. akt I FSK 641/13 i 4 czerwca 2014r. sygn. akt I FSK 805/13, dostępne na www.nsa.gov.pl). Sąd uznał więc, że prezentowana w zaskarżonej decyzji wykładnia art. 258 § 1 pkt 1 O.p., DIAS, mająca podstawy w orzeczeniu WSA w Warszawie z 15 czerwca 2016r. sygn. akt III SA/Wa 1946/15 nie zasługiwała na akceptację. Praktyczne względy nie mogą być uznane za decydujące w sprawie, gdy chodzi o zastosowanie jednoznacznej treści przepisu. Sąd podziela poglądy zarówno DIAS, jak i Skarżącego, że odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe Spółki jako pierwotnego dłużnika, kształtowana na podstawie art. 118 § 1 O.p., cechuje się akcesoryjnością. Powoduje to, że zarówno wydanie decyzji o tej odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jak również jej egzekwowanie - w przypadku wydania tej decyzji - nie będzie możliwe w przypadku wygaśnięcia zobowiązania podatkowego ciążącego na pierwotnym dłużniku, w jeden ze sposobów wskazanych w art. 59 O.p. Pogląd powyższy jest jednoznacznie akceptowany w doktrynie prawa podatkowego (por. R. Dowgier, Komentarz do art. 118 o.p., teza 1 [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2018). W przypadku wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej i wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego dłużnika decyzja ta traci swoje podstawy. W związku z tym odpowiedzialność osoby trzeciej wygaśnie jeszcze przed upływem terminu, o którym mowa w art. 118 § 2 O.p. Wygaśnięcie zobowiązania pierwotnego dłużnika powoduje więc zwolnienie z odpowiedzialności osoby trzeciej. Wobec tego decyzja o odpowiedzialności staje się bezprzedmiotowa. Zdaniem Sądu z treści art. 258 § 1 pkt 1 O.p. wynika zatem jednoznacznie, że organ podatkowy, który wydał decyzję o odpowiedzialności osoby trzeciej, powinien w trybie ww. przepisu wygasić ją jako bezprzedmiotową, jeśli dojdzie do wygaśnięcia zobowiązania pierwotnego dłużnika (art. 59 § 1 pkt 9 O.p.), tym bardziej, że Skarżący wystąpił z ww. wnioskiem, obawiając się, że mogłoby dojść do egzekucji należności wynikających z wydanej wobec niego przez NUS decyzji z [...] listopada 2011r., a decyzja ta o odpowiedzialności osoby trzeciej, straciła swoje podstawy. Przepis art. 258 § 1 pkt 1 O.p. opisuje sytuację, gdy decyzja staje się bezprzedmiotowa, kiedy po jej zaistnieniu w obrocie prawnym trwałej zmianie uległ stosunek materialnoprawny, który był podstawą wydania tej decyzji. Nie ulega wątpliwości, że przedawnienie (wygaśnięcie) zobowiązania podatkowego pierwotnego dłużnika stanowi taką trwałą zmianę. Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się, co do zasady, po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie zaś do art. 70 § 4 O.p. jeżeli zastosowano środek egzekucyjny, o którym zawiadomiono podatnika, bieg przedawnienia zostaje przerwany, a następnie biegnie on na nowo do dnia następującego po dniu, w którym zastosowano ten środek. W związku z tym zasadny jest pogląd, że wygaśnięcie z powodu przedawnienia, na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 O.p. zobowiązania podatkowego pierwotnego dłużnika, skoro skutkuje zwolnieniem z odpowiedzialności za to zobowiązanie osoby trzeciej, czyni wydaną wobec osoby trzeciej decyzję o jej odpowiedzialności za to zobowiązanie bezprzedmiotową. Następstwem tegoż powinno być stwierdzenie jej wygaśnięcia w trybie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. Trzeba przy tym podkreślić, że bezprzedmiotowość nastąpić może z chwilą upływu terminu przedawnienia, niezależnie od okoliczności, że w dacie wydania decyzji istniał jeszcze przedmiot stosunku prawnego, będącego przedmiotem decyzji i organ mógł orzekać o konkretnych obowiązkach indywidualnego podmiotu (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z 4 czerwca 2014r. sygn. akt I FSK 805/13, LEX nr 1517751). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 maja 2002r. sygn. akt III SA 2708/00 (Monitor Podatkowy 2002, Nr 10, str. 45) wskazał, że decyzja wydana na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 O.p. ma charakter deklaratoryjny i dlatego formalnie jedynie potwierdzający fakt bezprzedmiotowości decyzji. Rozstrzygnięcie takie nie jest ograniczone żadnym terminem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 czerwca 2017r. sygn. akt II FSK 1444/15, LEX nr 2359865). Z przytoczonych względów za trafny należy uznać sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 258 § 1 pkt 1 O.p. przez jego błędną wykładnię. Bezprzedmiotowość decyzji należy rozumieć jako zaistnienie takich przyczyn, które powodują, że decyzja traci rację dalszego bytu w obrocie prawnym (S. Presnarowicz, Komentarz do art. 258 O.p., teza 1.1 [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2018). Mogą to być przyczyny podmiotowe (np. likwidacja osoby prawnej, śmierć osoby fizycznej) lub przedmiotowe (np. wygaśnięcie zobowiązania podatkowego wskutek jego przedawnienia). Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2014r. sygn. akt I FSK 641/13 wskazał, że skoro przedawnienie zobowiązania podatnika automatycznie powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności osoby trzeciej, wydana w stosunku do tej osoby decyzja o jej odpowiedzialności za zobowiązanie, które uległo wygaśnięciu, z uwagi na jego przedawnienie, staje się bezprzedmiotowa. W tej sytuacji przestaje istnieć przedmiot rozstrzygnięcia zawartego w decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe pierwotnego dłużnika, czyli przedmiot stosunku prawnego wynikającego z wydanej decyzji. Nie ma więc przeszkód do wydania, na wniosek Skarżącego, decyzji, którą przewidziano w przepisie prawa – w art. 258 § 1 pkt 1 O.p., tym bardziej, że Skarżący uzyska w ten sposób pewność, że organ podatkowy nie będzie już mógł egzekwować ciążących na nim należności, zgodnie z ww. decyzją NUS z 21 listopada 2011r. 4. Organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie, uwzględni przedstawioną wyżej ocenę prawną Sądu i w sposób należyty zastosuje ww. przepis art. 258 § 1 pkt 1 O.p. o jednoznacznej treści do okoliczności faktycznych sprawy. 5. Z przyczyn powołanych powyżej orzeczono, jak w punkcie pierwszym wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. O kosztach postępowania rozstrzygnięto jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 200, art. 209 i art. 205 § 1 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.), strona skarżąca była reprezentowana przez radcę prawnego, a wpis był stały i wynosił 200 zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło