III SA/Wa 2584/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Zalewski, , , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S.sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia starszego referendarza sadowego z dnia 27 grudnia 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2584/16 w sprawie ze skargi S.Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące i kwartały 2013 r. p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy postanowienie z dnia 27 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 22 lipca 2016 r. spółka S.Sp. z o.o. z siedzibą w W. (nazywana dalej: "Spółka", "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące i kwartały, do której załączył urzędowy formularz PPPr wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że Spółka wykazuje straty i nie dysponuje środkami pieniężnymi, które pozwoliłyby na opłacenie wpisu sądowego stanowiącego 1% od kwoty sporu przekraczającej 5 mln zł. Spółka zaznaczyła, że nie przedłożyła sprawozdania finansowego za lata 2014 i 2015, co wyklucza przedstawienie danych za ten okres. Spółka podała, że nie posiada środków pieniężnych na koncie bankowym oraz majątku trwałego, jak również wyposażenia. Pismem z dnia 30 listopada 2016 r. starszy referendarz sądowy wezwał Spółkę do nadesłania w terminie siedmiu dni następujących informacji, pod rygorem oddalenia wniosku: zestawienia faktur VAT (ze wskazaniem wysokości należności pieniężnej, daty i kontrahenta) za sześć miesięcy prowadzenia działalności Spółki, nadesłania rachunków zysków i strat za ostatni rok, złożenia sprawozdania finansowego za 2013 r. i 2015 r. oraz zeznań w podatku dochodowym za 2015 r., Nadesłanie odpisów wyciągów z rachunków bankowych Spółki za ostatnie trzy miesiące prowadzenia działalności gospodarczej oraz odpisów wyciągów z rachunków bankowych wspólników za ten sam okres, szczegółowego zestawienia aktualnych (za ostatnie trzy miesiące) należności i zobowiązań Spółki wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych oraz dokładnego wskazania dokonanych spłat należności i zobowiązań (data, podmiot, wysokość), wskazanie wysokości i źródeł finansowania działalności Spółki, w szczególności kosztów lokalu, korespondencji, obsługi księgowej, wysokości i daty poniesienia kosztów obsługi prawnej, wskazania wysokości środków przeznaczanych w ciągu ostatnich trzech miesięcy na wynagrodzenie pracowników i na wynagrodzenie członków zarządu, wskazania wysokości i źródeł finansowania zadłużenia Spółki, wskazania wysokości środków finansowania uzyskanych przez spółkę ze źródeł zewnętrznych (np. dobrowolne wpłaty wspólników, darowizny itp.) w ciągu ostatnich sześciu miesięcy (data, wysokość), wskazania wysokości wynagrodzenia pełnomocnika, daty wypłaty wynagrodzenia i źródeł pochodzenia środków na wynagrodzenie, wskazania wysokości środków, w których Spółka będzie uczestniczyć w kosztach postępowania, wskazania innych szczególnych przyczyn, oprócz tych z rubryki 5 formularza z 22/7/2016 r. dla których nie może uczestniczyć w kosztach sądowych, szczegółowego zestawienia sposobu rozdysponowania przychodu Spółki za 2013 r. Pismem z dnia 12 grudnia 2016 r. spółka wniosła o przedłużenie terminu do złożenia informacji w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy do 23 grudnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 27 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2584/16 starszy referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 270 ze zm., nazywanej dalej: "p.p.s.a.") odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, uznając, że wskutek niewykonania wezwania lub niedochowania obowiązków przez Skarżącą nie można było ustalić osiąganego przez Spółkę przychodu z tytułu prowadzenia działalności, źródeł, z których ponosi koszty związane z działalnością bieżącą, której wyrazem jest choćby złożenie skargi do Sądu czy udział pełnomocnika. Nadto, starszy referendarz sądowy uznał wniosek Skarżącej o przedłużenie terminu do udzielenia informacji o jej sytuacji finansowej Skarżącej za niezasługujący na uwzględnienie, ponieważ wnioskowane dokumenty (zestawienia faktur, sprawozdania finansowe, wyciągi z rachunków bankowych, zestawienia ponoszonych kosztów, wysokości wynagrodzenia wypłacanego pracownikom, pełnomocnikowi i in z wezwania z 20/11/2016 r.) zaliczają się do dokumentów powszechnie sporządzanych i archiwizowanych podczas prowadzenia działalności gospodarczej. Tym samym każdy przedsiębiorca powinien wskazane dokumenty posiadać i dysponować nimi w trakcie podejmowania działań w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej, jak np. w następstwie wnoszenia skargi do Sądu czy wniosku o udzielenie prawa pomocy. Zarazem załączone do akt sprawy pełnomocnictwa umocowują pełnomocników do reprezentowania Skarżącej przed sądami administracyjnymi, co nie powinno stanowić obciążenia dla Sądu w podejmowaniu czynności procesowych, także w zakresie prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, to na Skarżącej (przedsiębiorcy) i reprezentującym ją profesjonalnym pełnomocniku spoczywał taki obowiązek ułożenia sobie czynności, by brać udział w zainicjowanych przez siebie czynnościach postępowania. Odpis postanowienia z dnia 27 grudnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem przesłano na adres kancelarii prawnej ustanowionemu w sprawie pełnomocnika i doręczono upoważnionemu pracownikowi w dniu 29 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 4 stycznia 2017 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 5 stycznia 2017 r. – data stempla pocztowego) Spółka wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 27 grudnia 2016 r., sygn. akt III 2584/16, wnosząc o jego uchylenie i zmianę. W uzasadnieniu sprzeciwu spółka podała na wstępie, że w związku ze złożonym wnioskiem PPPr Spółka została wezwana do przesłania dużej ilości 12 rodzajów dokumentów, sporządzonych za różne okresy czasu, m.in. sprawozdania finansowe za lata 2013 i 2015. Podniesiony przez referendarza argument o tym, że powszechnie sporządzane i archiwizowane przez przedsiębiorców dokumenty powinny być dostępne w natychmiastowej dyspozycji wnioskodawcy nie zasługiwał, zdaniem Spółki, na uwzględnienie. Skarżąca wyjaśniła, że spółka S.jest podmiotem de facto nie prowadzącym działalności. Sytuacja ta wynika z toczenia się w jej sprawie postępowania mogącego potencjalnie skutkować obciążeniem jej majątku w znacznym stopniu, tym samym kontynuacja działalności przedsiębiorstwa wiąże się z bardzo dużym ryzykiem. W zaistniałej sytuacji osoby prowadzące sprawy Spółki zaprzestały podejmowania dalszych czynności. Z tej samej przyczyny wynika brak części dokumentacji i finansowej, tzn. sprawozdań za rok 2014 i 2015 - zawieszenie działalności przedsiębiorstwa i odejście z niego pracowników, w tym księgowych, co uniemożliwiło sporządzenie sprawozdań. Powyżej opisanej sytuacji w żaden sposób nie zmienia fakt umocowania profesjonalnego pełnomocnika do reprezentowania Spółki, który nie posiada możliwości uzyskania natychmiastowego wglądu do dokumentacji przedsiębiorstwa lub fizycznego dostępu do niej "na każde żądanie", w szczególności nie jest odpowiedzialny za jej kompletność, archiwizację i przechowywanie lub dostępność. Jego opinie i zalecenia wykonywane są przez osoby zatrudnione w Spółce bądź w inny sposób umocowane do działania, składania oświadczeń w imieniu Spółki lub ustanowionych pełnomocników. Spółka nie zgodziła się z tezą referendarza jakoby skarżąca nie wywiązała się z wykonania wezwania w związku z nienadesłaniem żądanej dokumentacji. Wraz z pismem z dnia 23 grudnia 2016 r pełnomocnik Spółki przesłał sprawozdanie finansowe oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2013 roku. Skarżąca załączyła w/w dokumenty do kolejnego wniosku o wydłużenie terminu z uwagi na konieczność czasochłonnego kompletowania bardzo dużej ilości dokumentacji jaka została zażądana w wezwaniu. Referendarz pominął całkowicie dostarczone dokumenty oraz treść wniosku, przyjmując z góry i utożsamiając tę sytuację z odmową lub prostym niewykonaniem wezwania poprzez rzekomy brak reakcji - w rezultacie czego wydał postanowienie, w którego treści odmówił przyznania prawa pomocy Spółce. Spółka zwróciła uwagę, że rubrykach 9 i 10 wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka podała, że nie posiada środków finansowych na rachunku bankowym oraz nie posiada majątku trwałego. Udowodnienie tych okoliczności jest obowiązkiem wnioskującego o prawo pomocy, który zostanie wykonany poprzez dostarczenie dalszej dokumentacji. Spółka już na dzień wniosku o przyznanie prawa pomocy nie posiadała, jak wykazała to w oświadczeniu, środków finansowych koniecznych do wniesienia wpisu od skargi. Podkreśliła, że kwota 57.404,99 zł jest niezwykle wysoka, stanowiąc ponad 31 - krotność dochodu Spółki z roku 2013 oraz 9.5 - krotność kapitału zakładowego z tego roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w cytowanym przepisie określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że osiągane przychody nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Zatem, to strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż od tego będzie zależało rozstrzygniecie Sądu. Stosownie do art. 252 § 1 p.p.s.a. strona postępowania, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, zobowiązana jest do złożenia oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W oświadczeniu o majątku i dochodach podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – Skarżąca podała, że wysokość kapitału Spółki wynosi [...] zł, nie posiada środków trwałych, strata z poprzednich lat wyniosła 516.380,87 zł, w 2013 roku osiągnęła zysk w wysokości 1.815,15 zł – według sprawozdania finansowego za 2013 r., Spółka podała, że nie przedłożyła sprawozdania finansowego za 2014 i 2015 rok. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, jest ona zobowiązana na wezwanie Sądu złożyć w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów (art. 255 p.p.s.a.). Dopiero po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią takich dokumentów możliwe jest wydanie prawidłowego orzeczenia we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny Skarżąca była wzywana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 lipca 2016 r., pismem z dnia 30 listopada 2016 r. W odpowiedzi Skarżąca przesłała tylko jeden z żądanych dokumentów w postaci sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2013 oraz zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesione straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy 2013 (CIT-8). Analiza jedynie informacji zawartych w tych dokumentach bez możliwości ich zestawienia i porównania z aktualnymi dochodami (stratami) Spółki, w tym transakcjami obecnie dokonywanymi na rachunkach bankowych, nie pozwala na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Należy zauważyć, że Spółka nie załączyła żadnych dokumentów także do sprzeciwu pomimo wiedzy o ich wymaganiu przez Sąd, co potwierdza w uzasadnieniu wniosku sprzeciwu. Strona nie przesłała ich również w terminie późniejszym, na co pozwalał okres między złożeniem sprzeciwu a jego rozpatrzeniem przez Sąd. Usprawiedliwieniem zaniechania w postaci nieprzesłania żądanych dokumentów (przynajmniej w części) nie może być argumentacja Strony o nieprowadzeniu przez Spółkę działalności czy też podawana w kolejnych wersach sprzeciwu informacja o zawieszeniu działalności przedsiębiorstwa. Informacja ta nie znajduje potwierdzenia w wyciągach z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 13 września 2016 r. (przesłanego przy piśmie z dnia 13 września 2016 r.), jak również po zapoznaniu się z KRS Spółki dostępnym na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości krs on-line. Nieprzesłanie żądanych dokumentów, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne i niewystarczające do wydania pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10, LEX nr 743829). Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 393/14, LEX nr 1495223). Biorąc powyższe pod uwagę, w tym powołane stanowisko sądów administracyjnych, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia