III SA/Wa 2655/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.E. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi K.E. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2005 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu Skarżący – K.E. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, motywując to ciężką sytuacją materialną. Wskazał, że w związku z trwającą ponad 2 lata kontrolą skarbową nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Obecnie pracuje tylko dorywczo, co i tak nie zaspokaja minimalnych potrzeb egzystencjalnych. Ponadto wyjaśnił, że bank wypowiedział mu umowy o karty debetowe i kredyt hipoteczny. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący przesłał wypełniony formularz PPF, w którym zaznaczył, że domaga się także ustanowienia adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada dom o pow. 350 m2, mieszkanie o pow. 17 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,1 ha. Skarżący wskazał, że nie jest w stanie przedstawić zeznań podatkowych za 2011 r., gdyż nie był w tym czasie nigdzie zatrudniony, ani też nie wykonywał żadnej działalności gospodarczej. Następnie wyjaśnił, że zaprzestał wykonywać działalność gospodarczą z uwagi na brak zleceń, jednakże jej nie zawiesił, ani nie wyrejestrował, gdyż stara się o nowe zlecenia. Zaznaczył, że dochód z prac dorywczych za cały bieżący rok nie przekroczył 3.000 zł. Poniósł również, iż ma wypowiedzianą umowę o kredyt hipoteczny, którego od ponad pół roku nie spłaca z powodu braku środków. Podkreślił, że szuka pracy, jednakże ze względu na wiek i [...] nie jest w stanie wykonywać większości prac wymagających wysiłku fizycznego. Skarżący dołączył także oświadczenie o wypowiedzeniu umowy leasingu, wypowiedzenie warunków spłaty kredytu przez bank oraz wyciągi bankowe. W tak przedstawionym stanie faktycznym postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, wskazując iż Skarżący nie przedstawił w pełnym zakresie swojej sytuacji materialnej. Od powyższego postanowienia Skarżący w ustawowym terminie złożył sprzeciw. Wyjaśnił, że posiada dom w M. oraz działkę rolną we wsi K., które nie są przedmiotem najmu ani dzierżawy. Podkreślił, że nie starał się o środki z funduszy strukturalnych. Podniósł, iż prowadząc działalność gospodarczą odłożył pewną sumę pieniędzy, która pozwoliła mu się utrzymywać przez ponad rok bez żadnych dochodów. Wskazał również, że jego żona otrzymała odszkodowanie za nieruchomość zabraną pod budowę autostrady. Zaznaczył, że obecnie w utrzymaniu pomagają mu dzieci i rodzina. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych informacji Skarżący pismem z 21 stycznia 2013 r. poinformował, że w związku z brakiem działalności gospodarczej nie składał zeznań PIT za ostatnie dwa lata oraz oświadczył, że nigdy nie korzystał z pomocy społecznej. Ponadto powtórzył argumentację podniesioną w sprzeciwie odnośnie zgromadzenia oszczędności i odszkodowania otrzymanego przez żonę. Do pisma dołączył kopie rachunków za gaz, energię eklektyczną i dostawę wody oraz wyciągi z rachunków bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 powyższego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Natomiast, jak podkreśla się w orzecznictwie ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 185/10 i z dnia 27 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 255/10). W ocenie Sądu przedstawione oświadczenia i dokumentny przez Skarżącego nie dają dostatecznych podstaw do oceny jego sytuacji majątkowej, a co za tym idzie, do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd zauważa, że zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strona jest obowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów. W związku z powyższym Skarżący został wezwany do przedłożenia dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową, ze szczegółowym wyliczeniem. Skarżący nie uczynił zadość ww. wezwaniu wykonując je w sposób wybiórczy. Zatem niepowodzeniem zakończyła się próba weryfikacji danych dotyczących zarówno stanu majątkowego Skarżącego, jak i wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego rodzinę. Skarżący bowiem z jednej strony oświadczył, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z drugiej zaś strony wskazał, że żona otrzymała odszkodowanie, z którego również się utrzymywał, jak również pomagają mu dzieci. Skarżący nie przedstawił jednak dokładnych informacji dotyczących sytuacji finansowej swojej żony i dzieci oraz wysokości otrzymywanej pomocy. Należy podkreślić, iż Skarżący wyjaśnił i udokumentował jedynie te kwestie, które skutkować mogą wydaniem korzystnego dlań rozstrzygnięcia, czyli wypowiedzenie umowy leasingu, wypowiedzenie warunków spłaty kredytu, brak środków na rachunkach bankowych oraz bieżące wydatki związane z utrzymanie domu w M.. Natomiast wskazując źródła utrzymania Skarżący posłużył się jedynie ogólnikowymi stwierdzeniami bez określania konkretnej wysokości wskazując, że "odłożył pewną sumę pieniędzy", z której utrzymywał się ponad rok będąc bez pracy, a także, że żona dostała odszkodowanie w wysokości "1/6 wartości – zgodnie z prawem", która pozwoliła mu na przetrwanie. Sądu uznał zatem, że Skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania sytuacji finansowej oraz nie uprawdopodobnił, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Uchylając się od przedstawienia wyczerpującej argumentacji w zakresie wskazanym w wezwaniu, uniemożliwił przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przezeń kosztów postępowania jest niemożliwe albo będzie wiązało się z uszczerbkiem w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 marca 2005 r., sygn. akt I FZ 63/05 oraz z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 175/12). W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.