III SA/Wa 2508/10

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie Skarżąca A. G. wniosła na urzędowym formularzu PPF o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyjaśniła, że jest bez środków do życia. Utrzymują ją rodzice emeryci. Skarżąca jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Nie ma jednak dla niej propozycji zatrudnienia. Należący do niej majątek (dom, mieszkanie i współwłasność nieruchomości rolnej) został zajęty przez komornika i wierzycieli. Skarżąca nie składa zeznań podatkowych. Nie dokonuje żadnych operacji na kontach bankowych, dlatego też nie może nadesłać wyciągów. W październiku 2009 r. Skarżąca sprzedała samochód swojej matce. Zapłata za niego miała nastąpić w ratach, ale urząd skarbowy go zajął. Zajął także kwotę 7.000 zł odzyskaną za wynajem mieszkania oraz udziały w spółce. Skarżąca przedstawiła decyzję o zarejestrowaniu jako osoba bezrobotna, zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy, pismo Prokuratury Apelacyjnej w B., pisma w sprawie egzekucji. Uwzględniając powyższe zważono, co następuje: Celem instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako: "p.p.s.a.". Zgodnie z § 1 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek Skarżącej, z punktu widzenia powyższego kryterium, referendarz sądowy stwierdził, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Po pierwsze nie jest znana sytuacja finansowa rodziców Skarżącej, którzy – według jej oświadczenia – ją utrzymują. Tymczasem – jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 21 października 2010 r. (sygn. akt II FZ 513/10) dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania, istotne znaczenie w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy mają okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz wysokość dochodów strony i jej rodziny. Strona musi wykazać nie tylko swoją sytuację majątkową, ale również sytuację majątkową innych członków rodziny, którzy pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym bądź są zobowiązani do jej alimentacji (art. 252 p.p.s.a.). Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.i.o.) regulujące stosunki między małżonkami i między rodzicami i dziećmi nakładają na małżonków, rodziców i dzieci określone obowiązki alimentacyjne (art. 128 K.r.i.o.). W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych do obowiązków tych zalicza się nie tylko utrzymanie, ale również pomoc w opłaceniu kosztów postępowania sądowego, toczonego przez osobę uprawnioną do alimentacji (por. orzecznictwo przytoczone w postanowieniu NSA). Pozostawanie więc Skarżącej - będącej bez środków do życia - na utrzymaniu rodziców, sprawia, że jej sytuacja materialna jest pochodną sytuacji materialnej rodziców, którzy osiągają dochody. Wykazanie zatem sytuacji materialnej Skarżącej i jej rodziców, jest w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy absolutnie niezbędne. Skarżąca nadto w żaden sposób nie uprawdopodobniła faktu pozostawania na utrzymaniu rodziców. Nie przesłała chociażby kopii przekazów pocztowych, tudzież kopii wyciągów bankowych potwierdzających otrzymywanie pomocy finansowej. Należy przypuszczać że tą właśnie drogą pomoc ta jest przekazywana. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że rodzice Skarżącej mieszkają w miejscowości P. (woj. Z.), podczas gdy Skarżąca mieszka w M. (woj. M.). Po drugie nie wiadomo czy pomoc na rzecz Skarżącej świadczą jej dwaj synowie (z oświadczenia o stanie majątkowym zobowiązanego z 24.11.2008 r. – k. 8, wynika, że synowie pracują). Po trzecie Skarżąca wskazała wprawdzie że cały majątek jest "bezprawnie okupowany" przez rzekomego wspólnika, który go dzierżawi i czerpie korzyści, jednak nie wiadomo czy dzierżawione jest także mieszkanie w M. (adresem którego Skarżąca posługuje się jako adresem zamieszkania) oraz dom w N., ewentualnie kto ponosi koszty związane z ich utrzymaniem. Ubocznie referendarz sądowy zauważa, że pisma w sprawie egzekucji (przesłane przy piśmie z 23.10.2010 r.) nie dotyczą zajęcia domu w N. i mieszkania w M., lecz wierzytelności z tytułu sum przyznanych do wypłaty przeznaczonych na adaptację i wyposażenie budynku szkolnego w P. [...] w ramach subwencji. Po czwarte Skarżąca nie podała ani też nie udokumentowała wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Stwierdzone braki nie pozwalają uznać, że Skarżąca wykazała, iż jej żądanie przyznania prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Z tej przyczyny na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.