III SA/Wa 2532/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014r. oraz wysokości straty z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2014 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Pismem z 9 września 2016 r. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy uzasadniając, że od września 2014 r. prowadzi działalność gospodarczą. Oświadczył, że w zeszłym roku poniósł stratę w wysokości 55.740,18 zł. Wskazał, że ma utrzymaniu małoletnią córkę, a sam jest na utrzymaniu rodziców i partnerki. Skarżący nadesłał zeznania podatkowe PIT-36, z których wynika, że w 2015 r. z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód 228.384,27 zł i poniósł stratę w wysokości 55.740,18 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sadowego Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF, w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że dochody z działalności gospodarczej, którą prowadzi są niskie, a kwota która pozostaje na życie jest niewielka. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córką (ur. w [...] r.). Posiada nieruchomość rolną o powierzchni 0,66 hektara o wartości 270.000 zł, samochód [...] , rok produkcji 2007 oraz samochód [...] rok produkcji 2004. Z prowadzonej działalności gospodarczej Skarżący uzyskuje dochód w kwocie 4.000 zł miesięcznie. Do swoich wydatków Skarżący zaliczył spłatę raty pożyczki - 500 zł miesięcznie, alimenty – 1.000 zł miesięcznie, czynsz – 500 zł miesięcznie oraz media – 300 zł miesięcznie. Skarżący nadesłał także umowę pożyczki, zeznania podatkowe, umowę alimentacyjną, oraz historię rachunku bankowego prowadzonego dla [...] . Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 951,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Z informacji przedstawionych we wniosku wynika, że dochód Skarżącego uzyskiwany z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 4.000 zł miesięcznie Natomiast łączne miesięczne wydatki, na które wskazał Skarżący, wynoszą około 2.500 zł. Zatem Skarżącemu pozostaje do dyspozycji kwota około 1.500 zł miesięcznie. Ponadto Skarżący wskazał, że w utrzymaniu pomagają mu rodzice i partnerka. Ponadto Skarżący prowadzi działalność gospodarczą. Za 2015 r. uzyskał z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej przychód w wysokości 228.384,27 zł. oraz poniósł stratę w kwocie 55.740,18 zł. koszty uzyskania przychodu wyniosły natomiast 284.124,45 zł. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczej istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Jak podkreśla się w orzecznictwie, fakt odnotowania straty nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, powstanie straty nie warunkuje automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania przychodu nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 27 maja 2014 r., II GZ 172/14, CBOSA). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r., II FZ 1843/14, CBOSA). Ponadto za odmową przyznania prawa pomocy dodatkowo przemawia fakt, że Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, wszystkich dokumentów nie przedłożył. W szczególności Skarżący nie nadesłał wyciągów za rachunków bankowych (własnych). Przedstawił jedynie historię rachunku bankowego firmowego. Przy czym wyciąg ten jest nieczytelny tzn. ma zanonimizowane daty transakcji oraz nieczytelne (niepełne) inne dane m.in. tytuł transakcji. W rezultacie nie jest wiadomo za jaki okres została przedstawiona "historia" rachunku bankowego i czego dotyczyła. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych – wpisu należnego od skargi w kwocie 951,00 zł. Wskazać przy tym należy, że na obecnym etapie sprawy wpis sądowy jest jedynym kosztem do którego uiszczenia Skarżący jest zobowiązany. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.