III SA/Wa 2578/16
WyrokWSA w Warszawie2017-07-26
Skład orzekający: Agnieszka Olesińska, Sylwester Golec, Jarosław Trelka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustanowienie nieodpłatnego użytkowania nieruchomości, które w rzeczywistości miało charakter odpłatny (poprzez zobowiązanie użytkownika do ponoszenia opłat publicznoprawnych i opłat z tytułu użytkowania wieczystego), może stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego związanego z kosztami funkcjonowania przedsiębiorstwa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie zakwalifikowały ustanowienie użytkowania nieruchomości jako czynność nieodpłatną. W rzeczywistości, poprzez zobowiązanie użytkownika do ponoszenia opłat publicznoprawnych i opłat z tytułu użytkowania wieczystego, czynność ta miała charakter odpłatny. W związku z tym, odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego, oparta na wadliwym założeniu o braku związku z czynnością opodatkowaną, była nieprawidłowa. Konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem odpłatności tej usługi.Stan faktyczny
Spółka w likwidacji wnioskowała o zwrot podatku VAT. Organy podatkowe odmówiły prawa do odliczenia podatku naliczonego, uznając, że zakupy dokonane przez Spółkę nie miały związku z żadną czynnością opodatkowaną. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę stanu faktycznego i brak przeprowadzenia ponownego postępowania przez organ odwoławczy. Kluczowym elementem sporu było ustanowienie przez Spółkę prawa nieodpłatnego użytkowania nieruchomości na rzecz powiązanego podmiotu, które organy uznały za nieodpłatne, podczas gdy Spółka twierdziła, że czynność ta miała charakter odpłatny.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. i zasądził od Dyrektora na rzecz Spółki zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Agnieszka Olesińska, Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Grażyna Wojda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2017 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne kwartały 2013 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz S. Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. kwotę 2726 zł (słownie: dwa tysiące siedemset dwadzieścia sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej też "DIS" lub "Organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (dalej też "NUS" lub "Organ pierwszej instancji") z dnia [...] lutego 2016 r., określającej spółce Stępińska Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w Warszawie (dalej "Skarżąca" lub "Spółka") kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), do zwrotu na rachunek bankowy za III kwartał 2014 r. w wysokości 642 zł, a także kwotę różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za I kwartał 2013 r. – II kwartał 2014 r. w wysokości 642 zł za każdy z tych kwartałów, oraz w wysokości 0 zł za III kwartał 2014 r.
DIS w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazał, że Spółka naruszyła art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług (dalej zwanej też "ustawą" lub "ustawą o VAT") z uwagi na brak związku odliczonych kwot podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi VAT. Organ podzielił ocenę Naczelnika, że nie istnieje związek dokonanych przez Spółkę zakupów, z tytułu których naliczony podatek został rozliczony w deklaracjach za okresy objęte zakresem zaskarżonego rozstrzygnięcia, z czynnościami opodatkowanymi.
DIS, ustosunkowując się do sformułowanego zarzutu nielegalności wszczęcia postępowania oraz zebrania materiału dowodowego, zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się postanowienie z dnia 30 marca 2015 r. w przedmiocie wszczęcia z urzędu postępowania podatkowego w sprawie prawidłowości rozliczeń Skarżącej z tytułu podatku od towarów i usług za okres od I kwartału 2013 r. do III kwartału 2014 r. Ponadto w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z dnia 1 kwietnia 2015 r. sporządzona przez pracownika Urzędu Skarbowego na okoliczność doręczenia ww. postanowienia. Z treści powyższej notatki wynika, iż osoba, której próbowano doręczyć postanowienie, odmówiła odbioru korespondencji, tłumacząc, że tam nie pracuje i niczego nie podpisze. DIS zauważył ponadto, iż z ostrożności procesowej, w dniu 1 kwietnia 2015 r. postanowienie z dnia 30 marca 2015 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania zostało wysłane pocztą na adres siedziby Spółki, tj. Warszawa, ul. [...], i - jak wynika z kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. postanowienie - zostało ono odebrane przez Spółkę w dniu 16 kwietnia 2015 r.
Dyrektor wyjaśnił, że ustalenie zdarzeń faktycznych z okresu nieobjętego postępowaniem podatkowym mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie w przedmiocie praw i obowiązków Spółki w rozliczeniu podatku od towarów i usług za III kwartał 2014 r. W szczególności w interesie Spółki leżało wykazanie związku nabyć towarów i usług dokonanych w okresie objętym postępowaniem podatkowym, z czynnościami opodatkowanymi w innych okresach. Stąd ustalono w postępowaniu zdarzenia gospodarcze z IV kwartału 2014 r.
Zdaniem DIS Organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że Spółce nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w kształcie zadeklarowanym w rozliczeniach za okres objęty zakresem skarżonej decyzji. Spółka mogłaby bowiem dokonać odliczenia podatku naliczonego jedynie w sytuacji, gdyby zakupy, z tytułu których naliczono podatek, służyły bądź miały służyć wykonywaniu działalności opodatkowanej VAT. Tymczasem w analizowanym stanie faktycznym, w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego rozstrzygnięcia, taki związek nie został potwierdzony. Z ustaleń stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby Spółka podjęła w kontrolowanym okresie jakąkolwiek opodatkowaną działalność gospodarczą, lub aby miała w niedalekiej przyszłości ją podjąć. DIS wskazał, że w deklaracjach VAT- 7K za okresy od I kwartału 2013 r. do III kwartału 2014 r. Skarżąca nie wykazała podatku należnego wynikającego ze sprzedaży na terytorium kraju, poza terytorium kraju, ani żadnej innej działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług. Jednocześnie w ww. deklaracjach Spółka rozliczyła podatek naliczony od nabywanych towarów i usług pozostałych. Wraz z deklaracją VAT-7K za III kwartał 2014 r. Spółka złożyła wniosek o zwrot podatku na rachunek bankowy. W toku kontroli i postępowania podatkowego Skarżąca nie okazała żadnych dokumentów dotyczących wykonywania w okresie od I kwartału 2013 r. do III kwartału 2014 r. działalności opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, w szczególności faktur sprzedaży i rejestrów VAT sprzedaży. Spółka przedłożyła rejestry zakupów VAT oraz ujęte w nich faktury. Kwoty podatku od towarów i usług wynikające z powyższych dokumentów źródłowych zostały ujęte w deklaracjach VAT-7K złożonych za okres od I kwartał 2013 r. do III kwartału 2014 r.
Dyrektor zreferował stanowisko Spółki. W piśmie z dnia 12 listopada 2014 r., skierowanym do NUS, w związku ze złożeniem deklaracji VAT-7K za III kwartał 2014 r., Spółka stwierdziła, że w znaczącej większości koszty ponoszone przez nią dotyczą ogólne zarządu i administracji oraz finansowania. W odpowiedzi na wezwanie Naczelnika Spółka wyjaśniła, iż pod adresem ul.[...] w W. posiada aktywa, tj. budynek biurowy. Spółka prowadzi działalność jedynie ze swojej siedziby, tj. z ul. [...] w W.. W ramach prowadzonej przez Spółkę działalności wykonywane są jedynie czynności opodatkowane w sensie przepisów ustawy o VAT. Wydatki za okres 1 stycznia 2013 - 30 września 2014 są wydatkami ogólnymi, a w związku z tym, że przedmiotem działalności Spółki są czynności wyłącznie opodatkowane, to wydatki te dotyczą jedynie czynności opodatkowanych. Działalność Spółki polega na wynajmie nieruchomości na własny rachunek. Spółka zamierza prowadzić taką działalność do końca likwidacji.
DIS podkreślił, że Spółka nie przedłożyła żadnych dowodów, ani też nie wskazała, jakie konkretnie czynności opodatkowane wykonała w IV kwartale 2014 r. Zauważył, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. NUS włączył jako dowód do akt postępowania podatkowego za okres od I kwartału 2013 r. do III kwartału 2014 r. dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających prowadzonych wobec Spółki oraz spółki T. Sp. z o.o. w W., w tym pismo Spółki z dnia 22 października 2015 r., wezwanie z dnia 4 listopada 2015 r., wezwanie z dnia 24 listopada 2015 r. Przy piśmie z dnia 22 października 2015 r. Spółka złożyła m.in. rejestr sprzedaży VAT za IV kwartał 2014 r. oraz ujętą w nim jedyną fakturę nr [...] z dnia 1 grudnia 2014 r. na kwotę netto 10 136, 51 zł, VAT 2 331, 40 zł. Faktura została wystawiona tytułem "użytkowanie wieczyste" na rzecz T. Sp. z o. o. Skarżąca wyjaśniła, że ww. faktura dotyczy opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Kwota użytkowania wieczystego wynosi 167 108, 22 zł, i została ustalona przed rokiem 2009. Nie przedłożono żadnych faktur dotyczących opłaty za użytkowanie wieczyste wystawionych na rzecz Skarżącej. Przy piśmie z dnia 21 października 2015 r. Skarżąca przesłała kopię aktu notarialnego z dnia 4 sierpnia 2014 r., według którego Spółka ustanowiła na okres 10 lat, tj. do dnia 4 sierpnia 2024 r., na rzecz T. Sp. z o.o., (tj. podmiotu powiązanego kapitałowo i osobowo), prawo nieodpłatnego użytkowania nieruchomości wraz z budynkiem położonych przy ul. [...]w W., w celu używania i pobierania z niego pożytków. Przy zawarciu umowy obydwie spółki reprezentował W. B..
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego, w ocenie DIS, słusznie Organ pierwszej instancji uznał, iż również w okresie następującym po okresach objętych zakresem zaskarżonej decyzji, Spółka nie dokonała czynności opodatkowanych podatkiem VAT, które, w jej ocenie, dokumentować miała faktura z dnia 1 grudnia 2014 r., nr [...], wystawiona tytułem "użytkowania wieczystego" nieruchomości położonej w W., ul.[...]. Zgodnie z wyjaśnieniami Spółki oraz treścią aktu notarialnego na ww. nieruchomości ustanowiono prawo nieodpłatnego użytkowania nieruchomości wraz z budynkiem na rzecz T. Sp. z o.o. W przedmiotowym akcie notarialnym, w § 3, wskazano, iż z uwagi na zły stan techniczny przedmiotu użytkowania konieczność uzyskania niezbędnych pozwoleń na użytkowanie budynku oraz konieczność uregulowania przez użytkownika do dnia 4 sierpnia 2014 r. podatków od nieruchomości i opłat użytkowania wieczystego gruntu dla dziatek o numerach ewidencyjnych [...] z obrębu [...], użytkowanie ustanowione niniejszym aktem jest wolne od opłat.
W ocenie DIS prawidłowo Organ pierwszej instancji stwierdził, że ustanowienie nieodpłatnego użytkowania nieruchomości, w zaistniałym stanie faktycznym, nie stanowi czynności podlegającej opodatkowaniu VAT, gdyż nie stanowi czynności, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. DIS podkreślił, że czynność nieodpłatnego użytkowania nieruchomości nie stanowi dostawy opodatkowanej VAT, zaś opłata za wieczyste użytkowanie, czy podatek od nieruchomości, nie stanowią części ceny należnej od nabywcy i nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
DIS nie zgodził się również z argumentacją odwołania, iż w przypadku Spółki, czynnością potwierdzającą związek poniesionych wydatków z czynnościami opodatkowanymi jest czynność związana z poniesionymi kosztami dotyczącymi pożyczki. Wskazał, iż zgodnie z wpisem do księgi wieczystej nr [...] I. Bank (UK) w Wielkiej Brytanii żąda od Skarżącej i K. Sp. z o.o. w W. zwrotu kwoty głównej kredytu, odsetek, opłat i kosztów, która to wierzytelność obciążyła hipotekę nieruchomości przy ul. [...]w W.. Ponadto w piśmie z dnia 21 października 2015 r. Spółka oświadczyła, że istota sporu z I. Bank (UK dotyczy blokady ustanowienia zabezpieczenia pożyczki na udziałach Spółki. Jak wynika z powyższego, spór nie dotyczy zdarzeń cywilnoprawnych związanych z działalnością Spółki opodatkowaną podatkiem od towarów i usług, zatem wydatek udokumentowany fakturą z dnia 16 stycznia 2014 r., wystawioną przez Kancelarię Adwokacją [...] s.c., nie ma związku z czynnościami opodatkowanymi podatkiem od towarów i usług.
W ocenie DIS Organ pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że nabyte przez Spółkę usługi, z tytułu których Spółka rozliczyła podatek naliczony, dotyczące opłat za zarządzanie, czynsz, usługi tłumaczenia korespondencji, doradztwo prawne, nie miały ani pośredniego, ani bezpośredniego związku ze sprzedażą opodatkowaną. Wynika to z faktu, iż Spółka nie podjęła działań w zakresie wykonania czynności opodatkowanych (sprzedaży opodatkowanej). W toku prowadzonego postępowania nie wykazano bowiem faktu prowadzenia działalności opodatkowanej lub planów podjęcia takiej działalności.
Zdaniem DIS poniesione przez Spółkę koszty, z tytułu których dokonała ona odliczenia podatku naliczonego, stanowiły koszty ogólne, związane z istnieniem Spółki, a nie prowadzeniem przez nią działalności opodatkowanej. Samo zaś istnienie podmiotu i jego rejestracja, złożenie deklaracji podatkowych, nie stanowią przesłanki wystarczającej dla możliwości odliczenia podatku naliczonego z tytułu dokonanych zakupów.
Skarżąca nie zgodziła się z wydaną decyzją i złożyła skargę do Sądu. Decyzji zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa materialnego i procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 21 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez naruszenie przez Organy zasady domniemania prawidłowości złożonej deklaracji podatkowej i poprzez żądanie aktywności dowodowej Skarżącej;
- art. 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez próby ograniczenia przez NUS praw Skarżącej, brak udzielenia stosownych wyjaśnień na żądanie Skarżącej;
- art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie podjęcia przez NUS czynności mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego, pomimo uzyskania od Skarżącej niezbędnych w tym zakresie informacji;
- art. 124 Ordynacji podatkowej, poprzez brak wyjaśnienia przesłanek, którymi się kierował NUS, pomimo wyraźnych żądań Skarżącej w tym zakresie;
- art. 125 §1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez brak podjęcia działań przez NUS, pomimo wyraźnego żądania Skarżącej;
- art. 126 Ordynacji podatkowej, poprzez ustawiczne jego naruszanie, także wbrew żądaniom Skarżącej w tym zakresie;
- art. 127 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie przez DIS przeprowadzenia postępowania w drugiej instancji;
- art. 139 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez jego wielokrotne naruszenie przez NUS;
- art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie przez Organy istotnych dowodów;
- art. 181 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie przez Organy możliwości przesłuchania świadka w sprawie;
- art. 187 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie przez Organy i brak rozpatrzenia istotnego dla sprawy materiału dowodowego, oraz poprzez brak zakomunikowania przez NUS Skarżącemu istotnych faktów;
- art. 189 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez wielokrotne jego naruszanie przez Organy pomimo podjęcia informacji od Skarżącego o dowodach mających istotny wpływ na podjęcie rozstrzygnięcia;
- art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez brak jego zastosowania przez Organy;
- art. 201 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez niezastosowanie się do niej prze Organy;
- art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji;
- art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1 i 2a, art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 3, art. 87 ust. 2 i 5a ustawy o VAT, art. 106b ust. 1 ustawy o VAT.
W uzasadnieniu zarzutów Skarżąca podniosła, iż jej pełnomocnik, W. M., nie odmówił przyjęcia korespondencji. Wskazała, że DIS powinien był przeprowadzić ponowne postępowanie oraz ustosunkować się do wszystkich podniesionych przez Skarżącą zarzutów. Organ drugiej instancji nie podjął tymczasem stosownych działań w tym zakresie, czym naruszył regulację art. 127 Ordynacji podatkowej.
Skarżąca zakwestionowała też legalność wszczęcia postępowania oraz postępowanie dowodowe dotyczącego IV kwartału 2014 r., podnosząc, że kontrolujący nie mieli upoważnienia do badania IV kwartału 2014 r., a ponadto, zdaniem Skarżącej, kontrowersje budzą czynności sprawdzające dotyczące IV kwartału 2014 r., gdyż winny one ograniczyć się jedynie do formalnego zbadania poprawności deklaracji, a nie do gromadzenia dowodów przed wszczęciem postępowania podatkowego.
Skarżąca zarzuciła Organom manipulację w dokonanej ocenie stanu faktycznego, opartej na wyjaśnieniach Spółki, poprzez uznanie, iż dokonane zakupy nie miały bezpośredniego ani pośredniego związku z działalnością opodatkowaną, oraz iż Spółka nie podjęła działań w zakresie prowadzenia takiej działalności, czy też planów podjęcia takiej działalności.
DIS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie.
Zarzucane w skardze naruszenie przepisów prawa procesowego nie miało miejsca albo nie miało żadnego wpływu na treść wydanych w sprawie decyzji podatkowych.
W kwestii samego wszczęcia postępowań wobec Skarżącej należy podzielić ocenę Dyrektora, że były one wszczynane prawidłowo. W zakresie okresu I kwartał 2013 – III kwartał 2014 r. wobec Spółki przeprowadzono czynności sprawdzające, następnie kontrolę podatkową oraz - ostatecznie – podstępowanie podatkowe. W zakresie IV kwartału 2014 r. przeprowadzono czynności sprawdzające. W tych prawnych ramach odbywała się weryfikacja rozliczenia, co stanowi odpowiedź na częste pytania Spółki o podstawy prawne działania Naczelnika. Pismo powiadamiające o wszczęciu tych następujących po sobie postępowań były doręczane do Skarżącej, ale – jak ujęto to w zaskarżonej decyzji - z "ostrożności procesowej", wobec odmowy przyjęcia zawiadomienia przez W. M., który, według Organów, był umocowanym w sprawie pełnomocnikiem, postanowienie z dnia [...] marca 2015 r. o wszczęciu postępowania podatkowego wysłano pocztą, zaś odebrane zostało w dniu 16 kwietnia 2015 r. Niezależnie od tego należy jednak odnotować, że we wszystkich stadiach weryfikowania rozliczenia Spółki aktywnie uczestniczyła ona w postępowaniu, składała wnioski, pisma, zastrzeżenia, uwagi, żądania (np. wyłączenia pracownika), odwołanie, zapoznawała się z materiałami sprawy, zatem udział Spółki w postępowaniu był niewątpliwy. Informowano też Spółkę o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy, a to z uwagi na brak ustalenia jej okoliczności faktycznych, pomimo licznych wezwań o przedstawienie dokumentów i innych dowodów pozwalających je ustalić. Kwestia prawidłowości wszczęcia postępowania staje się zatem drugorzędna, skoro żadne uprawnienia procesowe Skarżącej nie zostały pominięte i miała ona wszelkie możliwości prezentowania swojego stanowiska, z których to możliwości wielokrotnie korzystała.
Czynności zmierzające do ustalenia aktywności Spółki w IV kwartale 2014 r. zmierzały do ewentualnego wykazania, że zakupy podejmowane we wcześniejszych okresach rozliczeniowych przejawiały związek z opodatkowaną działalnością gospodarczą, co zostało Spółce wyjaśnione w sposób wystarczający.
Nie zasługują więc na uznanie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez Organy szeregu przepisów prawa procesowego, zwłaszcza, że zarzuty te zostały uzasadnione w skardze ten sposób, że ich naruszenie polegało na "wielokrotnym naruszaniu".
Jak wynika z art. 86 ust. 1 ustawy, prawo do odliczenia podatku naliczonego (do zwrotu bezpośredniego, do przeniesienia na następny okres) uzależnione jest od istnienia związku zakupów, z których wynika podatek naliczony, z opodatkowaną działalnością gospodarczą, czyli z dokonywaniem odpłatnych dostaw lub odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy, lub też z dokonywaniem innych czynności opodatkowanych, wymienionych w tym przepisie. Jak prawidłowo wskazał Dyrektor w zaskarżonej decyzji, związek ten nie musi być prosty i bezpośredni, jaki np. występuje pomiędzy nabyciem towaru, a jego późniejszą sprzedażą, ale może też być pośredni. W ramach takiego związku pośredniego trudno przypisać poczynione zakupy do jakiejś konkretnej czynności opodatkowanej, ale nie sposób zaprzeczyć istnieniu bardziej ogólnego związku zakupu ze sprzedażą opodatkowaną, jaki występuje np. pomiędzy wydatkiem na nabycie usługi sprzątania biura firmy budowlanej, a sprzedażą przez tę firmę wybudowanych lokali mieszkalnych. Orzecznictwo sądowe (np. wyrok NSA o sygn. I FSK 1606/12), a także wyroki Trybunału w Luksemburgu (np. C – 496/11) akceptują więc nie tylko związek bezpośredni, ale też ten bardziej odległy, akcentując raczej okoliczność wymagającą zawsze ustalenia ad casum, czy wydatek generujący podatek naliczany ma charakter cenotwórczy w usłudze lub dostawie. Koszty ogólne funkcjonowania przedsiębiorstwa także mogą skutkować podatkiem naliczonym do odliczenia, przy czym związek wydatku z czynnością opodatkowaną nie musi być natychmiastowy. Musi to być jednak koszt funkcjonowania przedsiębiorstwa, a nie koszt funkcjonowania osoby prawnej lub np. obsługi sporu prawnego nie związanego z tym przedsiębiorstwem.
Powtórzyć więc należy, że kierując się tymi zasadami Organy słusznie podjęły ocenę, czy faktura wystawiona przez Skarżącą w IV kwartale 2014 r., a więc w okresie nie objętym postępowaniem, dotyczy czynności opodatkowanej, z którą mogły łączyć się zakupy dokonane w okresie nim objętym.
Organy prawidłowo ustaliły, że jedynym przedmiotem działalności Skarżącej był najem i zarządzanie nieruchomościami. Spółka, po niespełna 3 latach funkcjonowania, w dniu 3 czerwca 2009 r. została postawiona w stan likwidacji. Jej jedynym udziałowcem jest spółka K. Sp. z o. o. Swoją działalność, zgodnie z wyjaśnieniem samej Skarżącej, prowadzi ona z wynajmowanej siedziby przy ul. [...] w W.. Ponadto poza sporem jest, że w dniu 4 sierpnia 2014 r. Spółka ustanowiła na nieruchomości przy ul. [...] w W., na okres 10 lat, ograniczone prawo rzeczowe na rzecz spółki T. Sp. z o.o. W § 3 oraz § 6 aktu notarialnego ustanawiającego użytkowanie (k. 90 – 93 akt podatkowych) wskazano, że obowiązkiem użytkownika będzie ponoszenie opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu oraz wszelkich ciężarów publicznoprawnych. Przyjąć więc należy, w ocenie Sądu, że użytkowanie to nie było w istocie bezpłatne, lecz na mocy umowy stron użytkownik (spółka T.) zobowiązał się do zwrotu Spółce wartości tych kwot, które na podstawie prawa publicznego (podatki) oraz prawa prywatnego (opłata roczna z tytułu użytkowania wieczystego gruntu) obciążały Skarżącą wobec podmiotów uprawnionych (Prezydenta [...] W. i samego [...] W.). Użytkowanie ustanowione w umowie z 4 sierpnia 2014 r. nie było więc, wbrew literalnie odczytywanemu oświadczeniu zawartemu w tymże § 3 in fine aktu notarialnego, wolne od opłat. Dlatego ustanowione użytkowanie jako opodatkowaną usługę, za którą użytkownik zapłacił cykliczne "wynagrodzenie" z art. 29a ust. 1 ustawy ("obrót" z art. 29 ust. 1 ustawy sprzed uchylenia tego przepisu w dniu 1 stycznia 2014 r.) w postaci zwrotu Spółce opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, Skarżąca zafakturowała fakturą z 1 grudnia 2014 r. (k. 116 akt podatkowych) i wykazała podatek należny.
W tej sytuacji za wadliwe uznać należy stanowisko Organów, że z powodu nieodpłatności ustanowienia użytkowania podatek naliczony w fakturach, którymi Skarżąca się legitymowała, nie mógł być odliczony.
W dalszym więc postępowaniu konieczne będzie przyjęcie odpłatności usługi użytkowania, a następnie dokonanie analizy związku dokonanych zakupów, generujących podatek naliczony, z opodatkowaną, gdyż odpłatną usługą użytkowania nieruchomości, wyświadczoną przez Skarżącą spółce T.. Odmowa Skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego nastąpiła bowiem z powodu najdalej idącego, pierwotnego, ale wadliwego założenia, że wydatki generujące podatek naliczony nie wykazywały związku z żadną czynnością opodatkowaną. Ustanowienie użytkowania nieruchomości przy ul. S. Organy uznały bowiem za nieodpłatne, choć w rzeczywistości miało ono charakter odpłatny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 tej ustawy procesowej w związku z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Na koszty te złożył się uiszczony wpis od skargi (309 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (2400 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło