III SA/Wa 2551/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie sędzia WSA Jacek Kaute (sprawozdawca), asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent stażysta Paweł Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi G.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości na 2020 r. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] Burmistrz Miasta J. ustalił G.M. wymiar podatku od nieruchomości położonej w J. przy ul. [...] na 2020 rok w wysokości 582 zł. Jako przedmiot opodatkowania wskazano: budynki mieszkalne 151,73 m2, grunty pozostałe 1 125 m2. Decyzja została doręczona w dniu 14 czerwca 2021 r. Pismem z dnia 17 czerwca 2021 r. (nadanym za pośrednictwem poczty w dniu 28 czerwca 2021 r.) G.M. złożył odwołanie od ww. decyzji. Wskazał, iż brak jest podstaw do ustalenia zobowiązania podatkowego, bowiem nieruchomość jest w bardzo złym stanie technicznym uniemożliwiającym jej wykorzystywanie. Podniósł, że zły stan techniczny nieruchomości nie jest wynikiem jego działania czy złej woli, lecz stanowi efekt działania osób trzecich – dewastacji, za co jako podatnik i obywatel nie ponosi odpowiedzialności. Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO, Kolegium, Organ drugiej instancji) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu SKO wskazało, że w aktach sprawy będących w posiadaniu Kolegium znajduje się pismo Urzędu Miejskiego w J. z dnia 9 maja 1983 r. kierowane do T.M., w którym to potwierdzono wykonanie obowiązku o zgłoszeniu przystąpienia do użytkowania budynku wzniesionego w J. przy [...], w którym wskazano jako powierzchnię użytkową 151,73 m2. Znajduje się w nich również informacja złożona przez T.M. z dnia 2 maja 1983 r., w której zgłoszono do użytkowania budynek warsztatowy wzniesiony przy [...] o pow. użytkowej 151,73 m2. Z zawiadomienia Starosty Powiatowego w K. z dnia 7 grudnia 2012 r. wynika, że dokonano zmiany właściciela nieruchomości położonej w J. przy [...], tj. z T.M. na spadkobiercę – G.M. Z wypisu z kartoteki budynków wynika, że nieruchomość położona przy [...] w J. została sklasyfikowana jako tereny mieszkaniowe - 0,1125 ha, a budynek o pow. 150 m2 jako budynek mieszkalny. Organ drugiej instancji wskazał, że dane w zakresie gruntów pozostałych są zgodne z wypisem z rejestru gruntów. Odnosząc się zaś do przedmiotu opodatkowania budynku mieszkalnego z akt sprawy wynika, że Organ pierwszej instancji przyjął powierzchnię budynku jaka została zgłoszona w 1983 roku. Zdaniem Kolegium w tym zakresie działanie organu należy uznać za uprawnione, bowiem G.M. pomimo wezwań organu nie złożył informacji IN w toku postępowania, podczas którego został mu zapewniony czynny udział w postępowaniu, a także nie przedstawił dowodów mogących świadczyć o innej powierzchni przedmiotowego budynku mogącej stanowić podstawę opodatkowania. Kolegium wskazało, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że budynek mieszkalny znajdujący się na nieruchomości będącej własnością G.M. jest trwale związany z gruntem, posiada dach i jest wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych, co oznacza, że co do zasady stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Potwierdzeniem poglądu o interpretowaniu pojęcia budynku zgodnie z istotą opodatkowania obiektów podatkiem od nieruchomości jest orzecznictwo sądowe w tym zakresie. Przykładowo przyjmuje się w nim, że obiekt budowlany, mieszczący się w definicji budynku zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm., dalej także "u.p.o.l.") pozostaje budynkiem w rozumieniu przepisów tej ustawy nawet wówczas, gdy ze względów technicznych, prawnych, czy faktycznych, nie jest i nie może być wykorzystywany, w tym zgodnie z jego przeznaczeniem. Brak okien, schodów wewnętrznych, czy części dachu lub ogólna dewastacja budynku, pozbawienie znajdujących się w nim lokali mediów, czy jego "porzucenie" lub niewykorzystywanie nie powoduje utraty przez taki obiekt budowlany cech budynku w rozumieniu przepisów ustawy podatkowej. Budynek pozostaje budynkiem nawet wówczas, gdy został wyłączony z bieżącej eksploatacji (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r., II FSK 1009/19). Ustawowa definicja budynku nie uwzględnia stanu technicznego budynku. Wbrew stanowisku Strony stan techniczny budynku, czy też nawet jego "zdewastowanie", nie mają wpływu na to czy jest on budynkiem, czy też nie, w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w konsekwencji czy podlega opodatkowaniu. Biorąc pod uwagę powyższe zdaniem SKO Burmistrz Miasta J. zasadnie przyjął, iż w stanie faktycznym sprawy budynek mieszący się na nieruchomości położonej w J. przy [...], obręb [...], nr ew. [...] stanowi przedmiot opodatkowania podatkiem pod nieruchomości. Podatek został ustalony przy zastosowaniu stawek podatku wynikających z uchwały Rady Miasta J. z dnia 29 listopada 2019 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2020 rok, co jest zgodne z przepisami prawa. Pismem z dnia 10 października 2021 r. Strona złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję SKO, zaskarżając ją w całości i wnosząc o: 1. uchylenie skarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, 2. przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji celem wydania decyzji merytorycznej, 3. zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że wydane rozstrzygnięcie jest wewnętrznie sprzeczne, nielogiczne i wbrew prawu. Odnosząc się do tez zawartych w stanowisku Burmistrza Miasta J., podtrzymanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznać zdaniem Skarżącego należy, iż organy dokonały błędnej analizy elementów stanu faktycznego jak też nieprawidłowo zinterpretowały właściwe przepisy prawa. Podatek od nieruchomości jest jednym z podatków majątkowych. Przedmiotem opodatkowania są nieruchomości. W sytuacji Strony przedmiot opodatkowania, co wskazywała jednoznacznie i kategorycznie, jest w stanie technicznym uniemożliwiającym jego wykorzystywanie na chwilę obecną. Taki stan rzeczy nastąpił na skutek okoliczności, za które Strona nie ponosi odpowiedzialności ani winy. Skarżący wskazał, że zdaje sobie sprawę, iż co do zasady występuje w polskim systemie podatkowym zasada powszechności opodatkowania. Jednakże należy, jego zdaniem, wskazać, iż nie wynika z tego idealna równość opodatkowania, która nakazywałaby w takim samym stopniu obciążyć zobowiązaniem podatkowym nieruchomość wykorzystywaną na cele komercyjne jak i de facto ruiny, pozostałości po nieruchomości w stanie dewastacji, przeznaczone do odbudowy czy remontu. Byłoby to rozwiązanie wręcz niedorzeczne, nie mówiąc o jego sprzeczności z elementarnymi zasadami prawa podatkowego. Decyzja organu winna opierać się na jasno sformułowanych przesłankach możliwych do zweryfikowania w trybie kontroli instancyjnej i sądowo administracyjnej, czego w przypadku Strony zdecydowanie zabrakło. W tym zakresie brak jest ze strony organu merytorycznego uzasadnienia dlaczego stanął on na takim stanowisku i na jakich rzeczowych argumentach się oparł. Zdaniem Skarżącego brak jest podstaw do nałożenia na niego wskazanych zobowiązań podatkowych. Wskazane nieruchomości są w bardzo złym stanie technicznym uniemożliwiającym ich wykorzystanie na chwilę obecną. Okoliczności te zostały sprawdzone na miejscu przez urzędników i w ocenie Strony nie budzą żadnych wątpliwości. Zły stan techniczny nieruchomości nie jest wynikiem działania Skarżącego, czy złej woli, lecz stanowi efekt działania osób trzecich - dewastacji za co jako podatnik i obywatel nie może brać odpowiedzialności. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy kwestii tego, czy organy prawidłowo, ustalając Skarżącemu wysokość wymiaru podatku od nieruchomości za 2020 r. jako przedmiot opodatkowania (oprócz gruntu zakwalifikowanego do "pozostałych" o pow. 1125 m2) uznały budynek mieszkalny o pow. 151,73 m2 położony przy [...] w J. Zdaniem Skarżącego, ze względu na zły stan techniczny wskazanego budynku, będący wynikiem działa osób trzecich-dewastacji, uniemożliwiający korzystanie z tego budynku, brak jest możliwości uznania przedmiotowego budynku za przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Organy uznały, że zły stan techniczny przedmiotowego budynku nie powoduje, że przestaje on być przedmiotem opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Na tle tak zdefiniowanego sporu rację należy przyznać organom. Tytułem wstępu należy odnieść się do przepisów znajdujących zastosowanie sprawi. Zgodnie z art. 1a pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.) – dalej zwana u.p.o.l., budynek to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz 2 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: grunty (pkt 1), budynki lub ich części (pkt 2). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania stanowi: dla gruntów – powierzchnia (pkt 1), dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (pkt 2). Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 725 z późn. zm.) – dalej P.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że zwrot "podstawa wymiaru podatków" należy rozumieć w ten sposób, iż wpływające na wymiar podatku dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są wiążąca dla organów podatkowych, a to znaczy, że organy podatkowe nie mogą czynić ustaleń faktycznych sprzecznych z danymi ewidencyjnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z ostatniego okresu: z dnia 25 sierpnia 2021 r., III FSK 4002/21, z dnia 6 października 2021 r., III FSK 165/21, czy z dnia 12 października 2021 r., III FSK 385/21). Jak ujęto to w pierwszym z wymienionych judykatów, zawarte w art. 21 ust. 1 P.g.k. pojęcie "wymiar podatku" odnosi się zarówno do powierzchni, jak i funkcji (klasyfikacji), co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest odwoływać się do danych zawartych w ewidencji ilekroć są one prawnie relewantne dla prawidłowego określenia lub ustalenia zobowiązania podatkowego. Z kolei w ostatnim z wymienionych orzeczeń stwierdzono, że dane wskazane w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organu podatkowego, który w postępowaniu podatkowym nie ma kompetencji do ich zmiany; zmiana taka jest możliwa dopiero wówczas, gdy odpowiedni zapis zostanie dokonany w ewidencji gruntów i budynków. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z wypisu z rejestru gruntów wynika, że działka położona w J. przy [...] ma powierzchnię 1125 m2, jednocześnie z wypisu z kartoteki budynków wynika, że budynek znajdujący się na tej działce jest budynkiem mieszkalnym (jedynie dodatkowo można wskazać, że okoliczność, że jest to budynek mieszkalny została potwierdzona w protokole oględzin budynku z dn. 9 kwietnia 2021 r.). Powierzchnia użytkowa tego budynku wynosi 151,73 m2, co wynika potwierdzenia wykonania obowiązku zgłoszenia przystąpienia do użytkowania budynku (pismo z dn. 9 maja 1983 r. znajdujące się w aktach podatkowych). W konsekwencji zasadnie do opodatkowania organy przyjęły: po pierwsze, grunty (kwalifikowane jako pozostałe) o pow. 1.125 m2 i w odniesieniu do tego przedmiotu opodatkowania zastosowały stawkę 0,49 zł wynikającą z uchwały nr [...] Rady Miasta J. z dnia 29 listopada 2019 roku w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na 2020 rok; po drugie, budynek mieszkalny o pow. użytkowej 151,73 m2 i w odniesieniu do tego przedmiotu opodatkowania zastosowały stawkę 0,72 zł wynikającą z ww. uchwały. Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, że bardzo zły stan techniczny budynku uniemożliwia jego wykorzystanie na chwilę obecną (co nie jest wynikiem działania Skarżącego, czy złej woli, lecz stanowi efekt działania osób trzecich/dewastacji) i co miałoby uniemożliwiać opodatkowanie przedmiotowego budynku podatkiem od nieruchomości, stwierdzić należy, że stanowisko to jest nieuzasadnione. Jak wynika bowiem z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych dopóki dany obiekt spełnia ustawowe kryteria z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., czyli istnieje fundament, ściany i dach, budynek jest opodatkowany podatkiem od nieruchomości. Fakt przeznaczenia budynku do rozbiórki, jego zły stan techniczny czy też brak przydatności do użytkowania nie są wystarczające do uznania, że dany obiekt nie stanowi budynku w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy i nie podlega opodatkowaniu. Obowiązek podatkowy nie istnieje dopiero wtedy, gdy obiekt utraci cechy konstytutywne budynku w rozumieniu u.p.o.l. (patrz wyrok NSA z dnia 16 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1729/18). Z racji tego, że w sprawie nie ma wątpliwości, że przedmiotowy obiekt znajdujący się na działce w J. przy [...] spełnia ustawowe kryteria do uznania go za budynek (w protokole z dn. 9 kwietnia 2021 r. potwierdzono, że budynek mieszkalny posiada dach) stanowi on przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości chociażby był on w złym stanie technicznym (w protokole stwierdzono, że z budynku zostały skradzione wszystkie rzeczy (kontakty, bezpieczniki, przewody, kaloryfery itd., czterokrotnie włamywano się do niego). Wbrew zarzutom sformułowanym w skardze wskazano na powody, dla których zasadne było uznanie przedmiotowego budynku za przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, wskazano bowiem, że "Ustawowa definicja budynku nie uwzględnia stanu technicznego budynku. Wbrew więc stanowisku strony odwołującej się stan techniczny budynku, czy też nawet jego "zdewastowanie", nie mają wpływu na to czy jest on budynkiem, czy też nie, w rozumieniu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w konsekwencji czy podlega opodatkowaniu.". Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm.) skargę oddalił.