III SA/Wa 2686/17

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 27/08/2018 r po rozpoznaniu wniosku J. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi J. D. na decyzje Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...]/6/2017 r Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki z tytułu wpłat na PFRON p o s t a n a w i a Odmówić przyznania Skarżącemu przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30/8/ 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – o który wnioskuje strona (por. pkt 3 pouczenia i treść rubryki 4.1 i 4.2 w formularzu PPF) - obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – tj. zwolnienia od kosztów sądowych albo ustanowienia pełnomocnika - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zarazem zgodnie z art. 165 u.p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. 2) Skarżący – J. D. – wniósł, po raz kolejny - o przyznanie prawa pomocy, tym razem - w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a nadto o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek uzasadnił brakiem środków. Powołał się na brak majątku, toczące się postępowanie egzekucyjne. Ujawnił, iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (w kwocie [...] zł), zaś jego żona z emerytury (wynoszącej [...] zł) i dodatkowo - z wynagrodzenia za pracę (w kwocie [...] zł). Skarżący podał wysokość swoich zobowiązań, wśród których wymienił pożyczkę gotówkową (73.400 zł), karty kredytowe (40.000 zł), koszty utrzymania (1.300 zł). 3) Wobec wyników postępowania o prawo pomocy, zakończonego prawomocnie jeszcze w lipcu 2018 r., zatem w nieodległej perspektywie czasowej, jak też wobec braku zasygnalizowania w złożonym formularzu PPF zmiany kondycji finansowej, brak było podstaw do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego i weryfikacyjnego w zakresie kondycji życiowej, majątkowej i finansowej Strony. 4) Przede wszystkim należy zaznaczyć, że nie można ustanowić Skarżącemu pełnomocnika z urzędu, ponieważ dysponuje on już pomocą prawną (pełnomocnictwo, k 26 akt sądowych). Natomiast zgodnie z art. 246 § 3 u.p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Urzędnik sądowy zatem, związany tak ciasnym "gorsetem" obowiązującego prawa jak wskazaniami z dorobku prawnego nie może ustanowić pełnomocnika z urzędu – tak, by nie narazić się na zarzut niegospodarności i sprzeniewierzenia zasadom dyscypliny finansów publicznych (aequitas sequiur legem). 5) Skarżący bowiem nie opisał – w ocenie urzędnika sądowego - takiej zmiany okoliczności faktycznych, by nie mogła mieć w stosunku do niego zastosowania ocena z prawomocnego postanowienia, zgodnie z którą nie wykazał, by "zapłata (nawet 100 zł) przekraczała możliwości finansowe Skarżącego czy też miałaby się odbyć kosztem wydatków na konieczne utrzymanie, których wysokość określił na [...] zł. Przeciwnie: kwotę 100 zł Skarżący może wygospodarować z bieżących dochodów wynoszących łącznie [...] zł". Urzędnik sądowy podziela pogląd, zgodnie z którym Skarżący i jego żona ponoszą wysokie wydatki na spłatę kredytów, jednakże brak jest podstaw by wydatki te traktować w sposób uprzywilejowany. Jako dysponent środków publicznych jest zobowiązany do uwzględniania stanowiska w orzecznictwie, iż tego typu zobowiązania umowne nie mają pierwszeństwa przed opłatami sądowymi (zob. postanowienia NSA z: 30 czerwca 2016 r., II FZ 278/16; 30 marca 2016 r., II FZ 174/16, CBOSA). Rozstrzygnięte wyrażone w sentencji uwzględnia zarówno postulat zagwarantowania Stronie bezzwłocznego dostępu do Sądu, jak również rzeczywistą zdolność Strony do wygospodarowania wskazanych środków finansowych, nie wspominając o szacunku dla obowiązującego dorobku prawnego. Rozstrzygnięcie niniejsze nie wyklucza innej oceny sprawy w razie ujawnienia dodatkowych i nowych jej okoliczności (aegroto dum anima est, spes es). 6) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 2 i § 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.