III SA/Wa 2560/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Piotr Przybysz, Sędziowie sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), sędzia WSA Jarosław Trelka, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (dalej także: "DIAS" lub "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. po rozpatrzeniu zażalenia K.. K. (dalej także: "skarżący", "zobowiązany") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] (dalej także: "organ I instancji", "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] na podstawie zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2017 r. Nr [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego - utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Powyższe postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wszczął wobec majątku K. K. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] (dalej także: "wierzyciel") tytułu wykonawczego z [...] stycznia 2017 r. nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2011 r. na kwotę [...] zł należności głównej, plus odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania ww. należności, organ egzekucyjny zawiadomieniem z [...] stycznia 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w [...] S.A. w [...]. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone skarżącemu [...] lutego 2017 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności [...] lutego 2017 r. W odpowiedzi na powyższe, Bank poinformował, że przedmiotowe zajęcie nie może być zrealizowane, gdyż skarżący nie wykorzystał kwoty wolnej od egzekucji. Pismem z [...] lutego 2017 r. skarżący wniósł zarzuty egzekucyjne, a następnie pismem z tego samego dnia, skargę na dokonaną przez organ egzekucyjny czynność egzekucyjną. Postawił przy tym zarzut naruszenia art. 80 § 1 – 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), gdyż uznał, że zastosowano środek egzekucyjny w postępowaniu, które podlega umorzeniu na skutek wniesionych przez skarżącego zarzutów. Dodał, że wynik niniejszej sprawy związany jest z rozstrzygnięciami w innych sprawach. W konsekwencji, dokonana w nieprawidłowo wszczętym postępowaniu egzekucyjnym czynność egzekucyjna jest niezgodna z prawem. Skarżący wniósł zatem o uchylenie zastosowanego środka oraz wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi. Postanowieniem z [...] marca 2017 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną dokonaną przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...], polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. na podstawie zawiadomienia z dnia [...] stycznia 2017 r. W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji skarżący postawił zarzuty naruszenia: - art. 54 § 1, § 5 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; - art. 124 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 54 § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ egzekucyjny do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, iż w jego ocenie nie może być uznana za zgodną z prawem czynność w postępowaniu egzekucyjnym, które zostało nieprawidłowo wszczęte. Wynik sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Dodał ponadto, iż tytuły wykonawcze, na podstawie których zostały zastosowane środki egzekucyjne zostały wystawione na podstawie decyzji, która została w części uchylona, albowiem Dyrektor Izby Skarbowej w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. uchylił decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2016 r. określającą zobowiązanie skarżącego w podatku towarów i usług w części dotyczącej zobowiązania za sierpień 2011 r. i w tym zakresie określił zobowiązanie w niższej wysokości oraz za miesiące styczeń i luty 2013 i w tym zakresie umorzył postępowanie podatkowe. W pozostałej części zaś, tj. za miesiące styczeń – lipiec i grudzień 2011 r. oraz kwiecień, lipiec i grudzień 2013 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący wskazał także, iż wniósł skargę na ww. decyzję oraz zaskarżył postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Dodał, iż w jego sprawach zostały wydane także inne decyzje przez Dyrektora Izby Skarbowej w [...] uchylające decyzje wydawane w pierwszej instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z [...] czerwca 2017 r., wskazanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US, gdyż nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia tego organu. W uzasadnieniu przedstawił na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie powołał się na treść art. 54 u.p.e.a. oraz charakter postępowania prowadzonego w trybie tego przepisu. Stwierdził, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Nie bada się w nim zarówno wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2011 r., sygn. akt III SA/Wa 3207/10). Odnosząc treść tego przepisu, jak również przepisów wskazanych w zażaleniu do realiów rozpoznawanej sprawy organ odwoławczy zauważył, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a., a także nie naruszono trybu postępowania jego stosowania (art. 80 u.p.e.a.). W szczególności spełnione zostały wszystkie warunki formalne, o których mowa w treści ostatnio powołanego przepisu, jak również w art. 67 § 2 u.p.e.a., dotyczące zajęcia egzekucyjnego. Nadto, zajęcie zostało sporządzone prawidłowo, tj. według wzoru określonego w załączniku Nr 3 do Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339). Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego odnośnie zgłoszonych zarzutów egzekucyjnych oraz okoliczności kwestionujących prawidłowość decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie organ odwoławczy podniósł, że skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurencyjnym, a zatem jej podstawą nie mogą być okoliczności stanowiące podstawę wniesienia innego środka zaskarżenia. Podniósł, iż podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., a nie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. Natomiast fakt wniesienia skargi do sądu na decyzję, na podstawie której w realiach niniejszej sprawy wystawiono tytuł wykonawczy pozostaje bez wpływu na prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej. Tym samym zarzuty zażalenia Dyrektor IAS uznał za nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej także jako "Sąd"), wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego skarżący postawił zarzuty naruszenia: - art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy zarzuty i argumenty zawarte w zażaleniu świadczyły o konieczności jego uchylenia w całości i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpatrzenia; - art. 54 § 1, § 5 w zw. z art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy w skardze wykazano, iż czynność egzekucyjna została dokonana nieprawidłowo; - art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 54 § 1 i § 5 i art. 18 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na nieprawidłowym ustosunkowaniu się przez organ egzekucyjny do treści skargi i wadliwym uzasadnieniu faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu skargi skarżący rozwinął podnoszone w skardze zarzuty. Podniósł jak w zażaleniu, iż wynik niniejszej sprawy jest związany ze sposobem rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Został bowiem zastosowany w postępowaniu egzekucyjnym, które powinno zostać umorzone wskutek wniesionych zarzutów. Wskazał także, iż tytuły wykonawczy, na podstawie którego został zastosowany środek egzekucyjny został wystawiony na podstawie decyzji, która została w części uchylona. Podniósł także, iż Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wydawał także inne decyzje, uchylające decyzje organu podatkowego wydawane w pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2014, poz. 1647 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Przypomnieć w tym miejscu wypada, iż przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane na podstawie art. 54 u.p.e.a., tj. postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez pojęcie czynności egzekucyjnej rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Środki egzekucyjne zostały zaś wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Wśród nich wymieniono egzekucję z rachunków bankowych (art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie w toku postępowania egzekucyjnego dokonano czynności egzekucyjnej polegającej na zastosowaniu środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego prowadzonego przez [...] S.A. w [...]. W zajęciu z dnia [...] stycznia 2017 r. wskazano na tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r., okres, którego dotyczy: od [...] grudnia do [...] grudnia 2011 r. oraz kwoty dochodzonych należności (kwotę należności głównej, odsetek i kosztów egzekucyjnych). W ww. tytule wykonawczym, jako podstawa prawna obowiązku widnieje orzeczenie, jako identyfikacja podstawy prawnej obowiązku numer [...], data wydania orzeczenia: [...] grudnia 2016 r. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z tytułem wykonawczym zostało skarżącemu doręczone w dniu [...] lutego 2017 r. [...] S.A. otrzymał je w dniu [...] lutego 2017 r. Nie ulega zatem wątpliwości, iż czynność egzekucyjna, o której mowa, dotyczyła należności pieniężnych. Podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była zaś decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], którą to decyzją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...], określająca K. K. zobowiązanie w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2011 r. i 2013 r. w części dotyczącej miesięcy styczeń - lipiec i grudzień 2011 r. oraz kwiecień, lipiec i grudzień 2013 r. został utrzymana w mocy. Zastosowany środek egzekucyjny został wymieniony w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a. Zdaniem skarżącego, przedmiotowe zajęcie nastąpiło z naruszeniem art. 80 § 1-3 u.p.e.a., gdyż prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu wskutek wniesionych przez skarżącego zarzutów egzekucyjnych. Wynik sprawy jest związany ze sposobem rozpoznania zarzutów. Zostało nadto nieprawidłowo wszczęte, a zatem dokonana czynność egzekucyjna jest niezgodna z prawem. Także wystawiony tytuł wykonawczy jest wadliwy, gdyż decyzja stanowiąca jego podstawę została w części uchylona. W ocenie Sądu zarzuty i argumentacja skarżącego wskazująca na wadliwość dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Jednocześnie należy podzielić stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie o zgodności z prawem zastosowanego środka egzekucyjnego i działań podejmowanych w celu jego zastosowania, to jest czynności egzekucyjnej. Środek egzekucyjny zastosowany w niniejszej sprawie został przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 4 u.p.e.a., został też zachowany tryb przewidziany do jego zastosowania (art. 80 § 1 – 3 u.p.e.a.). Z akt sprawy wynika bowiem, że Naczelnik US zawiadomieniem z [...] stycznia 2017 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego. Zawiadomienie, jak i odpis tytułu wykonawczego zostały skarżącemu prawidłowo doręczone. Zawiadomienie o zajęciu zostało prawidłowo doręczone także dłużnikowi zajętej wierzytelności. Zawiadomienie odpowiada wzorowi określonemu w załączniku Nr 3 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339) i zawiera niezbędne elementy określone w art. 67 § 2 i art. 80 u.p.e.a. Z treści tytułu wykonawczego w sposób niewątpliwy wynika, iż jego podstawą jest decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. Trafnie zatem organ odwoławczy wskazuje, iż błędne jest twierdzenie skarżącego, iż podstawą wystawienia tytułu wykonawczego jest decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] lipca 2016 r., który w przedmiocie zobowiązania objętego tytułem wykonawczym orzekał w pierwszej instancji. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i doktrynie, przyjmuje się jednolicie, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, w postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Skarga ze swej istoty nie może zmierzać do unicestwienia postępowania egzekucyjnego i nie polemizuje z zasadnością jego wszczęcia w ogóle lecz zmierza do skłonienia organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy (por. wyrok NSA z 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1202/17 oraz WSA w Krakowie z 26 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 904/17; orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl). Powyższe oznacza, jak słusznie dostrzegły organy orzekające w sprawie, że nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, służącego ochronie praw zobowiązanego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się więc ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że okoliczności, które mogą być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, jak i okoliczności kwestionujące prawidłowość decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego nie podlegają rozpatrzeniu w ramach niniejszego postępowania prowadzonego w trybie art. 54 u.p.e.a. Skarga na czynności egzekucyjne nie jest bowiem środkiem konkurencyjnym zarówno z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a., jak odwołaniem od decyzji wymiarowej, czy też skargą do sądu. Takie stanowisko jest zgodne z poglądami prawnymi zaprezentowanymi w wyroku NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13 w świetle, których zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszyłoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Skarga na czynności egzekucyjne winna być zatem rozpatrywana niezależnie od ewentualnego postępowania w trybie art. 33 u.p.e.a., a także niezależnie od postępowania wymiarowego dotyczącego zobowiązania podatkowego. Podzielając w całości ww. poglądy NSA stwierdzić należy, że skarżący skorzystał z przysługujących mu środków zaskarżenia, o czy stanowi wprost lektura skargi. Tym samym zarzuty zawarte w skardze Sąd w całości uznał za niezasadne. Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Sąd nadto nie dopatrzył się innych naruszeń prawa dających podstawę do uwzględnienia skargi. Z tych względów wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, po rozpoznaniu zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.