III SA/Wa 263/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Dziełak (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M." sp. z o.o. z siedzibą w D. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 263/10 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M." sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] listopada 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych wydanych w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia przywrócić termin do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 263/10 Wyrokiem z 16 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Skarżącej – Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "M." sp. z o.o. w D. , na decyzję Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej z [...] listopada 2009 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznych wydanych w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 r. Postanowieniem z 6 maja 2011 r. Sąd przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z 22 czerwca 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. pełnomocnikiem Skarżącej wyznaczyła adw. M. R., który 29 lipca 2011 r. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącej wyjaśnił, że pismo Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu go pełnomocnikiem otrzymał 29 czerwca 2011 r. Podniósł, że skarga kasacyjna składana jest z upływem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, liczonego od odebrania przez Skarżącą wyroku z uzasadnieniem, jednakże z zachowaniem terminu trzydziestu dni od poinformowania pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Zdaniem pełnomocnika wykładnia, zgodnie z którą pełnomocnik ustanowiony z urzędu zobligowany byłby złożyć wniosek o przywrócenie terminu (a jednocześnie skargę kasacyjną) w terminie siedmiu dni od chwili, gdy dowiedział się o swoim wyznaczeniu i umocowaniu w sprawie, prowadzi do konfliktu z zasadą równości wobec prawa, wyrażoną w art. 35 § 1 Konstytucji RP. Strona znajdująca się w gorszej sytuacji finansowej, nie ma bowiem wpływu na to, kiedy jej pełnomocnik zostanie umocowany do prowadzenia sprawy, co z zasady następuje daleko po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Chodzi przy tym nie tyle o równe prawa dla pełnomocników, ale o równość praw stron, które to prawa w zakresie zaskarżania orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, nie mogą podlegać zróżnicowaniu w zależności od statusu majątkowego stron. Ustawa nie może być bowiem interpretowana w taki sposób, aby stronie zamożniejszej zapewnić trzydziestodniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej, a stronie uboższej termin siedmiodniowy. Interpretacja taka prowadziłaby również do faktycznego ograniczenia udzielonego stronie prawa pomocy, którego rolą jest zniesienie różnic w dostępie do sądu, wynikających z sytuacji majątkowej. Celem ustawodawcy było, aby pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy miał taki sam zakres uprawnień, jak pełnomocnik ustanowiony z wyboru. Na potwierdzenie swego stanowiska pełnomocnik Skarżącej wskazał orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej o wskazanie daty doręczenia adw. M.R. pisma zawierającego informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem Skarżącej. W piśmie z 19 września 2011 r. Okręgowa Rada Adwokacka podała, iż pismo powyższe wysłano adw. M.R. 27 czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Nie ulega wątpliwości, że skarga kasacyjna została wniesiona z uchybieniem terminu. Wyrok z uzasadnieniem doręczono Skarżącej 17 stycznia 2011 r., a zatem trzydziestodniowy termin na skuteczne złożenie skargi kasacyjnej upłynął 16 lutego 2011 r. (środa). Wniesioną w tym terminie skargę kasacyjną sporządzoną przez Skarżącą, Sąd odrzucił postanowieniem z 12 sierpnia 2011 r. Natomiast ustanowiony z urzędu pełnomocnik Skarżącej – adw. M.R. , skargę kasacyjną wniósł 29 lipca 2011 r. (data stempla pocztowego), a zatem po upływie terminu. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu, wystąpienie strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest okolicznością, która może uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu. Złożenie wniosku w tym przedmiocie nie wstrzymuje bowiem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, która musi być przy tym sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik z urzędu został ustanowiony postanowieniem Sądu z 5 maja 2011 r., a pismem z 22 czerwca 2010 r. Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła adw. M.R. na pełnomocnika Skarżącej. Nastąpiło to zatem już po upływie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej. Rację ma pełnomocnik Skarżącej, że ustalając moment ustania przyczyny uchybienia terminu, istotny z punktu widzenia oceny zachowania terminu na złożenia wniosku o przywrócenie terminu, należy uwzględnić również okoliczność, że równocześnie ze złożeniem tego wniosku strona zobowiązana jest dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd podzielił przyjęty w orzecznictwie pogląd, że zgodnie ze wskazaną przez pełnomocnika Skarżącej konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa, strona postępowania sądowoadministracyjnego korzystająca z pomocy pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie może być traktowana w sposób odmienny niż ta, którą reprezentuje pełnomocnik z wyboru, tak by nie dochodziło do uprzywilejowania pozycji żadnej z nich. Tym samym obu pełnomocników powinien obowiązywać ten sam termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W wypadku zaś konieczności przywrócenia terminu uchybionego bez winy strony, termin ten musi dotyczyć również wniosku o przywrócenie danego terminu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 29 października 2010 r. sygn. akt FZ 324/10; z 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09; z 6 maja 2008 r. sygn. akt II FZ 159/08; dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd nie stwierdził, aby uchybienie terminu do złożenia skargi kasacyjnej spowodowane było zawinionym działaniem lub zaniechaniem Skarżącej lub jej pełnomocnika. Również udzielenie pełnomocnictwa oraz sporządzenie i złożenie skargi kasacyjnej z wnioskiem o przywrócenie terminu nastąpiło bez zbędnej zwłoki. Skorzystanie przez Skarżącą z możliwości złożenia skargi kasacyjnej wymagało uzyskania prawa pomocy, co jest procedurą wymagającą określonego czasu. Czasu wymagało również sporządzenie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika. Pełnomocnik Skarżącej jako datę otrzymania pisma wyznaczającego go pełnomocnikiem wskazał 29 czerwca 2011 r. Daty tej natomiast nie udokumentował. Z informacji Okręgowej Rady Adwokackiej wynikało jedynie, że przesyłkę zawierającą powyższe pismo wysłano 27 czerwca 2011 r. W tej sytuacji Sąd stwierdza, że jednoznaczne udokumentowanie daty doręczenia pisma pełnomocnikowi Skarżącej nie było możliwe. Skarga kasacyjna wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesiona została w terminie trzydziestu dni od daty wskazanej przez pełnomocnika Skarżącej. Sąd podzielił wyrażany w orzecznictwie i piśmiennictwie pogląd, że jeżeli nie można ustalić w sposób jednoznaczny, czy termin wskazany w art. 87 § 1 p.p.s.a. został zachowany, Sąd winien wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 571/08, Lex 493614; B.Dauter w: B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., Warszawa 2011, s. 290). W ocenie Sądu zasadę powyższą należy stosować również w przypadku oceny terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustawionego z urzędu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 87 p.p.s.a., Sąd przywrócił termin do złożenia skargi kasacyjnej.